Θελξίπικρος ἔρως καὶ καφὲς (τῆς παρηγοριᾶς;)

Ὁ Παντελῆς Μπουκάλας, ὅταν δὲν τὸν πιάνει τὸ «προοδευτικό» του σύνδρομο καὶ δὲν ἀναλίσκεται στὸ κυνήγι τῶν... ἐπαράτων ἐθνικιστῶν καὶ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, εἶναι ὡραῖος. Τὴν Κυριακὴ αὐτὴν (12 Φεβ. 2006), ἐπ᾿ εὐκαιρίᾳ τῆς προσεχοῦς ἑορτῆς γλυκαναλάτου τινὸς δυτικοῦ ἁγίου, ἀσχολεῖται μὲ ἀναφορὲς τινὲς τῆς ἀρχαιοελληνικῆς λογοτεχνίας στὸν πτερόεντα τοξευτὴν θεόν [1]. Χρησιμοποιεῖ δὲ ἕνα καταπληκτικὸ ἐπίθετο: «ὁ θελξίπικρος Ἔρως» (θελκτικὸς καὶ πικρὸς μαζί· ὅποιος ἀγαπᾶ παιδεύει, ποὺ λέγει ὁ θυμόσοφος λαὸς, ἤ, «δὲν ὑπάρχει ἀγάπη δίχως πόνο», ὅπως τραγουδᾶ ἡ Ἐλευθερία Ἀρβανιτάκη («Μόνο λίγο», ἀπὸ τὸ «Τανιράμα» (1989))).

Κοιτώντας στο TLG #D (δὲν ἤλεγξα τὸ #E ἀκόμη) βλέπω ὅτι ἡ λέξη αὐτὴ εἶναι ἅπαξ λεχθὲν σὲ ὁλόκληρη τὴν ἀρχαία καὶ μεσαιωνικὴ γραμματεία μας· ἀναφέρεται μία μόνον φορά, στὴν Ἑλληνικὴ («Παλατινὴ» συχνὰ ἀποκαλούμενη [κακῶς· λόγῳ παλατίου τινὸς τῆς Ἑσπερίας, ὅπου δυτικὸς τις ἄρπαξ ἐφύλασσε τὰ χειρόγραφα]) Ἀνθολογία, καὶ σὲ ἄσχετη περίπτωση (ὄχι γιὰ τὸν ἔρωτα, ἀλλὰ γιὰ τὴν... φαγούρα «θελξιπίκρους κνησμονὰς»). Τὸ Google δίνει δύο ἀναφορές: μία, ὁ «θελξίπικρος νόστος τῆς [πατρώας] γῆς», καὶ ἄλλη μία, ὁ «θελξίπικρος καφές» - μὲ κυριολεκτικὴ σημασία στὴν τελευταία περίπτωση, σὲ ἕνα καταπληκτικόν... ζουραρίζον κείμενον, συνδυάζον εὐτραπελίαν καὶ δηκτικὴν κριτικὴν ἐλαττωμάτων -ἤ προτερημάτων· τὸ συναμφότερον!- τοῦ λαοῦ μας, κείμενον τὸ ὁποῖον παραθέτω ἀκολούθως [2]. (Τώρα, βεβαίως, ἀπὸ τὸν ἔρωτα ξεκινήσαμε, στὸν καφέ («τῆς παρηγοριᾶς», γιὰ ἐρωτοχτυπημένους;!) καταλήξαμε· ἐν πάσῃ περιπτώσει!)


Σημειώσεις
[1] Τὸ γλυπτὸν: Σύμπλεγμα Ἀφροδίτης, Πανὸς καὶ Ἔρωτος· περίπου 100 π.Χ., Δῆλος· Ἐθνικὸν Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον.

Τὶς καλύτερες φωτογραφίες, πολὺ ὑψηλῆς ἀναλύσεως, ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ Μουσεῖα, μπορεῖτε νὰ βρεῖτε στὸν δικτυακὸ τόπο τοῦ Λαζάρου Φιλιππίδη.

[2] Τὸ κείμενον: Ἡ ἀρχικὴ δημοσίευσις τοῦ κειμένου ἀνήκει στὸ δικτυακὸν περιοδικὸν Λάσπη.


Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΦΡΑΠΕ

Η γαμψωνυχοπαντοφιλάρπαστη γοητεία του ηδυμιγούς εθνικού μας χεύματος

Του αυθέκαστου βωλοκόπου
Αδελφού Πανεκφάντορος

Το εξ εσπερίας προερχόμενο περί ου ο λόγος πόμα, πάνυ αφίσταται του να θεωρείται ένα απλό μέσον διαφυγής εκ της αδηφάγου τύρβης. Έτι περαιτέρω, δέον όπως του αναγνωρισθεί το εκπάγλου πληρότητος απείκασμα της εν γένει ελληνορωμέικης συνάξεως κοσμοθεωρίας. Γηθοσύνως οι Έλληνες συρρέουν στις κατά τόπους καφετέριες για να γευτούν τον υπέρφατο και διαπρύσιο ιχώρα δοθείσης ευκαιρίας, μετά των επί στήθους αυτών φίλων. Ηδύς, πικρός, θελξίπικρος, σκέτος, αϊδίως αποτελεί την έμπεδον σύγχρονον πολιτισμική αξία των Ελληνορωμέων, όπερ έδει δείξαι.

ΦΡΑΠΕ Ο ΠΕΡΙΠΥΣΤΟΣ

Ολβιόδωρος ο κυρίως ειπείν ελληνορωμέικος καφές, κατέχει υπερφαώς το ακροθίνιον των προτιμήσεων των Νεοελλήνων εις την εθελότρεπτον αυτών μισγάγκεια μετά της ραστώνης. Η χαρμονή που αφειδώλευτα αυτή επιδαψιλεύει, δύναται όπως συντελεσθεί όχι μόνον εις τα καθ'ύλην αρμόδια καταστήματα, αλλά και εις τας οικίας των υπεράντλων οδιτών του βίου.

Οι όμαυλοι Ελληνορωμαίοι ορθοτομούν γευόμενοι το λυσιμελές χεύμα, επιρρωνύοντας την ήδη διαδεδομένη οικουμενικώς υπόνοια περί την όλως ακηδία αυτών εις παν τι το χρηστόν και εις τα εν είδει θεμέθλων καθεστώτων. Συνελόντι ειπείν, οι συνεχιστές της αργόσυρτης διάρκειάς μας, αλλοτριομορφοδίαιτοι και ευθυτενείς ραδίως μυκτηρίζουν τους αχμάκηδες ευρωλιγούρηδες, της οικείας τους γνώμης αυτοκράτορες όντες. Εν πάση περιπτώσει, ο φραπέ προσιδιάζει στην ενοειδή μονοείδια της απροσαύδητης ελληνορωμέικης αμετροέπειας, διό και οι εξ'εσπερίας κίναιδοι στέκουν κεχηνότες έμπροσθεν αυτής.

ΦΡΑΠΕ Ο ΥΠΕΡΑΧΡΟΝΟΣ

Πόρρω απέχει της αλήθειας το αξίωμα ότι ο χρόνος βιώνεται παντού ο ίδιος. Τεχνηέντως οι οιηματίες ευρωλιγούρηδες ιεροπρόπως απένειμαν τα πρεσβεία τιμής εις τον Αλφρένδον Αινστάιν, ο οποίος απλώς κατάφερε να ερμηνεύσει τα κτιστά κατηγορήματα, ενώ οι θεοδιφείς Eλληνορωμηοί έχουν φύσει, ασυγχύτως διακριτή την θεωρία των ρητών και αρρήτων αποκεκαλυμμένων αληθειών του σύμπαντος κόσμου στην πιο απόλυτη εννοημάτωση. Ούτω πως,ανέκαθεν οι εκφραστές της αργόσυρτης διάρκειάς μας υπήρξαν οι άπεφθοι κτίτορες της ζειδώρου αδρανείας και ανεμελιάς. Ό,τι λοιπόν για τους νεήλυες ευρωλιγούρηδες σημαίνει ραστώνη και ακηδία για τους ορθοεπείς Ελληνορωμηούς αποτελεί αδιαμφισβητήτως την ατραπό προς τη νήψη. Περίφροντις ο κάτοικος της καθ' ημάς Ανατολής υπεραίρεται για την χαρμολύπη του και σουνετίζει τη φενάκη του καθωσπρεπισμού, πυκτεύοντάς την με την ενάργεια της βουλησιαρχίας και της καταλλαγής. Πρωτόλιο εξείκασμα αυτής της κοσμοθεωρίας είναι ο κλεινός φραπέ, ο οποίος αλληλοπεριχωρείται μετά των ακολούθων ιδιωμάτων κατά τρόπο συναμφότερον:

* Ο καταναλίσκων φραπέ αναβιβάζεται σε ουρανομήκεις μαρμαρυγές.
* Η διαδικασία της πόσης φραπέ συνδυάζεται απροσχηματίστως με την εκφαντορία υψιπετών αληθειών.
* Ελευθερόβουλος και οιωνεί ιεροπρόπος, ο Έλληνας συνεχιστής της αργόσυρτης διάρκειάς μας, κρυφιομύστης κυλινδείται στην χαοδίνη της συστολής του χρόνου, διασκεδάζοντας τις πολύπλαγκτες σκέψεις με το υπέρχρονο παίγνιον των πεσσών μετά των κύβων.
* Ως συμπαρομαρτούντα της ως άνω νήψεως συναριθμούνται και τα κάτωθι: κάπνισμα σιγαρέττων, εθελότρεπτη ροπή προς τον κέλευθο του ιλασμού μέσω της εφάμαρτης πρακτικής του κοινωνικού σχολιασμού και συμμετρικώς ασύμμετρην ένδυσην.

ΦΡΑΠΕ Ο ΑΠΕΡΙΛΗΠΤΟΣ

Εν κατακλείδι, οι χάσκακες της εσπερίας δεν δύνανται να προσεταιρισθούν τις εριβόλακες μηχανές των Νεοελλήνων, στην άφατη προαίρεση αυτών συναρμογής μετά της υπερβάσεως και της περιδινίσεως. Αλάστορες, αλγεσίδωροι, έμμεστοι χαμερπών αιτιάσεων, απλώς εκδηλώνουν την χθονία τους χωματερή, έτσι που διέρχονται αέναα από καυδιανά δίκρανα και διολισθαίνουν σε μία εναγή, θλιβερή κατιούσα... Από την Εσπερία ερρύη τα φαύλα, ου μην αλλά και η λύμη του φληναφήματος του μονοφυσιτισμού. Στωμύλοι και υπομείονες οι ευρωλιγούρηδες μένει να κοιτούν κεχηνότες τους χλιδανόσφυρους συνεχιστές της αργόσυρτης διάρκειάς μας. Περιδεείς τεπελετίζουν την ελευθερόδουλη υπακοή τους στην αγχίκρημνη υπακοή τους στις αρχές της τελολογίας, μόλις αγχίθυροι στην καθ' ημάς Ανατολή διαπιστώνουν την αμφίτρητη μισγάγκειά τους με το έρεβος του αυνανισμού.

ΕΝ ΕΙΔΕΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

Ας ηχεί στο διηνεκές η ζείδωρος μολπή του νεοελληνικού ωχαδελφισμού, αφήνοντας τους εξ εσπερίας βεβλαμμένους να χειμάζονται από την τύρβη του αμιγούς αδελφισμού. Η αλκή του Έλληνα, αυτεξούσιος και εθελόρμητη θα επικρατήσει για πάντα... Οι καιροί ου μενετοί...

(Λάσπη)

Ἄγγελος Ἐλεφάντης καὶ Σπύρος Μοσχονᾶς

Ἡ τραγελαφικότης τῆς κατὰ τῶν «ἐθνικιστῶν» κινδυνολογίας τοῦ κ. Μοσχονᾶ, φθάνει μέχρι τοῦ σημείου, καὶ ὁ Ἄγγελος Ἐλεφάντης ἀκόμη, ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ «Πολίτης», τακτικὸς ἀρθρογράφος τῆς ἐφημερίδος «Αὐγὴ» καὶ πολιτευτὴς τοῦ Συνασπισμοῦ τῆς Ἀριστερᾶς, νὰ χαρακτηρίζεται περίπου... ἐθνικιστής! (Καὶ αὐτὸς ἐπίσης, ἀγωνίζεται γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ γλῶσσα! Ὅλοι... «ἐθνικιστές», τελικῶς (καθόλου παράδοξο· Ἕλληνες εἴμαστε, τὴν γλωσσική μας κληρονομιά φροντίζουμε καὶ ἀναδεικνύουμε), καὶ ὁ κ. Μοσχονᾶς μόνος του, νὰ πολεμᾶ τὰ φαντάσματα...)

Ἐδῶ, λοιπόν, δὲν μπορῶ παρὰ νὰ γίνω ἐγὼ... πολυπολιτισμικός, καὶ νὰ ἀνακράξω καγχάζοντας: I rest my case!

Μία ἐνδιαφέρουσα ἀνάπτυξη τῶν θέσεών του γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ γλῶσσα κάνει ὁ κ. Ἐλεφάντης στὸ περιοδικὸ «Ὑφος», τ. 9-10, χειμὼνας 2000-2001 (ἀναδημοσίευση ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα «Κυριακάτικη Αὐγή», 14 Ἰαν. 2001).

Τὰ ὑπόλοιπα τὰ διηγεῖται ὁ Γιῶργος Καραμπελιᾶς, στὸ ἐξαιρετικὸ βιβλίο του «1922 - χιλιαεννιακοσιαεικοσιδυο: Δοκίμιο γιὰ τὴ νεοελληνικὴ ἰδεολογία» (ἐκδ. «Ἐναλλακτικὲς ἐκδόσεις», 2002):

Εις σε προστρέχω τέχνη της ποιήσεως

[...]

Σήμερα μπορεί να θεωρηθεί παράδοξο -δεδομένης της υστερικής ευρωλαγνείας του μεγαλύτερου μέρους της ελληνικής αριστερής διανόησης- ωστόσο είναι αλήθεια ότι η θετική επανεκτίμηση της λαϊκής και εθνικής μας παράδοσης αποκτάει μαζικό χαρακτήρα, στη δεκαετία του ‘60, με φορέα την Αριστερά και την προοδευτική διανόηση της εποχής, η οποία επιστρέφει στις ρίζες της βυζαντινής παράδοσης, της αγιογραφίας κ.λπ. Η αντίδραση στη σταλινίζουσα σοβιετολαγνεία θα εκφραστεί με την επιστροφή στο εγχώριο και το «λαϊκό».

[...]

[Ὡστόσο, σήμερα...] Οι εκσυγχρονιστές της Αριστεράς θα μεταβληθούν σε πρωτοπορία του εγχειρήματος της επιβολής μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας χωρίς ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά, ενός φανταστικού έως ανύπαρκτου, «ευρωπαϊκού έθνους» - ή, ίσως, υπαρκτού μόνον για τους κατά σύστημα αρδευόμενους από τα ευρωπαϊκά προγράμματα. [79]

Ματαίως θα προσπαθούν όσοι παραμένουν πιστοί στο αρχικό «ευρωκομμουνιστικό» πείραμα να αντισταθούν στη «λαίλαπα» του εκσυγχρονισμού. Παραδειγματική η περίπτωση του περιοδικού Πολίτης και του εκδότη του, Άγγελου Ελεφάντη, που θα επιχειρεί να συντηρήσει την ελληνοκεντρική παράδοση του ΚΚΕ-Εσωτερικού, τη στιγμή που η συντριπτική πλειοψηφία των κατά καιρούς συνεργατών του περιοδικού θα σαλπίζει την έλευση των «νέων καιρών». Θα επιμένει στο πολυτονικό και την υπεράσπιση της ελληνικής γλώσσας και θα χαρακτηρίζεται συντηρητικός από παλιούς συντρόφους και «μαθητές» του:

[Γράφει ὁ Ἄ. Ἐλεφάντης] Στο προηγούμενο άρθρο μου είχα σημειώσει ότι «αυτού του είδους η πρόβλεψη -για το ζοφερό μέλλον των εθνικών γλωσσών- συνάδει με τις ανάλογες προβλέψεις για την έκπτωση του έθνους-κράτους -η αναφορά μάλιστα στην κεντρικότητα του κράτους-έθνους θεωρείται αναχρονισμός, κρατισμός, εθνικισμός [ ] Κι έτσι τα περί αγγλικών ως δεύτερης επίσημης γλώσσας αποκτούν την πολιτική τους και την ιδεολογική τους σημασία, που δεν είναι άλλη από την προσαρμογή στα προτάγματα και τις πολιτισμικές ισοπεδώσεις που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση κι ένας χαώδης κοσμοπολιτισμός.

Αυτοί ωστόσο οι «αμετανόητοι εκκεντρικοί» του μέλλοντος [ ] και διάφοροι άλλοι μη εκσυγχρονιζόμενοι πρέπει, [ ] να στιγματιστούν ως αναχρονιστικοί, αρχαιόπληκτοι, ιδεοληπτικοί. [ ] Ιδού ένα έξοχο δείγμα αμαλγάματος, καμωμένο από το φίλο Σπύρο Μοσχονά, καθηγητή γλωσσολογίας στο τμήμα ΕΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Γράφει: «όλοι έχουν άποψη [για τη γλώσσα] -όχι μόνο η κα Διαμαντοπούλου. Άποψη έχει ο γραφικός κ. Σαρτζετάκης, ο ημιμαθής κ. Πολύδωρας [Σημ. Καλλιμάχου: πάντοτε ὑβριστὴς ὁ ἀνάγωγος Μοσχονᾶς], η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι νεοορθόδοξοι ταγοί της, οι διάφοροι όμιλοι συνταξιούχων [Σημ. Καλλιμάχου: καὶ ἡλικιακὸς ῥατσισμὸς;!] για την προάσπιση ή τη διεθνοποίηση της ελληνικής, οι ακαδημαϊκοί [Σημ. Καλλιμάχου: Κατὰ τὸν κ. Μοσχονᾶ, καὶ αὐτὴ ἡ Ἀκαδημία Ἀθηνῶν εἶναι ἀναρμοδία εἱς ὅ,τι ἀφορᾶ τὴν Ἑλληνικὴ Γλῶσσα! Ὦ, θεοί! Ὅμως, κατὰ αὐτὸν τὸν Ἱδρυτικὸ Νόμο 4398/1929 (Συντακτικὴ Ἀπόφασις περὶ Ὁργανισμοῦ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν), «[...]η ίδρυσις της Ακαδημίας εν Ελλάδι είναι Εθνική ανάγκη εκ των μεγίστων, όπως φωτίζη και χειραγωγή τας δημοσίας υπηρεσίας, μελετά και κανονίζη τα της Εθνικής ημών γλώσσης, παρασκευάζη και συντάσση και δημοσιεύη την Γραμματικήν, το Συντακτικόν και τα Λεξικά αυτής, ερευνά και εκδίδη ακριβώς τους μεγάλους Έλληνας συγγραφείς, μελετά και τελειοποιή την δημοσίαν εκπαίδευσιν, σπουδάζη και αποκαλύπτη την φύσιν της Χώρας[...]» Ἔλεος, κ. Μοσχονᾶ! Δὲν εἶναι τσιφλίκι δικό σας ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα!], οι «επίλεκτοι των ΜΜΕ», καλλιτέχνες, συγγραφείς και γραφιάδες, όλοι όσοι δηλώνουν ότι γλώσσα τους δόθηκε η ελληνική. Άποψη έχουν οι προγονόπληκτοι, οι αρχαιολάτρες, οι νεκρόφιλοι, οι κρυπτοκαθαρευουσιάνοι, οι νεοσυντηρητικοί της Αριστεράς» (Καθημερινή, 16 Δεκ. 2001). Υπογράμμισα εγώ ο ίδιος το «νεοσυντηρητικοί της Αριστεράς». Δεν ξέρω αν ο Σ. Μοσχονάς με κατατάσσει σ' αυτούς. Εγώ πάντως κατατάσσω οικειοθελώς, και εν γνώσει των συνεπειών, τον εαυτό μου στους «νεοσυντηρητικούς της Αριστεράς», διότι θέλω να συντηρηθεί η δυνατότητα των Νεοελλήνων να γράφουν και να μιλούν τη γλώσσα τους, να την καλλιεργούν και σ' αυτή τη γλώσσα να διατυπώνουν τα όποια δημιουργήματά τους, σ’ αυτήν να επικοινωνούν και να εκφράζονται. [80]

Πρόκειται για έναν διάλογο εξόχως διαφωτιστικό! Ο Ελεφάντης, μέσα από την ανάπτυξη της αντιπαράθεσης οδηγείται -κυριολεκτικώς- στην κατεδάφιση του ιδεολογικού οικοδομήματος της εκσυγχρονιστικής Αριστεράς, η οποία επικεντρώνεται στην επίθεση στο έθνος-κράτος («η αναφορά στην κεντρικότητα του έθνους-κράτους θεωρείται αναχρονισμός, κρατισμός, εθνικισμός»), στην αποκάλυψη των στόχων της κας Διαμαντοπούλου, και των περί αυτήν, ως προς την ελληνική γλώσσα («η προσαρμογή στα προτάγματα και τις πολιτισμικές ισοπεδώσεις που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση»).

Ο καθηγητής γλωσσολογίας Σ. Μοσχονάς ακολουθεί τη συνήθη τακτική των «εκσυγχρονιστών»: όποιος αντιδρά στο ζήτημα της γλώσσας είναι «νεκρόφιλος», «αρχαιολάτρης» ή, στην καλύτερη περίπτωση, «νεοσυντηρητικός της Αριστεράς». Η ίδια τακτική ακολουθείται από τους ομοϊδεάτες του σε όλα τα ζητήματα που τέθηκαν στην ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια: Τον Οτσαλάν υποστήριζαν αυτοί που «υβρίζουν την Ελλάδα», τη Γιουγκοσλαβία από τις Νατοϊκές επιδρομές υπεράσπιζαν οι «οπαδοί του Μιλόσεβιτς», της ΕΟΚΑ υπεραμύνονται οι «Γριβικοί» κ.ο.κ.

Ο Ελεφάντης είναι εύστοχος στις διαπιστώσεις του. Ωστόσο η μεταφυσική της «Αριστεράς» την οποία καλλιεργεί εδώ και σχεδόν τριάντα χρόνια ο χώρος του ΚΚΕ Εσωτερικού, και κατ’ εξοχήν το περιοδικό Πολίτης, σύμφωνα με την οποία αρκεί να δηλώνεις «αριστερός» για να αφέονται όλες σου οι αμαρτίες, παρήγαγε διαστρεβλώσεις και είχε αρνητικές συνέπειες για ολόκληρη τη μεταπολιτευτική περίοδο [81]. Σε μία περίοδο κατά την οποία η κοινωνική σύνθεση της «ανανεωτικής πτέρυγας» της Αριστεράς έγινε, τουλάχιστον, μεσοστρωματική [82], η επιμονή στην εξύμνηση της «Αριστεράς» χωρίς τις αντίστοιχες κοινωνικές πρακτικές, λειτουργούσε μάλλον ως κολυμβήθρα του Σιλωάμ για οποιαδήποτε μικρή -ή ενίοτε και μεγάλη- διαπλοκή. Συστηματικές δημοσιεύσεις άρθρων σε έντυπα της ανανεωτικής Αριστεράς συγκροτούσαν τον καλύτερο «φάκελο» για τους μελλοντικούς Πανεπιστημιακούς και εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες εγκαινίασαν την καριέρα τους μέσα από δημοσιεύσεις σε έντυπα του «χώρου».

[...]

Σημαία τους, η πάλη κατά του «σκοταδισμού», ο «εκσυγχρονισμός», - κατά περίπτωση «προοδευτικός ή αριστερός» αλλά πάντα εκσυγχρονισμός, πρόοδος, ποτέ «συντήρηση». Εξαφάνιση κάθε ταυτότητας εκτός από τη... δική τους, του «Αριστερού», του προοδευτικού, του εκσυγχρονιστή. Όλα τα άλλα, οποιαδήποτε αναφορά σε παράδοση, είναι συντηρητισμός. Η «συντήρηση» της γλώσσας, του περιβάλλοντος, της ιστορικής μνήμης, είναι «αναχρονισμοί» μπροστά στον «χρόνο» της νεωτερικότητας και των Χρηματιστηρίων που τρέχει και καταβροχθίζει τα πάντα. Ιδού ένα μέρος της απάντησης του Σ. Μοσχονά στον Ά. Ελεφάντη:
Δεν γνωρίζω αν ο Ά. Ελεφάντης υιοθετεί τη γλωσσική συντήρηση ως τη μόνη γλωσσική πολιτική. Συμβάλλει όμως με το άρθρο του στη διάδοση της παρωχημένης πεποίθησης ότι η εξάπλωση μιας ξένης γλώσσας, της αγγλικής εν προκειμένω, αποτελεί κίνδυνο για τις εθνικές γλώσσες και λειτουργεί ανταγωνιστικά προς την καλλιέργεια της μητρικής. Η εικόνα της αποκάλυψης που περιγράφει (μια κοινωνία που μιλάει «τεχνοαγγλικά») εντάσσεται απολύτως στη λογική της γλωσσικής συντήρησης. Είμαι βέβαιος πως δεν ήταν στις προθέσεις του φίλου Ά. Ελεφάντη να τροφοδοτήσει το σύνδρομο «αμύνεσθαι περί πάτρης», σύνδρομο που οι αντιδράσεις στην πρόταση Διαμαντοπούλου έφεραν με έμφαση στο προσκήνιο. [83]

Η υπογράμμιση είναι σαφής: κάθε υπεράσπιση της γλώσσας κινδυνεύει να καταλήξει σε «υπεράσπιση της πατρίδας», πράγμα που αποτελεί έγκλημα καθοσιώσεως για κάθε συνεπή «Αριστερό», δηλαδή... εκσυγχρονιστή. [Σημ. Καλλιμάχου: !!!] Και για να μην έχουμε καμία αμφιβολία για τους στόχους των Αριστερών γλωσσολόγων, ας δούμε πώς ορίζει τη γλωσσική συντήρηση ο κος Μοσχονάς στο άρθρο του στην Καθημερινή: «ο όρος συντήρηση κυριολεκτεί: η γλωσσική συντήρηση συμπυκνώνεται στην προσπάθεια ακριβώς να συντηρηθεί η ελληνική γλώσσα» [84]. Προφανώς θα έπρεπε να αφεθούν ελεύθεροι οι «νόμοι της αγοράς» για να την εξοντώσουν. Κάθε πρόσκομμα, κάθε ανάχωμα σε αυτούς, είναι συντηρητισμός.

[...]

Γι’ αυτό και οι πιο γνήσιες ψυχές αυτής της χώρας προστρέχουν τόσο συχνά «στην τέχνη της ποιήσεως».

Όμως, διανοούμενοι, εφημεριδογράφοι, πολιτικοί, ατάλαντοι λογογράφοι, σπανίως δε, και σημαντικοί αλλά ιδεοληπτικοί διανοούμενοι, δεν αρκούνται στην εξουσία την οποία κατέχουν. Αισθάνονται πως απειλούνται. Ο Δημοσθένης Κούρτοβικ θα αναφερθεί στον «εθνοκεντρικό» Βελουχιώτη ως πιθανό σύμβολο της «ογκούμενης ελληνικής ακροδεξιάς» (sic!) [96], ο Γιάννης Γεράσης στον ελληνοκεντρικό μυστικισμό του Σεφέρη και την υποκατάσταση της «Μεγάλης Ιδέας» από τη «Λαϊκή ψυχή» και την αναφορά στον Μακρυγιάννη ή τον Θεόφιλο, τέλος ο Τάκης Καγιαλής θα μιλήσει για τον «έρποντα» φασισμό των Ελλήνων υπερρεαλιστών!
Και πράγματι, «είναι μία στάσις, νιώθεται», αφού, καθημερινά, αδιάκοπα, βομβαρδίζονται από τη νεοελληνική ιστορία και τέχνη, ανοίγοντας το ραδιόφωνο τους, συνωστιζόμενοι στα μουσεία για τους «θησαυρούς του Αγίου Όρους», ξεφυλλίζοντας μια ποιητική συλλογή του Σεφέρη ή του Καβάφη, θαυμάζοντας τους πίνακες του Τσαρούχη ή του Εγγονόπουλου· καθημερινά νιώθουν ως απειλή την παρουσία του Μακρυγιάννη και του Βελουχιώτη [97] καθώς και την καταφυγή των νέων σε σύμβολα όπως το '21 και η Αντίσταση. Όλα τούτα έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις ιδέες που εκφέρουν στα Πανεπιστήμια, με τα κοινωνιολογικά και φιλοσοφικά πονήματα που αναμεταδίδουν στους φοιτητές τους, σε αντίθεση με τη θεματική των εντύπων των περιοδικών και των εφημερίδων τους· έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα εκπονούμενα Ευρωπαϊκά Προγράμματα και με τα ξένα Πανεπιστήμια στα οποία προστρέχουν για να προσλάβουν ένα ελάχιστο κύρος. Επί τέλους, σε πλήρη αντίθεση με τον καθημερινό «εκσυγχρονισμό» τον οποίο ψελλίζουν.
Η τέχνη, η Αντίσταση, η «ελληνική ψυχή», τους διαφεύγουν ακόμα, και η «ελληνοκεντρική» ιδεολογία απειλεί διαρκώς να εισβάλει και στα δικά τους χωράφια! Γι' αυτό και νιώθουν να πολιορκούνται από τον «ελληνοκεντρισμό», έστω και αν κυβερνούν!

------------
[79] Ο «ευρωκομμουνισμός», που θέλησε να είναι πλησιέστερος σε μια ελληνική-ευρωπαϊκή εκδοχή του κομμουνιστικού κινήματος, σε αντίθεση με το «ρωσοκεντρικό» φρόνημα του ΚΚΕ, θα εκφυλιστεί σε απλό ευρωπαϊσμό και δυτικολαγνεία ενώ, αντίστροφα, η ρωσοτραφής ιδεολογία του παραδοσιακού ΚΚΕ θα το οδηγήσει, έστω in extremis, πιο κοντά στην «ανατολική» παράδοση και την ορθόδοξη ψυχή του ελληνισμού, όταν πλέον θα έχει χάσει κάθε νόημα η προσκόλληση σε κάποιο κρατικό ρωσικό μόρφωμα με ιδιαίτερα συμφέροντα. Δεν είναι τυχαίο εξ άλλου πως, σε ολόκληρη τη νεώτερη ιστορική διαδρομή μας. το «ρωσικό» κόμμα, από τον Λάμπρο Κατσώνη έως τον... Άρη Βελουχιώτη, θα βρίσκεται πιο κοντά στην ελληνική ιδιοπροσωπία.

[80] Α. Ελεφάντη «Νεοσυντηρητικός της Αριστεράς». Η Κυριακάτικη Αυγή, 23.12.2001.

[81] Πέρα από το ότι οδήγησε και σε πολιτικά σφάλματα: αδυναμία κατανόησης του «πολυσυλλεκτικού» ΠΑΣΟΚ και υπέρμετρη αλαζονεία των «αριστερών φωτισμένων».

[82] Εντυπωσιακό, για παράδειγμα ήταν το γεγονός ότι ένα κόμμα όπως ο Συνασπισμός, με 3,2% των ψηφοφόρων στις εκλογές του 2000 περιλάμβανε σχεδόν το 20% των παικτών του Χρηματιστηρίου και ότι πλέον τα υψηλότερα εκλογικά ποσοστά του τα συγκεντρώνει στα βόρεια προάστια των Αθηνών.

[83] Επιστολή του Σπύρου Μοσχονά στην Αυγή, 13/01/2002.

[84] Σπύρος Μοσχονάς «Ηθικός πανικός και γλωσσική συντήρηση», Η Καθημερινή, 16.12.2001.

[96] Βλέπε Άρδην, τ. 11.

[97] Το βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου, Άρης ο αρχηγός των άτακτων, θα γίνει μπεστ-σέλερ στην ελληνική αγορά του βιβλίου.

Μοσχονᾶς μονότονος πνευματοκτόνος...

Ὅσοι δὲν γνωρίζουν καὶ ἀπὸ ἄλλα ἄρθρα τὸν συγκεκριμένο πανεπιστημιακὸ (φεῦ!), Σπ. Μοσχονά, θὰ ἐξεπλάγησαν ἀπὸ τὸ ἐπίπεδο τῶν ὕβρεων καὶ τοῦ φανατισμοῦ ποὺ ἐξέμεσε ἀπὸ τὶς σελίδες τῆς «Καθημερινῆς», κατὰ τοῦ πολυτονικοῦ καὶ ὁλοκλήρου τῆς γλωσσικῆς μας κληρονομιᾶς. Ὅσοι τὸν γνωρίζουν, ὅμως, δὲν ἐξεπλάγησαν. Πρόκειται γιὰ ἕναν ἀπὸ τοὺς πλέον χαρακτηριστικοὺς τύπους τῆς γνωστῆς «προοδευτικῆς» ὀμοταξίας ποὺ λυμαίνεται τὰ Ἑλληνικὰ πανεπιστήμια (κυρίως τὸ γλωσσολογικὸ τῆς Θεσσαλονίκης, τὸ ἱστορικὸ τῶν Ἀθηνῶν κ.ἄ. [Ἄλλος ἕνας, ἐπὶ παραδείγματι, μανιωδῶς «δημοσιογραφῶν» ἐσχάτως, ὁ κ. Λιάκος, ὅταν δὲν ὑβρίζει ὡς «ἐθνικιστή» (ὕβριν θεωρεῖ τὸν χαρακτηρισμὸ ὁ κ. Λιάκος, ἐννοεῖται) τὸν (μαρξιστὴ) Σβορῶνο (ἐπειδὴ εἶχε τολμήσει ὁ τελευταῖος νὰ μιλήσει γιὰ τὴν συνέχεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους), ἀναλίσκεται στὸ νὰ γράφει, ὠμὰ καὶ ἀπροκάλυπτα ὅτι... ἡ «παγκοσμιοποίηση» (διεθνὴς ἐξουσία) ἀπαιτεῖ καὶ νέα, παγκοσμιοποιημένη Ἱστορία (πρέπει κατὰ τὸν ἴδιον νὰ χαλκευθεῖ νὲα ἱστορία, δηλαδή!), ὅτι πρέπει νά... ἀλλάξουμε τὸν ὁρισμὸ τοῦ ἔθνους (δηλαδὴ νὰ καταργήσουμε τὰ ἔθνη, ἔτσι ὤστε νὰ ἐξουσιάζει ἀνεξέλεγκτη ἡ διεθνὴς ἐξουσία!), κ.ἄ. φαιδρότητες, στὴν ὑπηρεσία βεβαίως-βεβαίως τοῦ Μεγάλου Ἀδελφοῦ καὶ τοῦ παγκόσμιου καπιταλισμοῦ (τὸν ὁποῖον λέγουν (ἀκόμη) ὄτι... ἀντιμάχονται.] Ὅταν πρὶν δύο-τρία χρόνια ὁ κοσμήτωρ τῆς Φιλοσοφικῆς, καθηγητὴς κ. Μικρογιαννάκης, εἶχε μιλήσει γιὰ ἀνθελληνικὴ «πέμπτη φάλαγγα» στὸν πανεπιστημιακὸ χῶρο, δὲν ἦταν ὑπερβολικός. Ὁ κ. Μοσχονᾶς, λοιπόν, ἐκ συστήματος, χρόνια τώρα, ἐργολάβος τοῦ «προοδευτισμοῦ», κατὰ τὴν συνήθη τακτική τῶν ὁμοίων του ἀναλίσκεται σέ ὕβρεις καὶ εἰρωνίες γιὰ ὅποιους τολμοῦν νὰ θίξουν τὰ θέσφατα τοῦ... πατέρα τῶν γραμμάτων μας (καὶ θιασώτη τῆς φωνητικῆς γραφῆς καὶ τοῦ λατινικοῦ ἀλφαβήτου) παλαιομαρξιστοῦ Γληνοῦ (οἱ παλαιοὶ κομμουνιστὲς ἔχουν καὶ τὴν δικαιολογία τῆς ἐπαναστατικῆς ἀφέλειας καὶ ὑπερβολῆς, βεβαίως· οἱ σημερινοὶ «προοδευτικοὶ» τῆς aristeras δὲν ἔχουν παρὰ μόνον τὴν συμπόρευση μὲ τὸν ἀμερικανικὸ καπιταλισμό), ἤ τὸν... ἀναμορφωτὴ Ράλλη (καταργήσαντα τὴν ἁπλὴ καθαρεύουσα καὶ τὰ ἀρχαῖα ἀπὸ τὸ γυμνάσιο) ἤ τὶς γλωσσικὲς ἀκρότητες τοῦ Ψυχάρη ἤ... ἤ... λὲς καὶ τὰ καταγγελλόμενα εἶναι... ψέμματα! (Οὔτε τοὺς προτεστάντες μισσιονάριους ἔχει ἀκουστά, καὶ πετάει ἕνα θαυμαστικό.) Ἐὰν αὐτὴ εἶναι... ἐπιστημονικὴ ἐπιχειρηματολογία, χαίρετε... Ἀλλὰ τὸ χειρότερο εἶναι ὅτι ὁ φανατικὸς αὐτὸς ταλιμπὰν τοῦ «δημοτικισμοῦ» καὶ τοῦ προοδευτισμοῦ, ὄχι μόνον πληρώνεται ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ πολιτεία γιὰ νὰ διδάσκει τοὺς νέους μας Ἑλληνικὰ σὲ δημόσιο πανεπιστήμιο, ἀλλὰ καὶ προβάλλεται ἀπὸ τὶς σελίδες τῆς συντηρητικῆς καὶ δεξιᾶς (κάποτε τουλάχιστον) «Καθημερινῆς»...

Τὸ παραληρηματικὸ ὑβρεολόγιο τοῦ «καθηγητοῦ» Σπ. Μοσχονᾶ, ἀρχίζει λοιπὸν καὶ τελειωμό δὲν ἔχει:

παραλήρημα
κινδυνολογίες
«ἔρευνας» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
«ἔρευνα» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν, ξανά]
«ἀνησυχούντων» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
«ἔρευνας» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
εἶδος καὶ ὕφος [εἰρωνικῶς· καὶ ὀμιλεῖ γιὰ ὕφος ὁ θρασὺς ὕβριστὴς Μοσχονᾶς!]
ἀνιστόρητη
παραλήρημα
ὄχι ἐπιστήμονα ἀλλὰ φανατικό [καὶ ὑβρίζει ἔτσι... «ἐπιστημονικῶς», ὁ «ἐπιστήμων» Μοσχονᾶς! ὁποία... ἐπιστημοσύνη!]
ἰδεοληψίες
ξενοφοβία [τὸ γνωστὸ, κουραστικὸ πιά, κλισέ]
ἡλικιακὸς ῥατσισμός [ῥατσιστικὸ τό... «πρεσβύτης»! ἀπὸ τὸν φανατικὸ ποὺ ὑβρίζει ὡς ξενόφοβους ὅλους τοὺς Ἕλληνες, μόλις τολμήσουν νὰ ἐκφράσουν τὴν παραμικρὴ φιλοπατρία]
Ὁ Τσέγκος [ἀγνοεῖ καὶ τοὺς στοιχειώδεις καλοὺς τρόπους ὁ... «ἐπιστήμων» (λὲς καὶ ὁ ψυχίατρος κ. Τσέγκος εἶναι... μπακάλης) «πανεπιστημιακὸς», γιὰ νὰ βάλει τὸ «κ.» (κύριος) μπροστὰ ἀπὸ τὸ ἐπώνυμο! καὶ ὁ ἀγενὴς καὶ φανατικὸς αὐτὸς ὑβριστὴς, πληρώνεται ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸ κράτος γιὰ νὰ διδάσκει... Ἑλληνικὰ τοὺς νέους μας!]
ὁ, γιὰ νὰ μὴν ξεχνιόμαστε, νουνεχὴς Μεταξᾶς [εἰρωνικῶς]
νεο-ὀρθόδοξης [εἰρωνικῶς]
«ἀμερόληπτη ἔρευνα» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
ἰδεοληψίες
«ἔρευνα» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
«ἔρευνας» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
Ὁ Τσέγκος
«ἐρευνητὲς» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
Ὁ Τσέγκος
«ἐρευνητὲς» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]
«ἔρευνας» [ἐντὸς εἰσαγωγικῶν]

Δὲν ξέρω ἐὰν μοῦ διέφυγαν καὶ μερικά!

Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία: τὸ ἄσβεστο μίσος τῶν φανατικῶν αὐτῶν κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ἄς δοῦμε καὶ τὴν (ὐπ᾿ αὐτῶν ἐντέχνως καὶ πονηρῶς ὑπερ-προβαλλόμενη) ἀφορμή.

Ἔγραφα γιὰ τὸ «ζήτημα τῆς δυσλεξίας» (τὸ φάντασμα ποὺ ἐφηῦραν οἱ «προοδευτικοί», προκειμένου νὰ τὸ πολεμοῦν, μὴ δυνάμενοι νὰ ἀντιπαρατεθοῦν μὲ ἐπιστημονικὰ ἐπιχειρήματα σὲ ὁποιοδήποτε ἄλλο ὑπαρκτὸ ζήτημα, ὅσον ἀφορᾶ τὸν ὑπ᾿ αὐτῶν μονότονο καὶ ἀπνευμάτιστο ἀκρωτηριασμὸ τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης):

«Όμως, ειδικά η υποτιθέμενη σχέση μονοτονικού-δυσλεξίας, μάλλον ως αφορμή των "προοδευτικών" "χρησιμεύει", για να μετατοπίζουν σκοπίμως το ζήτημα και να κατηγορούν τους αντιπάλους τους για αντιεπιστημονικότητα... Το πολυτονικό είναι απαραίτητο για λόγους σεβασμού της γλωσσικής μας παραδόσεως και διατηρήσεως της επαφής με αυτήν, λόγους αισθητικούς, λόγους φιλοσοφικούς (αποφυγή της χυδαιότητας του "εύκολου" και του "φτηνού"), λόγους εκπαιδευτικούς, ασχέτως δυσλεξίας ή... UFO και εξωγήινων, που λένε κάποιοι άλλοι.»

Ἡ ἐσχάτως ἀνακύψασα, λοιπόν, στὰ περὶ τοῦ γλωσσικοῦ δυσλεξία, πιθανῶς εἶναι ἐντελῶς ἄσχετη, πράγματι (πιθανῶς καὶ ὄχι· δὲν γνωρίζω), ἀλλὰ, καὶ ἄσχετη νὰ εἶναι, δὲν εἶναι ἐκεῖ τὸ ζήτημα. (Ἐγὼ πάντως οὐδέποτε φαντάστηκα ὅτι τὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ εἶναι τό... νερὸ τοῦ Καματεροῦ, καὶ θεραπεύουν τὴν φαλάκρα καὶ τὴν ἀνικανότητα· νὰ μὴν περιφρονοῦμε τὴν κληρονομιὰ τῶν προγόνων μας, συνιστῶ.)

Ἀλλὰ τὶ γράφει, καὶ ἐδῶ ἀκόμη, ὁ κ. Μοσχονᾶς, πιστεύοντας ὅτι βρῆκε τὴν ἀφορμὴ νὰ τσουβαλιάσει, ὡς ἀσχέτους κινδυνολόγους, συσχετίζοντάς τους μὲ κάποιους ὑποτίθεται γραφικούς, ὅσους ἀγωνιοῦν καὶ ἀγωνίζονται γιὰ τὴν ἐθνική μας κληρονομιά;

«τα πορίσματα της οποίας θα μπορούσαν ενδεχομένως να κριθούν ανεξάρτητα από τις ιδεοληψίες του εμπνευστή της»

Θὰ μπορούσαν, ἐὰν ὁ κ. Μοσχονᾶς ἦτο ἐπιστήμων καὶ ἠσχολεῖτο μὲ αὐτὸ, καὶ ὄχι φανατικὸς ὑβριστὴς καὶ προπαγανδιστὴς τοῦ «ἀντιεθνικισμοῦ» του.

Πράγματι, τὸ μόνο σωστὸ (ἐὰν ἡ ἔρευνα ἔγινε ὄντως ἔτσι), εἶναι αὐτὸ ποὺ χαρακτηρίζει ὁ κ. Μοσχονᾶς ὠς «λογικὸ λάθος». (Βεβαίως, ὅτι καὶ ἔτσι ὑπάρχει ὄφελος ἀπὸ τὴν διδασκαλία εἶναι ἐνδιαφέρον· ἄσε ποὺ αὐτὸ τό, ἀναμενόμενο, ὅπως λέει, ἀποτέλεσμα, ὁ ἴδιος ἐν συνεχεία, ὅπως θὰ δούμε, τὸ ἀρνεῖται!) Ὅμως δὲν ἀρκεῖται σὲ αὐτὸ. Οἱ προθέσεις του εἶναι ἄλλες, καὶ ἡ γύμνια τῶν ἐπιχειρημάτων, ἡ πνευματικὴ σύγχιση καὶ οἱ ἰδεολογικὲς προκαταλήψεις ἀποκαλύπτονται:

«Επιπλέον, εικάζεται -αλλά εικάζεται μόνο- ότι το πολυτονικό συμβάλλει στη σχολική επίδοση και στην πρόληψη ή και στη θεραπεία μαθησιακών δυσκολιών, όπως της δυσλεξίας.»

Τότε, ἀφοῦ «μόνον εἰκάζεται», γιατὶ μᾶς ἔπρηξαν ὅτι δῆθεν οἱ ὑποστηρικτὲς τοῦ πολυτονικοῦ θεωροῦν ὅτι θεραπεύει τὴν φαλάκρα καὶ τὴν ἀνικανότητα;! Μόνοι τους τὰ λένε, μόνοι τους τὰ «διαψεύδουν» τελικῶς...

Καὶ μετὰ ἀπὸ ὅλα λοιπὸν τὰ πολύ... «ἐπιστημονικά» ἐπιχειρήματα (βλέπε καὶ προηγηθεῖσες ὕβρεις) ὁ... «σοβαρὸς» πανεπιστημιακός, «ἀποδεικνύει ἐπιστημονικῶς» τοὺς ἰσχυρισμοὺς του, ὄχι μὲ καμμία ἄλλη ἀπόδειξη, παρὰ μὲ τὸ ὅτι εἰναι... «προφανεῖς γιὰ τὸν κοινὸ νοῦ»!

«Οπως έγραψε ο Εμμ. Κριαράς, «ο κοινός νους μάς λέει ότι δε χρειάζεται καμιά «ψυχιατρική» έρευνα για να αποδειχτεί το προφανέστατο: ότι απλοποίηση και ευκολία για τον μαθητή είναι να περιορίζονται τα τονικά και παρεμφερή στοιχεία (οξεία, περισπωμένη, ψιλή, δασεία) σε ένα» («Μακεδονία», 23/10/2005).

Τὶ μεγάλη σοφία! «Ἁπλοποίηση καὶ εὐκολία γιὰ τὸν μαθητὴ» εἶναι ἡ.... ἁπλοποίηση! Μπορούσατε νὰ τὸ φανταστεῖτε ἐσεῖς;! Μὰ τὴν Ἀθηνᾶ!

«Είναι παράδοξος πράγματι ο ισχυρισμός ότι μαθησιακές δυσκολίες όπως η δυσλεξία θεραπεύονται «ομοιοπαθητικά», δυσκολεύοντας μάλλον παρά απλουστεύοντας την ορθογραφία.»

Δὲν θὰ τὸ ἔλεγα. Παράδοξος εἶναι μᾶλλον ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι βελτίωση στὴν ὀρθογραφικὴ ἰκανότητα δὲν ἐπιφέρει ἡ ἐξάσκηση στὴν ὀρθογραφία, ἀλλὰ ἡ... κατάργηση τῆς ὀρθογραφίας! (Ἐὰν καταργηθεῖ καὶ ἡ ἱστορικὴ ὀρθογραφία, καί, γιατὶ ὄχι, αὐτὴ τούτη ἡ γραπτὴ γλῶσσα (ἄλλωστε, κατὰ τοὺς «προοδευτικοὺς» ἐκ τῶν γλωσσολόγων, ἡ γραφὴ δὲν εἶναι μέρος τῆς γλῶσσης· μόνο ὁ προφορικὸς λόγος!), πάντως, τὸ πρόβλημα τῆς ὀρθογραφίας θὰ ἐξαληφθεῖ πλήρως. Ναί, ἴσως μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοια ἔχει δίκιο ὁ κ. Μοσχονᾶς!)

Ἡ κατακλείδα λοιπὸν ἑνὸς ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἐλέγχει τὴν ἐπιστημονικὴ συνέπεια μίας ἐρεύνης (πιθανῶς ἀτελοῦς· δὲν γνωρίζω, οὔτε εἶναι τὸ θέμα μου): «εἶναι προφανέστατο». Μάλιστα.

Ἀλλὰ περισσότερα γιὰ τὸν κ. Μοσχονά, γιὰ νὰ κλείσουμε μὲ τὴν θλιβερὴ αὐτὴ περίπτωση πανεπιστημιακοῦ, στό ἐπόμενο.

Ἀναθεώρηση Συντάγματος καὶ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα

Ἰδιωτικά σημαίνει ἀγγλόφωνα πανεπιστήμια, γράφει στην σημερινὴ «Καθημερινὴ» ὁ καθηγητὴς Χρ. Γιανναρᾶς.

Καὶ συμπληρώνει ὅτι ἡ... ΡεMallοποίηση τῆς Παιδείας μας, εἶναι ὁ μόνος, οὐσιαστικῶς, σκοπὸς τῆς προσεχοῦς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος.

Ἐγώ, ἀπὸ αὐτὸ ἐδῶ τὸ βῆμα, γιὰ τὴν προσεχὴ ἀναθεώρηση τοῦ Συντάγματος, προτείνω, καὶ ὡς Ἕλλην ἀπαιτῶ, τὸ ἐξῆς αὐτονόητο (καὶ σήμερα ὅλως ἀναγκαῖον):

1ον. Νὰ ὁρισθεῖ συνταγματικῶς ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα (στὴν διαχρονία της: ἀρχαία και νεώτερη) ὡς ΕΠΙΣΗΜΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ.
(Σημειωτέον ὅτι σήμερα τὸ Ἑλληνικὸ Κράτος δὲν ἔχει ἐπίσημη γλῶσσα.)

2ον. Νὰ προβλεφθεῖ συνταγματικῶς ἡ ἀναγκαία μέριμνα προστασίας, φροντίδος καὶ καλλιέργειας τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης.

Ἄς τὸ σκεφθοῦμε καὶ ἄς δράσουμε ἄμεσα!

(Τὴν ἴδια πρόταση, ἀπὸ ὅσο γνωρίζω, ἔχει διατυπώσει καὶ ὁ λεξικογράφος κ. Π. Ἀλεξιάδης, ἀπὸ τὶς στῆλες τῆς ἐφημερίδος «Ἐλεύθερος Τῦπος». Ἐγὼ δὲ, μὲ ἐπιστολὴ μου στὴν «Ἑλληνικὴ Γλωσσικὴ Κληρονομιά», ἐπρότεινα τὸ αὐτό. Πρέπει ὅλοι μας νὰ ἀναλάβουμε τὶς ευθύνες μας. Πιστεύω δὲ, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας καὶ πρώην πρόεδρος τῆς «Ἑλληνικῆς Γλωσσικῆς Κληρονομιᾶς» Κάρολος Παπούλιας, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀξιότιμοι κ. βουλευτές θα δοῦν θετικῶς τὸ ἐθνικό αὐτὸ αἴτημα. )


Ἀκολουθεῖ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ἐπιφυλλίδα τοῦ κ. Γιανναρᾶ:

«[...] Ο αντικοινωνικός χαρακτήρας των ιδιωτικών πανεπιστημίων ορίζεται από την υποταγή τους στους νόμους της αγοράς, νόμους προσφοράς και ζήτησης, νόμους των εντυπωσιακών τεχνασμάτων για την άγρα πελατών. Χάνεται τελεσίδικα (αν ισχύσει ο ανταγωνισμός και των κρατικών με τα ιδιωτικά ΑΕΙ) η συνείδηση του κοινωνικού λειτουργήματος. Επιπλέον, χωρίς χάρισμα προφητείας, με μόνη την ορθολογική πρόβλεψη, μπορεί ο κάθε οξυδερκής να είναι από τώρα βέβαιος ότι σε ελάχιστα χρόνια οι περισσότερες σχολές των ιδιωτικών πανεπιστημίων θα είναι αγγλόφωνες. Οχι από μειωμένο πατριωτισμό ή γιατί το μεθοδεύουν «σκοτεινές δυνάμεις». Αλλά επειδή αυτό επιτάσσουν οι νόμοι της αγοράς. Το πιστοποιούμε και στα πανεπιστημιακά «κολέγια» στην Κύπρο, όπως και στα πιο «σοβαρά» και πετυχημένα ΙΕΚ στην Ελλάδα.

Η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι, φανερά, ο μόνος λόγος για την προτεινόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος – οι συνοδευτικές αλλαγές αποτελούν καρυκεύματα. Πρέπει να είναι πανίσχυρη η πίεση που συμφέροντα άνομα ασκούν στους πολιτικούς. Αλλά βολεύονται και οι ίδιοι με το καινοτόμημα, το βλέπουν σαν ελιξήριο που θα αμνηστεύσει την εγκληματική τους ατολμία, τις καταστροφικές παραλείψεις τους. Είκοσι τρία χρόνια τώρα από την επιβολή του διαβόητου νόμου-πλαισίου στα πανεπιστήμια (του πιο «αντιδραστικού», ριζικά αντικοινωνικού και υπηρετικού οργανωμένων συμφερόντων νομοθετήματος) αλλεπάλληλες κυβερνήσεις και μοιραίοι υπουργοί Παιδείας συντήρησαν τον εξευτελισμό και την αχρείωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Δεν τόλμησαν ούτε καν στην κακουργηματική καπηλεία του ακαδημαϊκού ασύλου να αντισταθούν ή την ντροπή της κομματοκρατίας και της ιδεολογικής τρομοκρατίας να αντιπαλέψουν θεσμικά. Δεν διανοήθηκαν αλλαγή στις εξωφρενικές συνθέσεις των εκλεκτορικών σωμάτων, στον μεθοδευμένο αποκλεισμό αξιοκρατικών απαιτήσεων για την ακαδημαϊκή εξέλιξη των διδασκόντων, στη ντροπή του «ενός και υποχρεωτικού συγγράμματος» ως εξεταστέας ύλης.

Tέτοια προκλητικά και σκανδαλώδη συμπτώματα υποβάθμισης και διάλυσης των πανεπιστημίων αν είχε γίνει έστω απόπειρα να διορθωθούν και είχε αποτύχει, θα υπήρχε τουλάχιστον κάποια δικαιολογία για την καταφυγή σήμερα στο ελιξήριο του «ανταγωνισμού». Aλλά απόπειρα δεν έγινε καμιά, γι’ αυτό και η επιχειρούμενη συνταγματική αναθεώρηση είναι (λυπάμαι για τη λέξη:) αδιάντροπη.

Συμπαίζουν στην Πλεκτάνη Aνάν, υπονομεύουν με σκοπιμότητες τον εξοπλισμό της χώρας, επιμένουν άνευ όρων για την είσοδο της Tουρκίας στην E.E., διαλύουν τα πανεπιστήμια (δηλαδή τη σπουδή και την έρευνα: τις προϋποθέσεις της παραγωγικότητας), παγιώνουν τον αμοραλισμό σαν αυτονόητη συνάρτηση λειτουργίας του κράτους. Ως πού θα φτάσουν; Πότε θα αφυπνιστούν αντανακλαστικά αυτοάμυνας της ελληνικής κοινωνίας;»

Προσθήκη 18-7-2009:

Τὴν συνταγματικὴ ἀνακήρυξι τῆς Ἑλληνικῆς ὡς ἐπισήμου γλώσσης τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, καὶ τὴν συνταγματικὴ πρόνοια γιὰ τὴν καλλιέργειά της, προτείνει μὲ ἀξιέπαινο ζῆλο τὰ τελευταῖα χρόνια ὁ ἀκαδημαϊκὸς Ἀντώνιος Κουνάδης. Παραθέτω σχετικὴ ἐπιστολή του στὸν τύπον.

Επιστολή του ακαδημαϊκού Αντωνίου Κουνάδη, δημοσιευθείσα στην εφημερίδα «Καθημερινή», 7 Ιαν. 2007 ("Γράμματα αναγνωστών")

Συνταγματική αναθεώρηση και ελληνική γλώσσα

Τις τελευταίες δεκαετίες παριστάμεθα μάρτυρες μιας αλματώδους προόδου στις θετικές επιστήμες και την τεχνολογία, με παράλληλη όμως και συνεχώς εντεινόμενη βαθιά κοινωνική κρίση που διέρχεται ολόκληρη η ανθρωπότης. Κρίση θεσμών. Κρίση πνευματικών και ηθικών αξιών. Κρίση παιδείας -με τις αλλεπάλληλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις- για την οποία πολύς λόγος γίνεται τελευταίως στη χώρα μας με την επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, χωρίς ωστόσο καμιά αναφορά στα αίτια που την προκάλεσαν και συνεχίζουν να την υποδαυλίζουν, δηλαδή την έλλειψη ανθρωπιστικής παιδείας, φορέας της οποίας είναι η ελληνική γλώσσα -θεμελιακό στοιχείο της παγκόσμιας διανόησης- αφού αυτή υπήρξε το βασικό όχημα διαδόσεως πολιτισμού σε ολόκληρο τον κόσμο από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Ωστόσο, αποτελεί κοινό τόπο ότι η αποκοπή της νεοελληνικής από τις ρίζες της -τα αρχαία ελληνικά, την ανεξάντλητη αυτή πηγή αντλήσεως λέξεων- οδήγησε στη σημερινή αδυναμία εκφράσεως των νέων -και όχι μόνο- οι οποίοι στο καθημερινό λεξιλόγιό τους χρησιμοποιούν λιγότερες από οκτακόσιες λέξεις. Ο Παπαδιαμάντης διδάσκεται πλέον από μετάφραση! Είναι συνήθεις, εξάλλου, οι βαρβαρισμοί, οι σολοικισμοί, η παραμορφωτική εκφορά λόγου που ακούμε ακόμη και σε δελτία ειδήσεων τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών. Ένας παλιός στίχος του Σεφέρη περιγράφει την κατάσταση: «Ο Θεός μάς χάρισε μια γλώσσα ζωντανή, εύρωστη, πεισματάρα, χαριτωμένη που αντέχει, μολονότι έχουνε εξαπολύσει όλα τα θεριά να τη φάνε». Και όλα αυτά, διότι δυστυχώς οι έντονες ιστορικές διαμάχες για το γλωσσικό μας ζήτημα, που τόσο εταλάνισαν τη χώρα, φαίνεται ότι δεν μας δίδαξαν το αυτονόητο! Ότι δηλαδή -όπως έγραφε ο σοφός ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσάτσος στο βιβλίο του «Παιδεία και Γλώσσα»- οι γλώσσες δεν νομοθετούνται. Η ελληνική γλώσσα από την εποχή του Ομήρου μέχρι σήμερα -φαινόμενο αδιάσπαστης συνέχειας κατά τον κορυφαίο Ισπανό γλωσσολόγο και ελληνιστή Φρανσίσκο Ρ. Αντράντος- αποτελεί ένα αλληλοσυμπληρούμενο και διαχρονικά εξελισσόμενο με τη δική του δυναμική σύνολο.

Κατόπιν των παραπάνω, είναι άκρως επιβεβλημένο να ληφθούν μέτρα προστασίας της γλώσσας μας από τους εκάστοτε νομοθετούντες, όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες, π.χ. Γαλλία, Ρωσία, Ιαπωνία, Κορέα, Κίνα, Ισπανία. Όταν προ εικοσαετίας περίπου επιτροπές από ειδικούς στην Ιαπωνία και την Κορέα ανέλαβαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο εκσυγχρονισμού της παραδοσιακής τους γραφής, εξέδωσαν σύντομα το πόρισμά τους που άρχιζε ως εξής: «Κάτω τα χέρια από την ιστορική μας γραφή! Αναγνωρίζουμε τις δυσχέρειες που έχουν οι νέοι μας στην εκμάθηση των ιδεογραμμάτων, αλλά η προσπάθεια που καταβάλλουν αποτελεί πνευματική άσκηση που οξύνει τον νου. Με αυτήν τη γραφή επιβιώσαμε. Με αυτήν τη γραφή επιτύχαμε το οικονομικό θαύμα της Απω Ανατολής». Στη Ρωσία επιβάλλεται βαρύτατο πρόστιμο σε οποιονδήποτε αντικαταστήσει γράμμα του κυριλλικού αλφαβήτου με αντίστοιχο λατινικό. Στη Γαλλία για θέματα που αφορούν τη γλώσσα ζητείται από την κυβέρνηση η γνώμη της Γαλλικής Ακαδημίας. Κάτι ανάλογο υπήρχε παλαιότερα και στον Οργανισμό της Ακαδημίας Αθηνών.

Είναι ιδιαίτερα ευοίωνο για τη χώρα μας το συνεχώς αυξανόμενο κατά τα τελευταία χρόνια ενδιαφέρον των Ελλήνων πολιτών -ανεξαρτήτως ιδεολογίας και πολιτικών πεποιθήσεων- για την ανάσχεση της φθίνουσας πορείας της γλώσσας μας. Το γλωσσικό ζήτημα που άλλοτε μας δίχαζε, σήμερα μας ενώνει, αφού πολιτειακοί άρχοντες, η Εκκλησία, πρ. πρωθυπουργοί, εκπρόσωποι όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων, προσωπικότητες των επιστημών, γραμμάτων και τεχνών, στηρίζουν τις προσπάθειες πολιτιστικών φορέων για την αναβάθμιση της γλωσσικής μας παιδείας. Αποτελεί ευτυχή -αλλά και μοναδική- ευκαιρία η συζητούμενη αναθεώρηση του Συντάγματος για την επί σταθεράς βάσεως προστασία της γλώσσας μας, αυτού του ύψιστου αγαθού για τη συνέχεια, επιβίωση και προοπτική του Γένους.

Αντώνιος Ν. Κουνάδης
ομ. καθηγητής - ακαδημαϊκός
Αθήνα

ΕΥΘΥΝΗ - Περιοδικὸ Ἐλευθερίας καὶ Γλώσσας

Γιὰ νὰ ὀμολογήσω τὴν ἁμαρτία μου, τὸ ἐξαιρετικό, ποιοτικότατο, περιοδικὸ «Εὐθύνη», ἐκδιδόμενο ἀπὸ το 1961 μὲ φροντίδα καὶ ἀγάπη γιὰ τὴν Ἑλλάδα μας, μὲ τὴν συνεργασία ἀξιολογότατων πνευματικῶν ἀνθρώπων, καὶ ἄν κάπου τὸ εἶχε πάρει τὸ μάτι μου, δὲν εἶχα δώσει σημασία. Ντρέπομαι, ἀλλὰ τὸ ὀμολογῶ. Τὴν προσοχή μου, ὅμως, τὴν ἐκέντρισε ἡ ἀκόλουθη ἀναφορὰ τοῦ Κ. Χολέβα, ἀπὸ τὸ ἄρθρο του, «Τὰ ἀξιοσημείωτα τοῦ 2005», στὸν δικτυακὸ τόπο τοῦ «Δικτύου 21»:

«Στον χώρο των εντύπων ξεχωρίζω την σεμνή, αλλά δυναμική παρουσία του περιοδικού ΕΥΘΥΝΗ, το οποίο δεν διεκδικεί μαζικές πωλήσεις, αλλά τον τίτλο του ποιοτικού και του μαχητικού. Το μηνιαίο αυτό περιοδικό, το οποίο εκδίδεται από τις «Εκδόσεις των Φίλων» και διευθύνεται από τον εκλεκτό λόγιο Κώστα Τσιρόπουλο, μάς χάρισε ένα εντυπωσιακό αφιέρωμα στο τεύχος Δεκεμβρίου 2005. Έχει τίτλο «οι νέοι αντιδραστικοί» και αναφέρεται σε εκείνους που θέλουν να γκρεμίσουν τις αρχές και τις αξίες που κράτησαν όρθιο τον λαό μας επί αιώνες. Μία πολυάριθμη ομάδα αναλυτών και διανοητών από διάφορους χώρους της επιστήμης και των γραμμάτων ορθώνει τείχη αντιστάσεως στην πνευματική και ηθική παρακμή και προσφέρει τεκμηριωμένα επιχειρήματα στην πλειοψηφία των Ελλήνων που σέβεται την Ιστορία και την Παράδοση του τόπου μας. Προσωπικά θεωρώ το τεύχος αυτό ως το πνευματικό γεγονός της χρονιάς.»

Ἔσπευσα βεβαίως στὶς «Ἐκδόσεις τῶν Φίλων» νὰ τὸ ἀγοράσω, καὶ τὸ πρῶτο ποὺ μοῦ ἔκανε καλὴ ἐντύπωση ἦταν ὁ ὑπότιτλος: Περιοδικὸ Ἐλευθερίας καὶ Γλώσσας.

ΕΥΘΥΝΗ Περιοδικὸ Ἐλευθερίας καὶ Γλώσσας Τεῦχος 408, Δεκέμβριος 2005 Ὑπεύθυνος: Κώστας Ἐ. Τσιρόπουλος Διαχείριση: «Οἱ Ἐκδόσεις τῶν Φίλων», Πανεπιστημίου 10 (ἐντὸς τῆς στοᾶς), Ἀθήνα 106 71

Ξεχώρισα, μεταξύ πολλῶν ἄλλων, αξιόλογων ἄρθρων,

Γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ Γλῶσσα:
Κωνσταντῖνος Βάσσης, «Γλωσσικὸς μαρξισμός».
Γιάννης Β. Κωβαῖος, «Παραβιάσεις τοῦ ἐθνικοῦ γλωσσικοῦ χώρου».
«Γλῶσσα, ἔθιμο ἐθίμων». Παρουσίασις τοῦ ἐρευνητικοῦ ἔργου καὶ τοῦ βιβλίου τῶν Ἰ. Τσέγκου, Θ. Παπαδάκη, Δ. Βεκιάρη, «Ἡ ἐκδίκηση τῶν τόνων».
[Κατασυκοφαντηθὲν προσφάτως ἀπὸ ἀσχέτους ποὺ οὔτε τὸ διάβασαν...]
Πάνος Δοξιάδης, «Ξενοδουλεία».

Γιὰ τὴν ἐθνικὴ μας ταυτότητα καὶ παράδοση, γενικότερα:
Ἀντώνης Δροσόπουλος, «Ἡ πραγματικότητα τοῦ ἔθνους».
Βασίλειος Καρβουνιάρης, «Ἱλαρὸν προσωπεῖον».
Σαράντος Ἰ. Καργάκος, «Ἡ θεία Ἀρχοντούλα καὶ ὁ... κ. ἀντιδραστικός».
Τάσος Ἰ. Μαρίνος, «Οἱ νέοι ἀντιδραστικοὶ καὶ ἡ Ἐκκλησία»
[Ὁ ἀντιπρόεδρος τοῦ Σ.τ.Ἐ., ἐ.τ., κονιορτοποιεῖ, μὲ στέρεα νομικὴ ἐπιχειρηματολογία, τὶς «προοδευτικὲς» ἀσυναρτησίες περὶ «χωρισμοῦ» Ἐκκλησίας-Κράτους (φράση, μὲ τὴν ὁποῖα οὔτε οἱ ἴδιοι ξέρουν συνήθως τί ἐννοοῦν...)]
Μάνος Μεγαλοκονόμος, «Ἀγνώστου ἐθνικότητος».
Κυριάκος Πλησής, «Ἱστορικὸς μύθος καὶ παιδεία».
Κώστας Χατζηαντωνίου, «Μπροστὰ στὴν ἀμφισβήτηση τῆς ἐθνικῆς πραγματικότητας καὶ τῆς νεοελληνικῆς ταυτότητας».
[Ἐξαιρετικὸ ἄρθρο γιὰ τὴν φυσικὴ καὶ βαθύριζη πραγματικότητα τοῦ ἔθνους.]

Διαβάστε το· ἀξίζει!

Ἐλευθερία καὶ γλῶσσα

Τὶς λεπτομέρειες γιὰ τὸ πῶς ἡ ἀπνευμάτιστη χούντα τῶν μονοτονικῶν, μιὰ νύχτα τῆς ντροπῆς, ἀσέλγησε βαρβάρως ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, μπορεῖτε νὰ τὶς διαβάσετε ἐδῶ. Πάνω ἀπ᾿ ὅλα, ὅμως, ἐγὼ θυμοῦμαι τὸν θαυμάσιο λόγο τοῦ παλαιοῦ δικτυακοῦ φίλου, Σπύρου Ζέγκου:

«Ψιλὴ καὶ ὀξεῖα πάνω ἀπὸ ἄλφα. Δὲν εἶναι σὰν ὡραῖος φιόγκος γύρω ἀπὸ κοτσιδάκι, στὸ κεφάλι ἀγαπημένης ἀναμνήσεως;

[...] Τὰ φωνήεντα δικαιοῦνται νὰ ἔχουν τὰ πνεύματά τους καὶ τοὺς τόνους τους, ποὺ εἶναι πλέον αὐτοφυὴ ἐπ᾿ αὐτῶν, καὶ ἡ ἀφαίρεσή τους ἔχει τόση βία καὶ αὐθαιρεσία, ὅση καὶ ὁ καθηγητής, ποὺ τοὺς πρώτους μῆνες τῆς δικτατορίας, ἐρώμενος τὴν νεοπαγὴ ἐξουσίαν καὶ διψῶν διὰ τὴν εὔνοιάν της, μ᾿ ἔστειλε νὰ κουρευτῶ κατὰ τὰ αὐστηρότερα ἰδεώδη της [...]»

Ἐλευθερία καὶ γλῶσσα, λοιπόν.


Γραμματοσειρὲς καὶ ἐπιτραχήλιος κόμη

Τοῦ Σπυρίδωνος Σ. Ζέγκου
5 Ἰαν. 1998

Προσπάθησα χθες το πρωί να εντοπίσω στο αρχείο μου τις πρόσφατες επιστολές περί τετονισμένων τε και πνευματικών γραμματοσειρών, που έστειλε μέλος της λίστας. Με ενδιαφέρει να εγκαταστήσω τέτοιες σειρές στο δικό μου μηχανάκι και χρειάζομαι τη βοήθεια και την οδηγία του φίλου μας. Τότε δεν είχα απαντήσει, διότι η πρόταση αφορούσε την εγκατάσταση των εν λόγω μαραφετίων στο σύστημα της λίστας, όποτε είπα να ακούσω πρώτα την ιδέα των άλλων εταίρων. Αλλά δεν ακολούθησε ενδιαφέρον άλλοθεν, ίσως όχι διότι δεν ενδιέφερε η πρόταση. Ρίπτω λοιπόν την εκδήλωση ενδιαφέροντος και ελπίζω να αναγνωσθή και από τον γραμματικό μου φίλο.

[Ἰδοὺ ποὺ σήμερον, μετὰ ἀπὸ τόσα χρόνια, εἶναι πλέον εὔκολη ἡ πραγματοποίησις τῆς ἐπιθυμίας σας, καλὲ φίλε! ]

Επί τη ευκαιρία, άκουγα χθες το πρωί το ραδιόφωνο και ωμίλει με φίλο δημοσιογράφο ο καθηγητής Μπαμπινιώτης. Κατά σύμπτωσιν, έλεγε όσα προ καιρού έγραψα και εγώ, και ίσως και πολλοί άλλοι, περί αδιδαξίας στοιχείων της γραμματικής στα σχολεία, και δή ρημάτων απαραιτήτων για την συνήθη επικοινωνία, ως το ρήμα άγω, το ρήμα έχω (αόριστος) και τα σύνθετα και παρασύνθετά τους. (Δεν διδάσκονται, διότι, καίτοι δημοφιλή, δεν είναι "δημοτικά", υποθέτω...)

Ἐλευθερία καὶ γλῶσσα...

Μακάρι να μπορούσαμε να επικοινωνούμε με το αίσθημα και τη σκέψη, αμέσως. Εναλλακτικώς, όμως, ας ασκούμεθα κοινωνώντας και τις λέξεις, που επίσης μας προφυλάσσουν - τουλάχιστον όσο και μας απομονώνουν. Είναι από τις δεξιότητες που αναπτύσσονται, όπως ο δρόμος επί σκέιτ μπορντ.

Ψιλή και οξεία πάνω από άλφα. Δεν είναι σαν ωραίος φιόγκος γύρω από κοτσιδάκι, στο κεφάλι αγαπημένης αναμνήσεως; Όλα τα κορίτσια είχανε, αλλά και τα αγόρια (με τη φούντα μπροστά στην εν χρώ κεκαρμένη κεφαλή μας, τη στρογγύλη, την κονδυλογραμμένη και ευδιάκριτον μακρόθεν), κι εμείς κάτι είχαμε να στολίσουμε την άνω γύμνια, την "πατρόθεν", υπό ανοικείου και απροσώπου δυνάμεως, τυραννικώς και καταθλιπτικώς και ανηλεώς επιβεβλημένη. Με έπιανε λύπη όταν είχε τελειώσει ο κουρέας τα έργα του και τα μαλλάκια μου έκειντο τήδε κακείσε, στα γόνατά μου και στο πάτωμα, ως ηττημένη Καρχηδών, ή μάλλον, ως εκ θεμελίων εξυρισμένη παλαιά και ακμαία μέχρι τούδε ελληνίς πόλις, που η αδήριτος βαρβαρότης, η αποπνικτική των αισθημάτων και της θελήσεώς μου επιβεβλημένη, μισητή ξένη βία, που, πρώτον τρομοκρατούσε και εξεβίαζε με την ασφάλειά μου τη μαννούλα και, κατόπιν, δι' αυτής και άλλων, κατέθλιβε και εμέ τον ίδιον. Έσω δε περίμενα να μεγαλώσω, να κάνη ξαστεριά,να αναπνεύσω τον αέρα της ελευθερίας και να αφήσω τα μαλλιά μου να μεγαλώσουν ελεύθερα και ανακατεμένα.

Τα φωνήεντα δικαιούνται να έχουν τα πνεύματά τους και τους τόνους τους, που είναι πλέον αυτοφυή επ'αυτών, και η αφαίρεσή τους έχει τόση βία και αυθαιρεσία, όση και ο καθηγητής, που τους πρώτους μήνες της δικτατορίας, ερώμενος την νεοπαγή εξουσίαν και διψών δια την εύνοιάν της, μ' έστειλε να κουρευτώ κατά τα αυστηρότερα ιδεώδη της, ως ο Θεόδοτος έστειλε εις τον Καίσαρα το κεφάλι του Πομπηίου σε σινί, γλύφων προς ικανοποίησιν της εικαζομένης βουλήσεως της νέας αυθεντίας.

(Είχα γράψει τότε μακροσκελέστατη επιστολή και τεκμηριωμένη υπεράσπιση των μαλλιών μου και της Ελευθερίας και την απηύθυνα στην τότε Βραδυνή, την εφημερίδα. Περίμενα με αγωνία να δημοσιευθή, αλλά, ίσως δια να με προφυλάξουν, ίσως διότι εκείνοι εφοβούντο πλειότερον, αλλά μάλλον διότι ο λογοκριτής εφρύαξε με τα γεγραμμένα, η επιστολή μου, πρώιμον δείγμα της δικηγορικής μου ευφυίας, καλής ή κακής, ουδέποτε εδημοσιεύθη. Κρίμα, διότι, με την ορμήν να την αποστείλω ως θάττον, δεν είχα κρατήσει αντίγραφο...)

Σπυρίδων Ζέγκος

Οἱ Ἀλεξανδρινοὶ, οἱ ἀρχαῖοι μας

Κόσμος πνευματικὸς

Τοῦ Σπυρίδωνος Σ. Ζέγκου
15 Νοεμ. 1997

Heroism, heroic, heroine, heroin, herpes, hesperis, Hesperos, hetaera, Hellenic, heuristic, heterodox, horologe, horoscope, horizon, Horatio, hormone, hexameter, hibiscus, hierophant, hierarchy, Hermes, Heraclitos, Hippocrates, hectic, hexad, heptahedron, hendeca-, hecatolitre, hepatic, hemisphere, haemato-, Helvetia, hebraic...

Το δασύ πνεύμα δεν είναι hαπλώς ένα σημαδάκι που μπορεί να παραλειφθή, αναλόγως τα γούστα. Είναι ένα φώνημα ενσωματωμένο στη γραφή της ανθρωπότητος, από των Ρωμαίων και εφ'εξής. Κι αν δεν το μαθαίνουμε στα hελληνικά σχολεία, θα το μάθουμε στα hεσπερινά, hόταν μας στείλουν για ανώτερη μαθητεία.

Ο hελληνισμός δεν είναι ιδιωτική μας hυπόθεση για να παίζουμε ανέξοδα τις μεταρhρhυθμίσεις.

---

[...] Ευχαριστώ που κρατώντας το αρχικό μου κείμενο μου επιτρέπεται ευκαιρία να διορθώσω:
«μεταρhρhυθμίσεις»
μεταρρhυθμίσεις--το πρώτο ρώ ψιλούται. Έχω καιρό να διαβάσω Παπαρρhηγόπουλο, που είν' επιμελής και σ' αυτά. Ξεσυνηθίσαμε...

[...] Ποιός μίλησε για ιεροσυλία; Εγώ αναφέρομαι σε απλή και επίμονη ανορθογραφία, που δεν αναιρεί την ιστορική γραφή των λέξεων. Η σχέση της νέας ελληνικής προς την μητέρα γλώσσα είναι συνεχής, δεν συγκρίνεται επιτυχώς με της ιταλικής και της ισπανικής προς την ελληνική, ούτε καν προς τη λατινική. Το δασύ πνεύμα, παρά την... προγραφή, τη διαβολή και την καταδίωξη, εξακολούθεί να υπάρχει στη νέα ημών γλώσσα, και κανείς δεν το θρηνεί "νοσταλγικά ή πολιτικάντικα" όπως νομίζετε. Η ύπαρξή του μαρτυρείται στο λόγο με την αλλοιωτικήν επίδραση που πάντα έχει επί των ακολουθούντων συμφώνων: Εφ' άπαξ--και όχι επ'άπαξ... Και ασφαλώς με τα πρώτα βήματα που κάμνουν τα προσχολικά χελιδονάκια στου Στρατηγάκη, ή όπου αλλού στη γειτονιά τους, για τα Αγγλικά τους, το δασύ πνεύμα, το επί τόπου απαγορευμένο, εμφανίζεται και τυπωμένο στα βιβλία τους, για να τα συνοδεύει εσαεί...

---

[...] έγραψε:
«Κι εμένα μου άρεσαν και μου αρέσουν -νοσταλγικά πια- οι τόνοι και τα πνεύματα. Αλλά δεν έχω συναντήσει μια *ικανοποιητική* απάντηση στο επιχείρημα ότι οι αρχαίοι δεν τα είχαν.»

Αναφέρεσαι προφανώς στην κλασσική εποχή, δ', ε' αιών πΧ, που από γλωσσικής απόψεως ήταν ακόμη ηφαιστειώδης και κοσμογονική, γλώσσα μαγματώδης, γραμματική ακαταστάλαχτη και αταξινόμητη. Θυμάσθε πώς διαβάζεται το Ε ή το Η στις επιγραφές της εποχής; Θυμάσθε την ποικίλη και ασταθή φωνητικότητα των επιγραφών επ' αγγείων; Η τυπική περιφρόνηση του κατεστημένου προς ώρας, προς τους Αλεξανδρινούς φιλολόγους, που πρώτοι εποίησαν γραμματική, τακτοποίησαν "τες κλίσεις και την προφορά" και ρύθμισαν τη φωνητικήν αξία των γραμμάτων και των σημείων της γραφής, είναι και άδικη και άτοπη: Από πλευράς φιλολογικής, η Αλεξάνδρεια είναι χρόνος κλασσικός, αυτή είναι "οι αρχαίοι", που όχι μόνο είχαν τόνους και πνεύματα, αλλά τα εφηύραν, ως αναγκαία προς ταξινόμησιν και διδασκαλίαν της γραμματικής, δηλαδή της γλώσσης. Και -τί περίεργο!- σκοπός τους ήταν να διευκολύνουν τους νέους και τους νεήλυδες του ελληνισμού των νέων χωρών...
Καλή ώρα...

Σπύρος Ζέγκος

Καὶ μόνος καὶ μετὰ πολλῶν

Καλὴ Χρονιά, φίλοι μου, γιὰ σᾶς, τοὺς δικοὺς σας, καὶ τὴν Ἑλλάδα μας! Τὸ 2006 ξημερώνει μὲ αἰσιοδοξία· ὄχι τὴν αἰσιοδοξία τοῦ ἐφησυχασμοῦ, ἀλλὰ τὴν αἰσιοδοξία τῆς ἀποφασιστικότητος καὶ τοῦ ἀγώνος [βλ. σχόλιον Σ. Καργάκου]. Ναί, σήμερα εἴμαστε ἐδῶ καὶ γράφουμε μὲ πολυτονικό· ἀκόμη καὶ αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα τῆς παραδόσεώς μας, αὐτὰ τὰ «ἄχρηστα», μικρούλια, χαριτωμένα σημαδάκια, τὰ ἀγαπᾶμε καὶ δὲν τὰ ἀπεμπολοῦμε γιὰ καμμία ψευτο-προοδευτικότητα. Ἄς μὴν ἐλπίζουν λοιπὸν κάποιοι ὅτι ὑπάρχει περίπτωση νὰ ἀπεμπολήσουμε τὰ μείζονα· τὴν γῆ, τοὺς βωμοὺς καὶ τὰ ἱερὰ μας· τὶς οἰκογένειες, τοὺς προγόνους καὶ τοὺς ἀπογόνους μας· τὶς ἱερὲς μας παραδόσεις. Ναί, ἐνοχλεῖ αὐτὸ πολὺ κάποια συμφέροντα· ἐνοχλεῖ σφόδρα καὶ τὴν θλιβερὴ μειονότητα τοῦ ἐγχώριου ψευτο-προοδευτισμοῦ, ἡ ὁποία, μὲ ὕβρεις και συκοφαντίες κατὰ τῆς μεγάλης πλειονότητος τῶν Ἑλλήνων, ἐπιχειρεῖ φασιστικῶς νὰ ἐπιβάλει τὸν ἀφελληνισμὸ καὶ νὰ μεταβάλει διὰ τῆς βίας τοὺς Ἕλληνες σὲ ἄβουλους καταναλωτὲς. Ὅμως οἱ Ἕλληνες, βαθιὰ δημοκρατικὸς λαὸς τρεισήμισυ χιλιάδες χρόνια τουλάχιστον, ἀντιδροῦν στὰ δικτατορικὰ σχέδια τοῦ ὅποιου κατεστημένου. Ναί, σήμερα Πρωτοχρονιά, ἐδῶ, ἐπαναλαμβάνουμε τὸν ὅρκο τῶν Ἀθηναίων ἐφήβων, τὴν ὕψιστη αὐτὴ ἔκφραση Ἑλληνικοῦ δημοκρατικοῦ φρονήματος. Ἀμυνῶ καὶ ὑπὲρ ἱερῶν καὶ ὑπὲρ ὁσίων καὶ μόνος καὶ μετὰ πολλῶν· τὴν πατρίδα δὲ οὐκ ἐλάσσω παραδώσω, πλείω δὲ καὶ ἀρείω ὅσης ἂν παραδέξωμαι. Καλὴ Χρονιά, φίλοι μου!

Ὅρκος τῶν Ἀθήνησιν ἐφήβων

Οὐ καταισχυνῶ ὅπλα τὰ ἱερά,
οὐδ᾿ ἐγκαταλείψω τὸν παραστάτην, ὅτῳ ἂν στοιχήσω,
ἀμυνῶ δὲ καὶ ὑπὲρ ἱερῶν καὶ ὑπὲρ ὁσίων καὶ μόνος καὶ μετὰ πολλῶν·
τὴν πατρίδα δὲ οὐκ ἐλάσσω παραδώσω,
πλείω δὲ καὶ ἀρείω ὅσης ἂν παραδέξωμαι·
καὶ εὐηκοήσω τῶν ἀεὶ κρινόντων ἐμφρόνως,
καὶ τοῖς θεσμοῖς τοῖς ἱδρυμένοις πείσομαι
καὶ οὑς τινας ἂν ἄλλους τὸ πλῆθος ἱδρύσηται ὁμοφρόνως·
καὶ ἄν τις ἀναιρῇ τοὺς θεσμοὺς ἢ μὴ πείθηται, οὐκ ἐπιτρέψω,
ἀμυνῶ δὲ καὶ μόνος καὶ μετὰ πάντων·
καὶ ἱερὰ τὰ πάτρια τιμήσω.
ἵστορες θεοὶ τούτων.

[Ἱωάννης Στοβαῖος, «Ἀνθολογία», βιβλίο 4, κεφ. 1, §48]


Σημείωσις

Πολύ ενδιαφέρον σχόλιο περί αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας, ρεαλισμού και αποθαρρυντικής καταστροφολογίας, αγωνιστικότητος και μοιρολατρίας. (Αφορμή του σχολίου η Ελληνική Γλώσσα σήμερα.)

Αντιγράφω:

"Μετά την ανάγνωση της εισήγησης αυτής, κάποιοι από τους ακροατές μού είπαν πως βρίσκουν τους φόβους μου υπερβολικούς, ότι δεν δικαιολογούν την τόση μου απαισιοδοξία, και μού συνέστησαν αισιοδοξία. Απάντησα ότι η αισιοδοξία δεν είναι θέμα γραμμής. Όπως έλεγε ο Άρης Αλεξάνδρου, υπάρχει ακόμη ισχυρή δόση "σταλινίνης" στο πνευματικό μας εποικοδόμημα. Επί Στάλιν, ο πολύς Ζντάνωφ είχε επιβάλλει την αισιοδοξία ως πολιτική γραμμή στην λογοτεχνία και την πνευματική ζωή. Για μένα, η αισιοδοξία είναι έκφραση μοιρολατρίας. Το ότι ενδεχομένως τα πράγματα μπορούν μελλοντικά να έχουν καλύτερη έκβαση, αυτό δεν με υποχρεώνει να βλέπω με ροζ γυαλιά την υπάρχουσα κατάσταση και να την ωραιοποιώ. Προτιμώ να βλέπω το δυσάρεστο και να μάχομαι εναντίον του. Η αισιοδοξία είναι μάχη, έστω και αν πρόκειται να χάσεις. Από την άποψη αυτή συμμερίζομαι απόλυτα την άποψη του Αντόνιο Γκράμσι: "Στην απαισιοδοξία της γνώσης αντιτάσσω την αισιοδοξία της βούλησης." Η δική μου αισιοδοξία είναι ο αγώνας μου."

[Υστερόγραφο του Σαράντου Καργάκου στην δημοσίευση ("Άρδην" τ. 36, Ιούλ. 2002) της εισηγήσεώς του στην ιδρυτική εκδήλωση του πολιτιστικού σωματείου "Ελληνική Γλωσσική Κληρονομιά" στην Παλαιά Βουλή, 11 Ιουν. 2002.]

Σώματα σὰν ἀστερισμοὶ

Παλαιὸς διαδικτυακὸς συζητητὴς καὶ φίλος, εἶχε γράψει, χρόνια τώρα, τὰ πιὸ ἐμπνευσμένα, ποιητικὰ καὶ καίρια κείμενα γιὰ τὴν γλῶσσα καὶ τὸ πολυτονικὸ (καὶ γιὰ πολλὰ ἄλλα θέματα, ἄλλωστε), ποὺ ἔχω διαβάσει ποτέ. Πάντοτε ἀνωνύμως ἔγραφε, ὄχι ἀπὸ ἔλλειψη παρρησίας βεβαίως, ἀλλὰ μὲ τὴν ταπεινότητα τοῦ ἀσκητοῦ λαϊκοῦ ἁγιογράφου, τολμῶ νὰ πῶ, ὅσο καὶ ἄν μοιάζει ὕβρις ἡ παρομοίωσις (καὶ εἰς τὴν ἔπαρσιν τῆς ταπεινότητος πονηρὴ ἀτραπὸς), ποὺ δὲν ὑπογράφει τὰ ἔργα του. Εἰκάζω δε ὅτι ὁ ἴδιος θὰ ἔφριττε ἐὰν ἔβλεπε οἱ σπόροι ποὺ κάπου, κάποτε, ἔσπειρε, νὰ ἀναρτῶνται δημοσίως ὡς διακηρύξεις καὶ θέσφατα. Δὲν θέλω νὰ ἐκληφθεῖ τοιουτοτρόπως ἡ δημοσίευσις, ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ κρῖμα δικό μου. Οὕτε, ἄλλωστε, χρόνια τώρα, ξέρω κἄν ποῦ βρίσκεται καὶ τὶ γίνεται, γιὰ νὰ ζητήσω ἄδεια γιὰ τὴν δημοσίευση, ὅπως οἱ καλοὶ τρόποι θὰ ἀπαιτούσαν. Ἁπλῶς τὰ δημοσιεύω, καθὼς ἡ σκέψη μου καμμιὰ φορὰ συναντᾶται μαζί του, κάπου ἀλλοῦ, ὅπως τὰ γράμματα μὲ τοὺς ἀστερισμούς τους, καθὼς γράφει ὁ ἴδιος:

«...σώματα σὰν ἀστερισμοί, ὑπάρξεις διάστικτες, μὲ συνεκτικότητα παρά ταῦτα· ποὺ δὲν ἐνώνονται φανερὰ μεταξύ τους, ἀλλὰ ἐνώνονται κάπου ἀλλοῦ, στὴν ἱστορία, στὴν ἀρχαία ποιητική, στὴν μνήμη.»

Οὖλέ τε, καὶ μάλα χαῖρε, θεοὶ δέ τοι ὄλβια δοῖεν, ὤ, φίλε ἀγαθέ.

Οἱ ἱέρειες τῆς Ἀφροδίτης

Ο Γιανναράς δεν μιλάει για την πολυτονική
μόνο για να κλάψη για τον ξενιτεμό
των τόνων. Αλλο λέει, και το επαναλαμβάνει
ακόμα και σήμερα.
Μιλάει για το πνεύμα της εξουσίας,
βάση του οποίου εξεδιώχθησαν οι τόνοι.
Δεν μιλάει για τα επιχειρήματα
που χρησιμοποιήθηκαν - οι τόνοι φεύγουν
για να ρθουν τα νοήματα πιό κοντά
στον λαό - διότι αυτά δεν είναι
καν άξια σχολιασμού.
Μιλάει για τα αίτια της εξορίας.
Οι τόνοι έφυγαν - λέει για να γίνη
η γλώσσα φθηνότερη.
Φθηνότερη στις εφημερίδες, τα έντυπα κλπ
τα οποία την εποχή εκείνη
της καταργήσεως, πέρασαν στις νέες
τεχνολογίες, στους υπολογιστές κλπ. Την
μονοτονική γλώσσα την επέβαλαν
οικονομικά συμφέροντα. Αυτό είναι
γεγονός, δεν χωράει συζήτησι σε αυτό.
Αλλά δεν είναι το μόνο. Η κατάργησι των
τόνων - λέει ο Γιανναράς, ο Ράμφος και
πολλοί άλλοι - η φθηνότερη γλώσσα,
η ευκολότερη γλώσσα,
αλλοιώνει και φθείρει την ουσία και την
ψυχή της γλώσσας.
Την μετατρέπει σε φθηνή πόρνη. Να την
παίρνει ο καθένας στην γωνιά, στα όρθια,
με δυό τσαλακωμένα κατοστάρικα.
Οι ιέρειες της Αφροδίτης χαρίζουν τον εαυτό
τους στους περαστικούς, με αντίτιμο την
πίστη και τον σεβασμό, την ομορφιά
και τον έρωτα. Δεν δέχονται χρήματα και
δεν είναι πόρνες.
Με την κατάργησι της πολυτονικής - και με την
κατάργησι - γράφει ο Γιανναράς - είναι
ακριβώς αυτά που καταργήθηκαν.
Ο σεβασμός, η πίστη, η ομορφιά, ο έρωτας,
ο πολιτισμός της γλώσσας.
Κι έμεινε μόνο η χρήσι του σώματος,
η γρήγορη εκσπερμάτωσι, το ηλίθιο γέλιο.
Τα δυό κατοστάρικα της γλώσσας.

Οπως καταργούν σήμερα τις ταυτότητες.
( Με τα ίδια βασικώς επιχειρήματα. )

<α>


Ἄδειες φωλιὲς

Σε χάρτινο βασίλειο ζεις ****** - κι εγώ το ίδιο -
εύχομαι να σαι πιό ευτυχισμένος από μένα. Αγόραζα
κάποτε το Δεντρο, το Διαβάζω, τον Χάρτη παλιότερα
που σταμάτησε μετά από μερικά τεύχη,
κι άλλα πολλά - όμως σ αυτά ήμουν πιστότερος.
Περιοδικά
περί την λογοτεχνία και την ποίησι - έχω την
εντύπωσι ****** πως όλα ξεκινούν πιό κοντά
στον συγγραφέα και τον ποιητή και με τα χρόνια
καταλήγουν κοντά στους εκδότες. Είναι έτσι ;
Στίβες στην βιβλιοθήκη μου - θυμάμαι το
αφιέρωμα του Διαβάζω στον Καβάφη. Υπάρχει μιά
περιοχή, ανάμεσα στην επιστήμη και το
μύθο, την σοβαρότητα και την
αλαφράδα, την πληροφορία και την φήμη,
την γλωσσολογία και το παραμιλητό - που ναι
ο κατ εξοχήν χώρος της λογοτεχνίας. Τα
περιοδικά αυτά με θέματα και τρόπους
ταυτόχρονα σοβαρούς και ελαφρούς, αυτόν
τον χώρο καλύπτουν και γι αυτό η σημασία
τους είναι μεγάλη - ιδίως τότε, πριν
αναλάβει τα θέματα αυτά η ξερή επιστήμη,
και τα μετατρέψει σε έτη χασμουρητών. Ετος
Σεφέρη. Ετος Εμπειρίκου.
Με άλλα λόγια, τα περιοδικά περί την
λογοτεχνία, διατηρούν ακόμα ένα ρίγος για
τα μαγικά κόλπα των ποιητών - σπάνια
βέβαια - και είναι σπουδαίο έστω και με
το σουγιαδάκι της τέχνης ν ανοίγεις
μιά ραγισματιά στο τσιμέντο - ολόγυρα -
μιά χαραμάδα ίσαμε να χωράη μιά
απότομη και ξαφνική ματιά. Αυτή νομίζω
****** είναι η προσφορά τους, ή
τουλάχιστον η αποστολή τους - η
αποκάλυψι του χώρου της λογοτεχνίας
δηλαδή - πριν γίνει επιστήμη και πάψει
ετσι να ναι λογοτεχνία ή ποίησι - και
πριν γίνει χρήμα και έκδοσι και
πάψει πάλι.
Για το πολυτονικό δεν ξέρω. Είμαι
φανατικός οπαδός του πολυτονικού - όχι
από διάθεσι παράβάσεως,
αλλά από αγάπη στη σκόνη που
μαζεύουν τα πράγματα - αυτή είναι
η αλήθεια. Πλάκωσαν οι
ξεσκονίστρες και τίναξαν τις λέξεις -
τις ξετίναξαν - κι έχασαν όλα τα
αιωρήματά τους - τα ιπτάμενα
πνεύματά τους. Σε μόνιμο χειμώνα - τα
πνεύματα αποδήμησαν. Βλέπω μιά
λέξη - ιερός, ήσκιος, υπαπαντή -
και πάνω από το ι, το η, το ύψιλον
βλέπω άδειες φωλιές.
Ακόμα κι αν δεν είχαν ανακαλύψει τους
τόνους οι αρχαίοι, θα πρεπε να
τους εφεύρουμε εμείς.
Ετος δασείας.

<α>


Σώματα σὰν ἀστερισμοὶ

Δεν με στεναχωρεις ******, αντιθέτως.
Νομίζω ****** πως το μονοτονικό
είναι το πρώτο βήμα προς το λατινικό
αλφάβητο. Σ αυτόν τον δρόμο
βρισκόμαστε.

Η μορφή των φωνηέντων εξαρτάται από τους
τόνους. Στον κήπο περισπωμένη. Αν φύγη -
παύει και η αναφορά στην μακρά
ανάσα του η. Ετσι κι αλλοιώς - λένε
οι μονοτονικοί - οι τόνοι δεν προφέρονται,
δεν συμμετεχουν στην ομιλία - λες κι ο λόγος
είναι μόνο ομιλία - οπότε
το επιχείρημα παραμένει. Και είναι το μόνο
επιχείρημα που έχουν. Αρα, για τον ίδιο λόγο
ακριβώς, παύει το ή νά χη
οποιαδήποτε αναφορά στην μακρά του φύσι. Δεν
ειναι πιά μακρό - αφού τίποτα δεν το
σημαδεύει, ούτε στον γραπτό λόγο.
Τα φωνήεντα
χάνουν, χάνοντας τον τόνο τους,
τον δίχρονο, μακρό ή βραχύ χαρακτήρα τους.
Ο οποίος αποκτάει πλέον εναν ιστορικό χαρακτήρα.
Οπως οι τόνοι.
Και ομοίως θα χαθούν, θα μείνη ενα μόνο ι,
ένα ο, με το ίδιο ακριβώς
επιχείρημα.

Κόψανε τα ιπτάμενα των φωνηέντων. Η πράξι αυτή
έχει μιά αυτονομία. Αλλοίωσαν την
μορφή των φωνηέντων. Το α που μπορεί να
έχη δασεία, οξεία, βαρεία ή περισπωμένη,
δεν είναι το ίδιο με το α με σκέτο ένα
σημάδι τονισμού. Αλλά αυτά είναι
οι φρικαλεότητες της νέας εποχής. Είδαν
οι μονοτονικοί τα φωνήεντα σαν συμπαγή
σώματα πάνω απ τα οποία
κινούνται άχρηστοι δορυφόροι. Ούτε που τους
πέρασε ποτέ από το νου, πως υπάρχουν
σώματα σαν αστερισμοί, υπάρξεις
διάστικτες, με συνεκτικότητα παρα ταύτα.
Κι έκοψαν ό,τι πετούσε, γιατί το θεώρησαν
άσχετο και ανεξάρτητο από το
σώμα.
Εριξαν με μιά ντουφεκιά την πανοπλία της
γλώσσας. Και ταυτόχρονα κατέστρεψαν
τον αστερισμό της - τα δορυφορικά της
συστήματα - τις κεραίες της
αρχαιότητάς της.
Ολοι νομίζω αντιλαμβάνονται την σημασία
του γεγονότος - αν μπορούν να το δουν
έτσι - την φοβερή σημασία
των αεροπόρων τόνων - των γραμμάτων
που τα σώματά τους βρίσκονται σε δυό σημεία,
που δεν ενώνονται φανερά μεταξύ τους,
αλλά ενώνονται κάπου αλλού,
στην ιστορία, στην αρχαία ποιητική,
στην μνήμη.
Τους κατέριψαν. Τι σημαίνει αυτό για την
δική μας σωματική συνοχή ****** ;
Μορφολογικό το επιχείρημα, δεν τό χει αναφερει
ποτέ κανείς,
όμως στον πυρήνα νομίζω.

<α>

Πολυτονικὴ ἡδονή

   Τελικῶς εἶναι εὐκολότερο ἀπὸ ὅ,τι φανταζόμουν· λίγη προπόνησις χρειάζεται μόνον. Εἶναι μιὰ ἐκλεκτὴ ἐμπειρία, τῆς ὁποίας καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ μικρὴ δυσκολία μεγαλώνει τὴν ἀπόλαυσι. Μάλιστα τώρα· ὡσὰν νὰ ξαναβρίσκῃς ἕναν νεανικὸν ἔρωτα, εἴκοσι τρία χρόνια χαμένον, καὶ νὰ σοῦ ἀποκαλύπτει τώρα ἀργὰ καὶ ἡδονικὰ τὶς χάρες ποὺ δὲν εἶχες προλάβει ἀκόμη καλὰ-καλὰ νὰ ὑποψιαστῇς ὅτι εἶχε.

   ...
   Καὶ κοιτάζω πάλι τὸ μονοτονικὸ κείμενο... Πῶς μεταχειριστήκαμε ἔτσι τὰ ὄμορφα αὐτά γράμματα;
   Δὲν εἶναι πολὺ μυτερὲς ὅλες αὐτὲς οἱ ὀξεῖες ποὺ τρυποῦν τὰ γράμματα, χωρὶς κἂν λίγο πνεῦμα νὰ ἀπαλύνῃ τὸν τονισμὸ καὶ νὰ δίνει χρῶμα καὶ ομορφιά;
   Σὰν βάρβαρη ξεγύμνωσις καὶ διακόρευσις τῶν γραμμάτων, χωρὶς ἕνα ῥομαντικὸ δεῖπνο, μὲ τὸ φῶς τῶν κεριῶν νὰ τρεμοπαίζῃ σὰν τοὺς κυματισμοὺς τῆς περισπωμένης, χωρὶς ἕνα τρυφερὸ φιλὶ στὰ χείλη, ἁπαλὸ σὰν τὸ «h» τῆς δασείας...