Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ Ἀλκιβιάδης τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος

   Εἶναι ἐνδιαφέρουσα ἡ συζήτησις ποὺ διεξάγεται τελευταίως γιὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ Διχασμοῦ καὶ τὸν Ἐλευθέριο Βενιζέλο, γιὰ πρὼτη φορὰ ἴσως στὸ προσκήνιο μεταπολιτευτικῶς καὶ χωρὶς ἁγιοποιήσεις καὶ δαιμονοποιήσεις - σὲ σύγκρισι μὲ τὸ παρελθὸν τουλάχιστον [1]. Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρω τὸν συνεχιζόμενο διάλογο ἀπὸ τὶς στῆλες τῆς «Καθημερινῆς» (ὅπου ἡ ἐπισήμανσις εὐθυνῶν τοῦ Βενιζέλου ἀπὸ τὸν Ἀντώνη Καρκαγιάννη προεκάλεσε πολλὲς ἀντιδράσεις) [2], τὶς ἀντιπαραθέσεις ποὺ ἐπυροδότησε ἡ ἐκπομπὴ τοῦ ΣΚΑΪ «Μεγάλοι Ἕλληνες» [3], τὸ βιβλίον τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ Κωνσταντίνου Σβολόπουλου [4], καθὼς καὶ τὴν πρόσφατη ἀρθρογραφία γιὰ τὴν διδακτορικὴ διατριβὴ τοῦ νῦν πρωθυπουργοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ γιὰ τὸν Ἐλευθέριο Βενιζέλο. (Προηγουμένως, μόνον ὁ Χρῆστος Γιανναρᾶς, ἀπὸ τὸν κεντρῶο πολιτικὸ χῶρο, ἐτόλμησε νὰ ἀναφερθῇ ἐπανειλημμένως στὴν ἀποκαλυπτικὴ ἔκδοσι τῆς ἀρθρογραφίας Ἐλευθερίου Βενιζέλου - Ἰωάννου Μεταξᾶ, ἀπὸ τὸν ἐκδοτικὸ οἶκο «Κυρομάνος». [5])

Ἐλευθέριος Βενιζέλος (1864–1936)

Τὰ λόγια ποὺ εἶπε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος στὴ Βουλὴ γιὰ τὸν ἐαυτό του στὶς 28 Ἀπριλίου τοῦ 1932, χαράχτηκαν ἔπειτα ἀπὸ λίγα χρόνια στὸν τάφο του:«Ὁ προκείμενος νεκρὸς ἦτο ἕνας ἀληθινὸς ἄνδρας, μὲ θάρρος μεγάλο, μὲ αὐτοπεποίθησιν καὶ δι᾿ ἑαυτὸν καὶ διὰ τὸν λαὸν τὸν ὁποῖον ἐκλήθη νὰ κυβερνήσῃ. Ἴσως ἔκαμε πολλὰ σφάλματα, ἀλλὰ ποτὲ δὲν τοῦ ἀπέλειψε τὸ θάρρος, ποτὲ δὲν ὑπῆρξε μοιρολάτρης, διότι ποτὲ δὲν ἐπερίμενεν ἀπὸ τὴν μοῖρα του νὰ ἴδῃ τὴν χῶραν του προηγμένην, ἀλλὰ ἔθεσεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν της ὅλον τὸ πῦρ τὸ ὁποῖον εἶχε μέσα του, κάθε δύναμιν ψυχικὴν καὶ σωματικήν.»

   Ἦταν καιρός. Διότι, λέγουμε συχνὰ ὅτι δὲν ἔχουμε ξεπεράσει τὸν ἐμφύλιο πόλεμο. Μά, ἐδῶ δὲν ἔχουμε ξεπεράσει ἀκόμη τὸν Διχασμὸ βενιζελικῶν- κωνσταντινικῶν! Λέγουμε συχνὰ γιὰ «ἐθνικοὺς μύθους» ὅπως τὸ κρυφὸ σχολειὸ καὶ ἡ Ἁγία Λαύρα (ποὺ δὲν διαστρέφουν μάλιστα τὴν οὐσία τῆς Ἱστορίας [6]). Μά, ἐδῶ κυκλοφοροῦν ἀκόμη οἱ διακομματικοὶ μῦθοι περὶ τηλεγραφικῶν διαταγῶν Βενιζέλου πρὸς ἀρχιστράτηγον Κωνσταντῖνον (ἀποδεδειγμένα πλαστογραφηθέντων τὸ 1917)! [7] Λέγουμε γιὰ ἀνάγκη ἀντικειμενικῆς ἱστορικῆς ἔρευνας χωρὶς ἰδεολογικὲς προκαταλήψεις. Μά, ἐδῶ ἡ νεώτερη ἑλληνικὴ Ἱστορία ἀντιμετωπίζεται μὲ ἐπιφανειακὰ (καὶ ψευδῆ) προπαγανδιστικὰ κλισὲ τοῦ εἴδους «καλὸς δημοκράτης Βενιζέλος» - «κακὸς γερμανόφιλος βασιλιάς», «ξένοι βασιλιάδες πού... δὲν ἔχουν ἑλληνικὸ DNA» (αὐτὰ ἀπό... «ἀντιρατσιστὲς προοδευτικοὺς») καὶ ἄλλα φαιδρά!
Μεγαλύτερος ἱστορικὸς μῦθος ἀπὸ τὴν ἁγιοποίησι- τοτεμοποίησι τοῦ Βενιζέλου καὶ τὴν δαιμονοποίησι τοῦ βασιλιᾶ δὲν ὑπάρχει. Διακομματικός, μάλιστα, μῦθος, μετὰ τὸ 1974 καὶ τὸ ἰδεολογικὸ προσκύνημα τῆς Δεξιᾶς, ἐλέω καραμανλικῆς Ν.Δ.

   Σαφῶς διαφωνοῦμε μὲ ὁρισμένες ἀκραῖες καὶ ἀστήρικτες ἀπόψεις ποὺ λέγουν τὸν Βενιζέλο ἀνθέλληνα, ...ἑβραῖο, κ.ἄ. πολλά. Ἂς εἴμαστε σοβαροί. Ὁ Βενιζέλος ὑπῆρξε μεγάλη προσωπικότης καὶ ἀγωνίστηκε νὰ μεγαλώσῃ τὴν Ἑλλάδα. (Κάτι ποὺ θὰ προκαλοῦσε ἀλλεργία στοὺς συγχρόνους «φιλειρηνιστὲς» καπήλους τοῦ ὀνόματός του.) Οὔτε κἂν ἦταν ἀντιβασιλικὸς πάντοτε, μάλιστα. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζουμε τὰ ἱστορικὰ γεγονότα ψύχραιμα καὶ ἀντικειμενικά.

   Ὁ Βενιζέλος ἦταν ἰδιοφυὴς καὶ ὀραματιστὴς καὶ ἐμπνευσμένος καὶ πατριώτης καὶ τολμηρὸς καὶ ἀποφασιστικός. Ἀλλὰ καὶ τυχοδιώκτης καὶ ἀνεύθυνος καὶ πολιτικῶς ἀδίστακτος καὶ ἐγωπαθὴς ἐνίοτε.

Τὸ ὅραμα τοῦ Βενιζέλου γιὰ τὴν Μεγάλη Ἰδέα, ὅπως παρουσιάζεται συναρπαστικὰ σὲ ἄρθρον τοῦ Χρήστου Ζαλοκώστα (ἀπὸ τὸ ἀφιέρωμα «Κρήτη» τῆς ἐπιθεωρήσεως «Ἠώς», περίοδος 3η, ἔτος 7ον, ἀριθ. 76-85, 1964): «Ὑπόσχομαι νὰ σᾶς πάω στὴν Πόλι.»
Ὁ ἄτυχος Βασιλεὺς Ἀλέξανδρος Α' στὸν Χρ. Ζαλοκῶστα, γιὰ τὸν Βενιζέλο: «Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὁραματίζεται. Κι ὅμως ἔχει τόση δύναμι ὁραματισμοῦ, ὥστε πιστεύει ὅσα ὀνειρεύτηκε· ἀκόμη περισσότερο: ἐπιβάλλει στοὺς ἄλλους νὰ τὰ πιστέψουν. Ὅταν ἔφυγε ἀπὸ τὸ παλάτι, ἔκαμα τὸ σταυρό μου καὶ εἶπα: Μακάρι νὰ βγῇ ἀληθινός!...»Δὲν ξέρω ἐὰν εἶναι ἀκριβὴς ἡ στιχομυθία, ἢ καὶ ὁ Ζαλοκώστας γράφει ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὸν μαγνητισμὸν τοῦ ἀνδρός. Οὐδεὶς ὅμως μπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὁ Βενιζέλος εἶχε ὅραμα νὰ δοξάσῃ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ πῶς, ὅπως, ἐπεδίωξε νὰ τὸ ἐπιβάλῃ; Καὶ μήπως καὶ αὐτὸ τὸ ὅραμα ἀκόμη τὸ ὑπενόμευσε καὶ τὸ ὑπέταξε στὶς προσωπικὲς ἀντιπαραθέσεις καὶ στὰ γρανάζια τοῦ διχασμοῦ;Στὶς σελίδες 2-3, ὁ Βενιζέλος, τὸ 1935, ἐξομολογεῖται τὴν ἀγωνία του γιὰ τὸν ἐθνικὸ διχασμό, καὶ ἀναφωνεῖ γιὰ τὸν βασιλέα Γεώργιο Β' τὸ περίφημον «Ζήτω ὁ Βασιλεύς!» (Ἡ σύμπνοια βασιλέως καὶ πρωθυπουργοῦ τὸ 1940, εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ 1914, ὡδήγησε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν Δόξαν τοῦ ΟΧΙ.)

   Μᾶς φαίνεται ἐξωφρενικὸ τὸ πῶς καταψηφίστηκε ὁ Βενιζέλος τὸ 1920, ὁ θριαμβευτὴς πρὸ ὀλίγων μηνῶν τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν καὶ δημιουργός της Μεγάλης Ἑλλάδος (ἔστω καὶ εὐθραύστου ὅπως οἱ πορσελάνες τῶν Σεβρῶν, κατὰ τὸ λεχθέν). Ναί, ἂν τὸ δοῦμε ἀπομονωμένο τὸ 1920, ἐξωφρενικὸ εἶναι. Ἀλλὰ πῶς ὁδηγηθήκαμε ἐκεῖ; Στὸ 1920 φτάσαμε μετὰ ἀπὸ πέντε χρόνια διχασμοῦ καὶ συχνὰ ἀνοικτοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Νωπὸ ἦταν τὸ αἷμα τοῦ εὐγενοῦς Ἴωνα Δραγούμη.
   Ὁ θριαμβευτὴς τῶν Σεβρῶν νὰ μὴν ἐκλέγεται βουλευτὴς καὶ νὰ φεύγει στὸ Παρίσι μὲ κατάρες νὰ τὸν ἀκολουθοῦν; Ἐξωφρενικό, ναί. Ἀλλά, ἂς σκεφτοῦμε καὶ τὸ ἄλλο ἐξωφρενικό, τρία χρόνια πρίν. Ὁ θριαμβευτὴς τῶν Βαλκανικῶν, στρατηλάτης βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ΙΒ' (ΙΒ' τὸν ἔλεγαν, καὶ ὁ λαὸς ἔβλεπε τὴν ἐνσάρκωση τοῦ Παλαιολόγου - δὲν εἶναι θέμα ἰδεολογίας αὐτό, εἶναι ἱστορικὸ γεγονός, ἴσως δὲν ὑπῆρξε μεγαλύτερη λατρεία γιὰ ἡγέτη στὴν νεώτερη Ἑλληνικὴ Ἱστορία), νὰ ἐκδιώκεται τὸ 1917 ἀπὸ ξένα ἀποικιακὰ στρατεύματα, καλεσμένα ἀπὸ Ἕλληνες; Ἐξωφρενικό, τὸ ἴδιο καὶ περισσότερο γιὰ τὴν ἄλλη πλευρά.

Ἀθῆναι, Πεδίον τοῦ Ἄρεως, Δεκέμβριος 1916:
Τὸ «ἀνάθεμα τοῦ προδότου» (Βενιζέλου)

«Ἐγὼ ὑπῆρξα ὁ αἴτιος διότι ἐδιχάσθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὸν Μέγαν Πόλεμον. Ἐγώ, καλῶς ἢ κακῶς, εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προεκάλεσε τὸν διχασμὸν αὐτόν. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι τώρα ποὺ εἶμαι εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅταν ἔλειπα μακρὰν αὐτῆς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἀπησχόλησε καὶ μὲ ἀπασχολεῖ καὶ ἀποτελεῖ διάπυρον πόθον μου καὶ θὰ μὲ κάνῃ εὐτυχὴ πρὶν κλείσω τὰ μάτια μου, εἶναι νὰ εἴδω ὅτι αὐτὸ τὸ χάσμα ἐγεφυρώθη καὶ ὅτι ἐξηλείφθη ἡ διαίρεσις, τὴν ὁποίαν ἡ πολιτική μου προεκάλεσε.» Ἐλευθέριος Βενιζέλος, Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, 17/30-12-1929.Ἡ ἐθνικὴ αὐτὴ ἀγωνία ὤθησε ἀσφαλῶς τὸν Βενιζέλο, κατὰ τὰ χρὀνια τῆς αὐτοεξορίας του, νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ ἀποδώσῃ στὰ νέα ἑλληνικὰ (ἴσως ἡ καλύτερη ἀπόδοσις στὰ νέα ἑλληνικὰ) τὴν Ἱστορία τοῦ Θουκυδίδου.Ἐν τούτοις, ἀκολούθησαν τὰ κινήματα τοῦ 1933 καὶ τοῦ 1935!Ὁ ἐμφύλιος πόλεμος (1943-44, 1944-46, 1946-49), τὰ Ἰουλιανά, ἡ δικτατορία, ἀκόμη καὶ οἱ πρόσφατες ἀναρχικὲς ταραχὲς στοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν, ἴσως δὲν εἶναι ἄσχετα μὲ τὸ μίσος ποὺ ἐμόλυνε τὴν ψυχὴ τῶν Ἑλλήνων τὰ χρόνια τοῦ μεγάλου διχασμοῦ.

   Ἔδειξε ἡ ἐκπομπὴ «Μεγάλοι Ἕλληνες» τοῦ ΣΚΑΪ τὸ «ἀνάθεμα τοῦ Βενιζέλου», τὸ πετροβόλημα τοῦ ὁμοιώματός του τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1916 στὸ Πεδίον τοῦ Ἄρεως. Μὰ τί ἀθλιότητα, τί καννιβαλισμὸς εἶναι αὐτός, εἶπαν! Τὸ ἴδιο καὶ οἱ διώξεις, καὶ φόνοι, βενιζελικῶν, στὴν Ἀθῆνα κατὰ τὰ Νοεμβριανά [8]. Ἐξαλλοσύνη, ἀθλιότης, ναί! Ἀλλὰ πῶς εἴχαμε φθάσει ἐκεῖ; Ὄχι ἁπλῶς εἶχαν κάνει πραξικόπημα οἱ βενιζελικοί, ἀλλὰ εἶχαν ἀποσπάσει τὴν Βόρειο Ἑλλάδα ὡς χωριστὸ κράτος, μὲ ξένα στρατεύματα! Ὄχι ἁπλῶς αὐτό, ἀλλὰ οἱ ξένοι στόλοι ἀπέκλεισαν τὴν Ἀθῆνα καὶ ὁ λαὸς πέθαινε τῆς πείνας. Ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλὰ βομβάρδιζαν οἱ ξένοι στόλοι ἀπὸ τὸν Πειραιά, καλεσμένοι ἀπὸ τοὺς βενιζελικούς, τὴν Ἀθῆνα καὶ τὰ ἀνάκτορα. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ἀποβιβάστηκαν τὰ ξένα ἀποικιακὰ στρατεύματα γιὰ νὰ καταλάβουν τὴν Ἀθῆνα, προέβησαν δὲ σὲ ἀγριότητες. (Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς τσάκισε τοὺς 3.000 ἀποβιβασθέντες ξένους εἰσβολεῖς (Γάλλους, Ἄγγλους καί... Σενεγαλέζους), οἱ ὁποῖοι «ἀποσύρθηκαν ταπεινωτικά», ὅπως γράφει ὁ Ρίτσαρντ Γκλόγκ, στὰ καράβια. Νεκροὶ καὶ τραυματίες 82 Ἕλληνες στρατιῶτες καὶ 192 ξένοι εἰσβολεῖς.) Αὐτὰ εἶναι ἀντικειμενικὰ ἱστορικὰ γεγονότα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποίου ἡ πολιτικὴ στρατηγικὴ ἦταν ἡ ὀρθότερη (καὶ ἐκεῖ δὲν εἶχε πάντοτε δίκιο ὁ Βενιζέλος, ἀλλά, λέγω, ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ). Τὸ «ἀνάθεμα τοῦ Βενιζέλου» μόνον, καὶ οἱ διώξεις τῶν βενιζελικῶν, εἶναι τὸ ἐξωφρενικὸ λοιπόν; Ἐδῶ ὁ ἄλλος, ἔχοντας ἤδη ἀποσπάσει τὴν Βόρειο Ἑλλάδα, εἰσέβαλε στὴν Ἀθῆνα μὲ ξένα στρατεύματα!

Ὁ θριαμβευτὴς στρατηλάτης Διάδοχος Κωνσταντῖνος στὰ ἐλεύθερα Ἰωάννινα (1913).
Δεξιά τοῦ βασιλέως (μὲ τὸ ξίφος) ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς.

Ὁ λαὸς καὶ ὁ στρατὸς ἐλάτρευσαν τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνο ΙΒ' (ΙΒ' τὸν ἔλεγαν, ὡς διάδοχο τοῦ Παλαιολόγου), ὅπως ἴσως κανένα ἄλλο πρόσωπο στὴν νεώτερη Ἑλληνικὴ Ἱστορία. Ἀκολούθησε ὅμως ὁ ὀλέθριος Διχασμός...
Ὁ δαιμόνιος στρατηγικὸς νοῦς τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ ἐδικαιώθη σὲ ὅλες τὶς ἐκτιμήσεις του κατὰ τὸν Α' Παγκόσμιο Πόλεμο καὶ μετά (ἐπιχείρησις Καλλιπόλεως, Μικρασιατικὴ ἐκστρατεία κ.ἄ.) Ἐν τούτοις ἐκατηγορήθη ὡς «γερμανόφιλος». Ὁ ἴδιος, ὅμως, ἐσημείωνε μὲ ψυχρὴ λογική (πολὺ ἐνωρὶς μάλιστα, ὅταν ἡ ἐξέλιξις τοῦ πολέμου ἦταν ἄγνωστη): «Βεβαίως δὲν μᾶς συμφέρει νὰ νικήσῃ ἡ Γερμανία. Μολοντοῦτο, θὰ νικήσῃ κατὰ ξηρὰν καὶ στὸ τέλος ἡ Ἀγγλία θὰ επιβάλῃ τοὺς ὅρους της. Ἀλλὰ ποιοί θὰ εἶναι οἱ ὅροι οὗτοι; Δυνάμεθα νὰ ἐλπίζουμε ἡμεῖς τίποτε; Ἰδοὺ τὰ ἄγνωστα πράγματα. Τὸ μόνον βέβαιον εἶναι ὅτι ἡμεις δὲν πρέπει νὰ εὐρεθῶμεν ἀντιμέτωποι τῆς Ἀγγλίας. Εὐτυχῶς αὐτὸ τὸ κατενόησαν ὅλοι.» (4 Αὐγ. 1914, ἐπιστολὴ πρὸς τὴν σύζυγό του Λέλα).

   Δὲν εἶναι τὸ θέμα μόνον ποίου ἡ πολιτικὴ ἦταν ὀρθότερη. Ἀλλὰ καὶ πῶς ἐπέβαλε ὁ Βενιζέλος τὴν πολιτικὴ του (σωστὴ ἢ λανθασμένη). Μὲ διχασμό, πραξικόπημα καὶ ξένες λόγχες. Γιὰ νὰ μεγαλώση τὴν Ἑλλάδα, λέγω ἐγώ, ναί. Ἀλλὰ ὁ τρόπος ποὺ ἐπεβλήθη αὐτὴ ἡ πολιτική, ὁ διχασμός, πέραν τοῦ οὕτως ἢ ἄλλως τυχοδιωκτικοῦ τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας, ὑπῆρξε καὶ τὸ κύριο αἴτιο τῆς ἀποτυχίας της καὶ τοῦ θλιβεροῦ τέλους. («Ἐγὼ εἶμαι ὁ κύριος ὑπεύθυνός του διχασμοῦ», ὁμολόγησε γενναία ὁ ἴδιος ὁ Βενιζέλος ἀργότερα. «Θὰ μᾶς συγχωρήσει τὸ Ἔθνος τὸ κακὸ ποῦ κάναμε;» ἔγραψε ὁ Μεταξᾶς. (Ὁ Μεταξᾶς εἶχε προβλέψει πολὺ νωρὶς ὅτι ἡ Μικρασιατικὴ ἐκστρατεία θὰ ἀποβῇ καταστροφική, ἀλλὰ ὁ Βενιζέλος δὲν ἄκουγε).)

   Τελικῶς, ὄχι μόνον ἡ Μικρασιατικὴ Ἐκστρατεία ὑπῆρξε ἡ Σικελικὴ Ἐκστρατεία τῆς νεώτερης Ἑλληνικῆς Ἱστορίας (ἀκόμη καὶ στὸ ὅτι, χαρακτηριστικῶς, ἔπεσε στοὺς ὤμους ὄχι τοῦ ἐμπνευστοῦ της ἀλλὰ τῶν ἀντιθέτων· ὁ δὲ ἐμπνευστὴς ἔφευγε ὁδοιπόρος γιὰ τὰ Σοῦσα, ἢ τοὺς Παρισίους), ἀλλὰ καὶ ὁ Βενιζέλος ὑπῆρξε ὁ Ἀλκιβιάδης -μὲ τὰ προτερήματα καὶ τὰ ἐλαττώματά του- τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος.

   Δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ Ἀλέξη Παπαχελᾶ («Ἡ Καθημερινή», 29-4-2009) [2]. Ἐὰν τὸ ζητούμενον ἦταν μόνον νὰ προσαρτήσουμε τὴν Ἀνατολικὴ Θρᾴκη (μὲ αὐτονομία- διεθνοποίησι πιθανῶς τῆς Κωνσταντινουπόλεως), πρὸς τί ἡ βία (μὲ ὅλες τὶς σημασίες τῆς λέξεως!) τοῦ Βενιζέλου νὰ βγοῦμε στὸν πόλεμο; (Ὅταν μάλιστα δὲν μᾶς ἤθελαν κἄν, καὶ ἐρωτοτροποῦσαν μὲ τὴν Βουλγαρία! Ἡ δὲ τσαρικὴ Ρωσία εἶχε θέσει βέτο στὴν ἑλληνικὴ συμμετοχὴ τῆς ἐκστρατείας στὴν Καλλίπολι (γιὰ νὰ μὴν ἐγείρουν οἱ Ἕλληνες ἀπαιτήσεις γιὰ τὴν Πόλι, τὴν ὁποία ἡ Ἀντάντ εἶχε ὑποσχεθεῖ στὴν Ῥωσία), καὶ ὅμως, γιὰ τὸ θέμα τῆς συμμετοχῆς μας στὴν ἐκστρατεία αὐτή, ὅπου δὲν μᾶς ἤθελαν, καὶ ἡ ὁποία ἐκστρατεία ὑπῆρξε ἡ μεγαλύτερη συντριβὴ τῆς Ἀντάντ, ὅπως ὀρθῶς εἶχε προβλέψει ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, ξεκίνησε τὸ 1914 ὁ Διχασμός!) Γιατί νὰ προσφέρουμε ἐδῶ καὶ τώρα ὁλόκληρη τὴν Θρᾴκη στοὺς Βούλγαρους (εὐτυχῶς δὲν δέχθηκαν, καὶ σημείωσαν τὸ ρεκὸρ βλακείας τοῦ 20οῦ αἰῶνος!), γιὰ ἀόριστα καὶ ἀβέβαια μελλοντικὰ ἀνταλλάγματα στὴν Μικρασία; Θὰ μπορούσαμε, ἀκολουθοῦντες ἀρχικῶς τὴν πολιτικὴ τῆς οὐδετερότητος, νὰ εἰσέλθουμε στὸν πόλεμο στὸ τέλος, ὅπως ἔκανε π.χ. ἡ Ῥουμανία, νὰ ἀπελευθερώσουμε τὴν Ἀνατολικὴ Θρᾴκη, νὰ ἐπιτύχουμε πιθανῶς αὐτονομία τῆς Πόλεως, τοῦ Πόντου καὶ τῆς Σμύρνης, καὶ ὅλα θὰ ἦταν ἰδανικά.

   Σχετικῶς μὲ τὴν συνθήκη τῆς Λωζάννης, τὸ 1922, μετὰ τὴν Καταστροφή, τώρα, δὲν ξέρω κατὰ πόσον εἶναι ἐπιτυχία τοῦ Βενιζέλου. Γιατί δὲν καταλάβαμε τότε τὴν Ἀνατολικὴ Θρᾴκη; Στρατιωτικῶς, μπορούσαμε εὔκολα. Βεβαίως, ἡ Ἑλλὰς ἦταν κατεστραμμένη, καὶ στὸ στρόχαστρο τῆς διεθνοῦς κοινότητος, ἡ δὲ Ἀγγλία εἶχε ἀντιρρήσεις... Ἀλλὰ ἡ διατήρησις τῆς Δυτικῆς, μόνον, Θρᾴκης, δὲν εἶναι ἐπιτυχία. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἡ ἀνταλλαγὴ πληθυσμῶν, 1.500.000 Ἕλληνες ἔναντι 500.000 Τούρκων, δὲν ἐγγράφεται στὰ ἀρνητικά της διπλωματίας τοῦ Βενιζέλου, ὅπως λέγουν ὁρισμένοι. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶχαν ἤδη ἐκδιωχθεῖ ἀπὸ τὴν Μικρασία, καὶ μὲ καμμιὰ συνθήκη δυστυχῶς δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ ἐπιστρέψουν καὶ νὰ εὐημερήσουν, ἐνῷ οἱ Τοῦρκοι ἦταν ἐδῶ. Πρακτικῶς λοιπόν, ἂν καὶ οἱ συνολικοὶ ἀριθμοὶ δείχνουν τὸ ἀντίθετο, ἡ ἀνταλλαγὴ πληθυσμῶν ἦταν ὑπὲρ τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων.

Σημειώσεις:

[1] Χαρακτηριστικὸ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον εἶχε ἐπικρατήσει ἐν Ἑλλάδι νὰ ἀντιμετωπίζεται ἡ ἱστορία τῆς περιόδου εἶναι ἡ συνέντευξις τοῦ Ν. Παπαδάκη, γεν. διευθυντοῦ τοῦ Ἰδρύματος «Ἐλευθέριος Βενιζέλος» στὰ «Νέα» (10-5-2005). Τίτλος, τὸ ἀρκούντως φαιδρὸν λεχθέν στὴν συνέντευξι ὅτι... «Ο Bενιζέλος θα μπορούσε να ιδρύσει θρησκεία...»!
Ἐπίσης, τὸ ἄρθρον τοῦ ἐθνομηδενιστοῦ Ἀντ. Λιάκου, «Ο Κώστας Καραμανλής και το βιβλίο της ιστορίας» («Τὸ Βῆμα», 19-6-2007), ὅπου ὁ Βενιζέλος ἐπαινεῖται, καὶ δυστυχῶς ἐπαινεῖται καὶ ἀπὸ τὸν νῦν πρωθυπουργὸ Κ. Καραμανλῆ τὸν νεώτερο στὴν διδακτορικὴ διατριβὴ τοῦ τελευταίου, ὄχι γιὰ τὸ ὅραμα τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, ἀλλὰ γιὰ τήν... «ἑλληνοτουρκικὴ φιλία» τοῦ 1928-32!
   (Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ πραγματικὰ δεδομένα, στὸ ἄρθρον ἀναφέρονται καὶ φαιδρότητες, ὅπως: «Ο Βενιζέλος, γράφει ο Καραμανλής «οραματιζόταν την πιθανότητα επίτευξης στο μέλλον μιας ελληνοτουρκικής συνομοσπονδίας. Γι' αυτόν τον λόγο έμοιαζε να αποδέχεται ως και την αμφιλεγόμενη θεωρία του Κεμάλ για την κοινή καταγωγή των δύο λαών. Και οι δύο ονειρεύονταν την ανάσταση του Βυζαντίου με την Κωνσταντινούπολη σαν πρωτεύουσα, δημιουργημένου όχι από την κατίσχυση τον ενός έθνους επάνω στο άλλο αλλά από τη βαθμιαία ειρηνική τους συγχώνευση.»
   Σχόλιον φίλου: «Αναρωτιέμαι τι αποδείξεις έχει ο Καραμανλής για τον ισχυρισμό του ότι «ο Βενιζέλος και ο Κεμάλ ονειρεύονταν την ανάσταση του Βυζαντίου με την Κωνσταντινούπολη σαν πρωτεύουσα, δημιουργημένου όχι από την κατίσχυση τον ενός έθνους επάνω στο άλλο αλλά από τη βαθμιαία ειρηνική τους συγχώνευση», όταν η πολιτική τους δράση δείχνει το ακριβώς αντίθετο: και οι δύο αγωνίζονταν για την δημιουργία μεγάλου και εθνικώς ομοιογενούς κράτους, ο μεν Βενιζέλος μέσω της ανταλλαγής των πληθυσμών, ο δε Κεμάλ μέσω γενοκτονιών και εθνοκαθάρσεων. Παράλληλα και οι δύο είχαν «αντιπάθεια» προς την Κωνσταντινούπολη: ο μεν Βενιζέλος δεν την περιέλαβε στις εδαφικές βλέψεις της Ελλάδος στο συνέδριο των Σεβρών και την άφησε στους Συμμάχους, ο δε Κεμάλ μετέφερε την πρωτεύουσα της Τουρκίας από την Κωνσταντινούπολη στην Άγκυρα. Πώς ο Καραμανλής έρχεται να υποστηρίξει κάτι εντελώς αντίθετο με την γνωστή σε όλους ιστορική πραγματικότητα;»)

   Σχετικῶς μὲ τὴν διδακτορικὴ διατριβὴ τοῦ Κ. Καραμανλῆ, καὶ γιὰ μιὰ γενικότερη κριτικὴ στὴν μετὰ τὴν Καταστροφὴ τοῦ 1922 ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, βλέπε τὴν βιβλιοκριτικὴ τοῦ ἱστολογίου «Θέματα Ἑλληνικῆς Ἱστορίας», «Αναφορά και Κριτική στο Βιβλίο "Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και οι Εξωτερικές μας σχέσεις 1928-1932" του Κωνσταντίνου Αλ. Καραμανλή».

[2] Δημοσιεύσεις στὴν «Καθημερινή»:
Ἀντώνης Καρκαγιάννης, «Οι μεγάλες ευθύνες του Ελευθερίου Βενιζέλου στη Μικρασιατική Καταστροφή», «Ἡ Καθημερινή», 26-4-2009.
Ἀλέξης Παπαχελᾶς, «Ρεαλισμός και πατριωτισμός», «Ἡ Καθημερινή», 29-4-2009.
Ἀντώνης Καρκαγιάννης, «Μοιραία σφάλματα του Ελευθερίου Βενιζέλου», «Ἡ Καθημερινή», 3-5-2009.
Πάσχος Μανδραβέλης, «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και οι ευθύνες για τη Μικρασιατική καταστροφή», «Ἡ Καθημερινή», 6-5-2009. (Μὲ σχόλια ἀναγνωστῶν στὴν ἱστοσελίδα.)
«90 χρόνια από την απόβαση στη Σμύρνη», «Ἡ Καθημερινή», 17-5-2009· Ἀντώνης Καρκαγιάννης, «Οι δεσμεύσεις του Βενιζέλου στη Μ. Ασία»· Γιῶργος Μαυρογορδᾶτος, «Δεν μπορούσε κανείς να προβλέψει σωστά».
«Η απόβαση στη Σμύρνη συνεχίζει να διχάζει...», «Ἔθνος», 16-5-2009.

[3] ΣΚΑΪ, «Μεγάλοι Ἕλληνες».

[4] Κωνσταντῖνος Σβολόπουλος, «Η απόφαση για την επέκταση της Ελληνικής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία», ἐκδ. Ἴκαρος.
Μιὰ βιβλιοπαρουσίασις.
Ὁ Κ. Σβολόπουλος ἀκολουθεῖ τὴν βενιζελική, ἂν καὶ μετριοπαθή, ὁπτικὴ τῶν πραγμάτων.

[5] Χρῆστος Γιανναρᾶς, «Eναύσματα κριτικών αναμετρήσεων», «Ἡ Καθημερινή», 3-5-2009.
«Ἡ Ἱστορία τοῦ Ἐθνικοῦ Διχασμοῦ κατὰ τὴν ἀρθρογραφία τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ», ἐκδ. Κυρομάνος, 2007.

[6] Περὶ «μύθων» τοῦ 1821 βλ. π.χ.:
Γιῶργος Κεκαυμένος, «Το Κρυφό Σχολειό κι η Ιστορία: Οι πηγές, οι μαρτυρίες, η αλήθεια».
Γιῶργος Κεκαυμένος, «25 Μαρτίου - Αγία Λαύρα: Μύθοι;».

[7] Ἱστορικὲς Μνῆμες, «Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26-10-1912) και ο Ελευθέριος Βενιζέλος».

[8] Τὰ Νοεμβριανά.
Μιχάλης Κατσίγερας, «Ιστορικές αναδρομές του Νοεμβρίου» («Ἡ Καθημερινή», 5-11-2006)
«Tα ξεχασμένα Νοεμβριανά» («Ἡ Καθημερινή», 18-11-2006)

   «Ο επικεφαλής της ναυλωχούσης στον Πειραιά συμμαχικής ναυτικής μοίρας του στόλου της Ανατολής, Γάλλος αντιναύαρχος Νταρτίζ ντυ Φουρνέ, ζήτησε από τη βασιλική κυβέρνηση των Αθηνών την παράδοση πολεμικών σκαφών και άλλου αμυντικού υλικού. Η κυβέρνηση αρνήθηκε και στις 18 ο Φουρνέ αποβίβασε 3.000 από τους άνδρες του στο Φάληρο και στον Πειραιά, ενώ μέρος αυτών κατέλαβε θέσεις μέσα στην ελληνική πρωτεύουσα. Συνέβη όμως αυτό που δεν περίμενε ο αντιναύαρχος: Δυνάμεις από τους φιλοβασιλικούς Συνδέσμους Επιστράτων συγκρούσθηκαν με τους εισβολείς. Σκοτώθηκαν ή τραυματίσθηκαν 194 ξένοι και 82 Έλληνες. Οι σύμμαχοι εντυπωσιάστηκαν γιατί δεν περίμεναν την ένοπλη αντίσταση. Μάλιστα όπως σημειώνει ο Βρετανός ιστορικός Ρίτσαρντ Γκλόγκ αποσύρθηκαν ταπεινωτικά. Ο συμμαχικός στόλος βομβάρδισε κοντά στο Στάδιο και στο Παλάτι πιέζοντας έτσι τον Κωνσταντίνο και την Κυβέρνηση για ένα νέο συμβιβασμό που επήλθε το απόγευμα της ημέρας εκείνης της 18ης Νοεμβρίου το 1916. Τότε, οι βενιζελικοί πολίτες –κατά τεκμήριον φίλοι της Συνεννόησης– εγκαταλείφθηκαν στην τρομοκρατία των Επιστράτων, οι οποίοι έκαψαν, λεηλάτησαν και σκότωσαν 35.»

Ἡ ἀποφορὰ τῆς ἑλλαδικῆς «προοδευτικῆς» σατραπείας καὶ ἡ ἑλληνικὴ εὐωδία τῶν Γάλλων σπουδαστῶν...

Ἐν Ἑλλάδι, οἱ λέξεις «αὐθωρεί» (πρβλ. «αὐθωρεὶ καὶ παραχρῆμα»), «ἀποφορά» (πρβλ. «ἀποφορὰ τῶν σκανδάλων»), «σατραπισμός», εἶναι, φαίνεται, ἄγνωστες... (Στὶς πανελλαδικὲς ἐξετάσεις τοῦ 2009, στὰ Νέα Ἑλληνικά, ἐδόθη ἐξήγησις! (Βλ. «Καθημερινή», «Λαμία FM-1».) Μά, στὸ κάτω-κάτω, οἱ ἐξετάσεις στὰ Ἑλληνικά, νὰ ἐλέγξουν ἀκριβῶς ποιός γνωρίζει ἑλληνικὰ δὲν ἔχουν σκοπό; Καὶ ποιός μπορεῖ νὰ κατανοῇ τὸ κείμενο καὶ νὰ συλλογίζεται ἐπάνω σ᾿ αὐτό; (Ἐντὸς τοῦ κειμένου, τὸ νόημα τῶν λέξεων εἶναι ξεκάθαρο, καὶ γιὰ ὅποιον ἀκόμη δὲν τὶς γνωρίζει καλῶς.) Καὶ ἐπίσης, δὲν θεωρεῖται αὐτονόητο ὅτι ὁ ἀπόφοιτος τοῦ Λυκείου γνωρίζει στοιχειώδη Ἱστορία καὶ ἔχει ἀκουστὰ τοὺς σατράπες τῆς ἀρχαίας Περσικῆς αὐτοκρατορίας; )

Στὶς προηγούμενες ἐξετάσεις, τοῦ 2008, νὰ θυμίσουμε («Τὸ Ὑπουργεῖο Ἐθνικῆς (;) Παιδείας μεταφράζει τὰ Νέα Ἑλληνικά σέ... Νέα Ἑλληνικά!»), ...ἄγνωστες λέξεις ἦταν τά: «ψεγάδια», «περασμένων ἀνθρώπων», «ὑπόδικη», «ροπές», «παρωχημένα», «ἀνδροειδοῦς», «ἐξοβελιστεῖ»! (Καλά, τὰ παλαιά «ἀρωγὴ» καὶ «εὐδοκίμησις» εἶναι σήμερα γιὰ προχωρημένους!)

Τὸ πρόβλημα εἶναι ὁλόκληρη ἡ κοινωνία μας, τὸ ἔθνος μας, εὐρίσκεται σὲ προχωρημένη παρακμή. Δὲν εἴμαστε ἀπαιτητικοὶ ἀπὸ τὸν ἑαυτό μας. Ἀπαιτῶ ἀπὸ τὸν ἑαυτὸ μου νὰ γνωρίζῃ ἑλληνικά. Ἀπαιτῶ ἀπὸ τὸν ἑαυτό μου νὰ ἔχει ἐθνικὴ μνήμη καὶ ἀξιοπρέπεια - δηλαδὴ αὐτοσεβασμό. Ἀπαιτῶ ἀπὸ τὸν ἑαυτὸ μου νὰ σέβεται τὴν ἑλληνικὴ φύσι. Καὶ εἶμαι σκληρὸς μὲ τὸν ἑαυτό μου. Ἀντ᾿ αὐτοῦ, ἀπὸ τὸ 1974 ἐπεκράτησε ἡ παρακμιακὴ ἀντίληψις τοῦ χειροτέρου εἴδους τῆς Ἀριστερᾶς, ἡ τάσις τῆς ἐξισώσεως πρὸς τὰ κάτω.

Ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα, βεβαίως, δὲν κινδυνεύει, διότι εἶναι παγκόσμια πνευματικὴ κληρονομιά. Κινδυνεύουμε, ὅμως, ἐμεῖς. Ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα δὲν μᾶς ἔχει ἀνάγκη. Τουλάχιστον, θὰ τὴν τιμοῦν οἱ Γάλλοι. Γάλλοι φοιτητές, λοιπόν, στέλνουν ἐπιστολὴ διαμαρτυρίας στὸν ὑπουργὸ Παιδείας Xavier Darcos στὰ ἑλληνικά! (Ἔχει γραφτεῖ σὲ πολλὰ ἔντυπα καὶ ἱστολόγια, ἀλλὰ ἀξίζει νὰ παραθέσουμε ὁλόκληρη τὴν πρωτότυπη πηγή. Βλ. ἐπίσης καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ «Βήματος» (17-4-2009), «Οι αγανακτισμένοι μιλάνε αρχαία ελληνικά».)

«Οἱ τὴν τῶν Ἑλλήνων γλῶτταν μανθάνοντες τῷ ἐφιστάντι ἐπὶ τῇ τῶν πολιτῶν παιδείᾳ χαίρειν.»

Οἱ τὴν τῶν Ἑλλήνων γλῶτταν... ode à Xavier Darcos

Libération.fr
9 avr 2009

Scientifiques à leur manière, les hellénistes de la Sorbonne (Paris-IV) tentent une démarche expérimentale. Xavier Darcos et Valérie Pécresse n’entendent pas leurs revendications exprimées en français? Tentons le grec, se sont-ils dit.
(Il est vrai que cette hypothèse est doublée d’une autre, d’origine médicale, que certains manifestants résument ainsi: la mastérisation rend sourd). D’où ce texte que n’auraient pas renié Platon ou Démosthène:

Οἱ τὴν τῶν Ἑλλήνων γλῶτταν μανθάνοντες τῷ ἐφιστάντι ἐπὶ τῇ τῶν πολιτῶν παιδείᾳ χαίρειν.
Τήνδε σοι ἐπιστέλλομεν τὴν ἐπιστολὴν ἵνα τελευτῶν ἐθέλῃς ἀκοῦσαι ὧν λέγομεν. Τρίτον γὰρ ἤδη μῆνα τοῦτον ἐσπουδάκαμεν ὅπως σε πείθωμεν ὡς κακῶς ἔχει τὰ περὶ τῆς πενταετοῦς διδασκαλίας προβεβουλευμένα σοι. Ἀγανακτοῦμεν δ’ ὅτι ἡμεῖς μὲν λέγομεν, σὺ δ’ οὐκ ἀκούεις. Περὶ δὴ τοσούτου ποιεῖ τοὺς πολλοὺς τῶν διδασκάλων καὶ τῶν μαθητῶν προτρέποντάς σε πρὸς σωφροσύνην; Καὶ γὰρ ἅπαντες ὁμολογοῦσιν ὅτι καινός τις νόμος χρήσιμός ἐστι καὶ ἀναγκαῖος, σὺ δ’ ἀδίκως τὸν καιρὸν τοῦτον ἔλαβες ἵνα τοὺς πιστεύοντάς σοι προδῷς καὶ τὰς τῶν νέων ἐλπίδας διαφθείρῃς. Καὶ μὴν εἰς τοσοῦτον ὕβρεως ἥκεις ὑπὸ φιλοτιμίας ὥστε δοκεῖν τοῦ ὀρθοῦ λόγου καταφρονεῖν καὶ τῆς δικαιοσύνης. Τὸ δὲ τοιοῦτον θράσος αἰσχρόν ἐστι καὶ οὐδὲν ἀλλὸ ἢ ὀργὰς ἡμῖν ἐμποιεῖ. Διὸ ἀπαιτοῦμέν σε τὰ βεβουλευμένα ἀφέντα καὶ πᾶσιν οἳ πολὺν ἤδη χρόνον καλοῦσί σε εἰς λόγους ἐλθόντα μετὰ τούτων καινὸν νόμον ἐκθεῖναι, δι’ οὗ πᾶσι τοῖς πολίταις τὰ μέλλοντα ἀσφαλέστερα ἔσται καὶ δικαιότερα.
Ἔρρωσο.

(la traduction est ci-dessous, car je suis inquiet pour Xavier Darcos auquel ces impertinents n’ont envoyé... que la version grecque de leur discours)

Les étudiants hellénistes au ministre de l’Éducation Nationale:
Monsieur le Ministre,
Nous vous adressons cette lettre pour que vous consentiez enfin à écouter notre message. En effet, voilà maintenant deux mois que nous nous efforçons de vous convaincre que vos projets de réforme sur le master sont mauvais. Or nous sommes indignés de voir que vous restez sourd à nos discours. Comptez-vous donc pour si peu la majorité des professeurs et des élèves qui vous incitent à la sagesse ? Certes, tout le monde s’accorde à dire qu’une nouvelle loi est utile et nécessaire ; mais vous avez injustement profité de cette occasion pour trahir ceux qui vous ont donné leur confiance et pour détruire les espoirs de la jeunesse. De fait, par ambition, vous en êtes arrivé à un tel point d’orgueil que vous semblez mépriser la droite raison et la justice ; or une telle audace est indigne et ne peut que susciter notre colère. Voilà pourquoi nous vous demandons de supprimer votre projet, de dialoguer avec tous ceux qui vous appellent depuis longtemps et de publier avec eux une nouvelle loi, grâce à laquelle l’avenir de tous les citoyens sera plus sûr et plus juste.
Sincères salutations.

Τὸ πνεῦμα τῆς παράδοσης

Ἡ μελέτη τῶν παραδόσεων τῶν λαῶν ὁδηγεῖ τὸν μελετητή, ἀργὰ ἢ γρήγορα, σὲ μερικὰ βασικὰ συμπεράσματα:

1. Πὼς οἱ παραδόσεις αὐτὲς εἶναι ἐπιβιώσεις πανάρχαιων ρυθμῶν ἢ μορφῶν πού, παρὰ τὶς μεταμορφώσεις ποὺ ἔπαθαν στὸ πέρασμα τοῦ χρόνου, κρατοῦν ἀναλλοίωτη τὴν ἀρχέγονη οὐσία των.

2. Πὼς ἡ καθεμιὰ εἶναι γνήσια ἔκφραση τῆς ψυχῆς τῆς κάθε ἐθνότητας, τῆς βασικῆς αὐτονομίας της, μὰ πώς ὅλες ἀνήκουν στὴν παγκόσμια οἰκογένεια τῆς μιᾶς καὶ ἑνιαίας παράδοσης ὅλων τῶν λαῶν τῆς γῆς.

3. Πὼς ὅλες δὲν ἀπέχουν ἐξίσου, ὅπως ὀρθὰ διέκρινε ἕνας ποιητής μας, ὁ Ἄγγελος Σικελιανός, ἀπὸ τὸ πνευματικὸ κέντρο τῆς καθολικῆς αὐτῆς παράδοσης, μὰ πὼς ἡ καθεμιὰ ἀντανακλᾶ, ἄλλη λιγότερο ἄλλη περισσότερο, καὶ πλέον καθαρὸ τὸ φῶς τοῦ πνεύματός της.

4. Πὼς ἡ ἑλληνικὴ παράδοση ἀπὸ θεία μοίρα ἀνήκει στὶς τελευταῖες τοῦτες, συνθέτοντας, ἐξαιτίας τῆς προνομιακῆς της θέσης ἀπάνω στὸν πλανήτη μας, τὰ πνευματικὰ ρεύματα ὅλης τῆς οἰκουμένης.

Ὁ φωτισμένος νοῦς, ἀργὰ ἢ γλήγορα, θ᾿ ἀναγνωρίσει πὼς ἔξω ἀπὸ τούτη τὴ μιὰ καὶ μόνη, τὴν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου παράδοση, δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει παρὰ μόνο τὸ ψευδὲς καὶ τὸ ἐφήμερο. Γιατὶ τούτη μόνη εἶναι ἡ ἔκφραση τοῦ ἑνὸς καὶ ἀίδιου λόγου, τοῦ λόγου πού, ὅπως εἶπε ὁ Ἡράκλειτος, δὲν εἶναι τίποτ᾿ ἄλλο παρὰ ἡ ἐξήγησις τοῦ τρόπου τῆς τοῦ παντὸς διοικήσεως καὶ ποὺ ὅσο κοινωνοῦμε ἀπὸ τὴ Μνήμη της πετυχαίνουμε τὸ ἀληθινό, ἐνῶ ὅταν ἀντίθετα ἰδιάσωμεν, περιοριστοῦμε δηλαδὴ στὸ στενὸ ἀτομικό μας ἐγώ, ἁμαρτάνουμε, ἀστοχοῦμε μ᾿ ἄλλους λόγους τὴν ἀλήθεια.

(Δημήτρης Πικιώνης, «Τὸ πνεῦμα τῆς παράδοσης», 1951)

* * *

Ματαιότατον φῦλον, ἀναφέρει ὁ Πίνδαρος, ὅστις αἰσχύνων ἐπιχώρια παπταίνει (γυρεύει) τὰ πόρσω (τὰ μακρινά), ἀφήνοντας ἀτέλεστα τὰ ἱερότατα χρέη τῆς Φυλῆς...

(Δημήτρης Πικιώνης, «Ὑποθῆκες ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ παράδοση», 1963)

Σημείωσις:

Ἀπὸ μνήμης τὰ πάμπολλα ἀρχαῖα χωρία, σημειώνει ὁ ἐπιμελητής τῆς ἐκδόσεως. (Τότε δὲν ὑπῆρχε TLG.)

ἔστι δὲ φῦλον ἐν ἀνθρώποισι ματαιότατον,
ὅστις αἰσχύνων ἐπιχώρια παπταίνει τὰ πόρσω,
μεταμώνια θηρεύων ἀκράντοις ἐλπίσιν.

(Πίνδαρος, Πύθια, ᾠδὴ 3η, στ. 21-23)

(Χαμένο κορμὶ ὅποιος περιφρονεῖ τὰ πάτρια γυρεύοντας τὰ ξένα. (Ἀπόδοσις ἡμετέρα.))

«Ἡ τέχνη ἦταν γιὰ μένα θρησκευτικὴ πράξη εὐλάβειας καὶ λατρείας πρὸς τὴν Μητέρα Φύση»

Γεννήθηκα τὸ 1887 στὸν Πειραιά· Οἱ γονεῖς μου κατάγονταν ἀπὸ τὴ Χίο.
...

Ἐκεῖ κάτω, εἰς τὰ βράχια τῆς Φρεαττύδας ποὺ καθημερινὰ μᾶς πήγαινε τὴν ἀδελφή μου κι ἐμένα ἡ γιαγιά μας, ἀνάμεσα στὰ τραχιὰ ἐκεῖνα βράχια, ὅπου ἡ αὔρα ἔσειεν ἁπαλὰ τὸ μίσχο τοῦ φυτοῦ ποὺ φύτρωνε στὶς κουφάλες τῶν βράχων, στὸ χῶμα τὸ θεοφόρο, τὸ σπαρμένο ἀπὸ τὰ θραύσματα τῶν ἀγγείων, ἀνάμεσα ἀπὸ τὰ χαίνοντα πηγάδια ποὺ μοῦ μιλοῦσαν γιὰ τοὺς ἀρχαίους κατοίκους αὐτῆς τῆς γῆς, τῆς γῆς μου, ἐμόρφωνα τὴ συνείδησή της, ἔπλαθα τὴν ἱστορία της...
Κατὰ τὴ διάρκεια ἀκόμη τῶν γυμνασιακῶν μου σπουδῶν, ἔκανα συχνὰ ὁδοιπορίες ἐξερευνώντας τὸ ἀττικὸ τοπίο. Ποιὰ χαρὰ ἐχάριζε στὴν ψυχὴ ἡ θέα τοῦ ἀνασκαλεμένου χώματος τῶν περιβολιῶν ποὺ ἄχνιζε κάτω ἀπὸ τὶς καυτὲς ἀχτίδες τοῦ ἥλιου!... Ὤ, ποιὰ χαρὰ στὴν ἀναπάντεχη θέα ἑνὸς ἄγνωστου γκρεμνοῦ, μιᾶς συστάδας ἀπὸ ἐλιές. Καὶ τὸ διάβα ἀνάμεσα στὸν ἱερὸ ἐλαιώνα. Καὶ οἱ ὑπώρειες τοῦτες τῆς Ἀθήνα, οἱ ὑπώρειες καὶ οἱ βράχοι... Κι οἱ σπηλιὲς τῶν γκρεμνῶν γύρω ἀπ᾿ τῆς Παλλάδας τὸ βράχο, καὶ ὁ τρισεύγενος ναός της... Πέρα, τῶν βουνῶν καὶ τῶν λόφων ἡ μουσικὴ ἀρμονία. Καὶ ὁ ἁγνότατος αἰθέρας, καὶ τὸ λαμπρότατο φῶς, καὶ τῶν ὡρῶν τοῦ δειλινοῦ ἡ ἀνείπωτη ἁρμονία.

[1904] Εἶχα ἤδη κάμει τὴ γνωριμιὰ τοῦ Καμπούρογλου καὶ τοῦ Περικλῆ Γιαννόπουλου. Ὁ πρῶτος ἦταν ὁ Ἀθηναῖος πρεσβύτης ποὺ λὲς κι ἐξεπήδησε ἀπὸ ἀρχαῖο ἀνάγλυφο. Μπροστά του εἶχες τὴν αἴσθηση πὼς ἐκεῖνος εἶναι ὁ γηγενὴς αὐτῆς τῆς χώρας καὶ πάροικοι οἱ ἄλλοι. Ὁ Γιαννόπουλος... Περίμεναν απ᾿ αὐτὸν νά ᾿ναι αὐτὸ ποὺ στὴν ἐποχή του δὲ θὰ μποροῦσε ποτὲ νὰ γίνει. Ἂς μᾶς ἀρκέσει ὅτι ἐνσάρκωνε ὁ ἴδιος τὸ εὐγενέστερο καὶ πλέον ὑπερήφανο εἶδος τοῦ Ἕλληνα.
...

[1906-1908] Ἦταν ὁ Γιαννόπουλος καὶ ὁ Παρθένης ποὺ ἔπεισαν τὸν πατέρα μου νὰ μ᾿ ἀφήσει νὰ πάω νὰ σπουδάσω ζωγραφική. Τέλος, τὸ 1908, ἐπῆγα στὸ Μόναχο. [...] Παρίσι (1909-1912).
...

Ἐδιάβαζα Αἰσχύλο, καὶ τὰ μάτια μου ἐγέμιζαν δάκρυα ἀναπολώντας, ὅπως ἡ ἡρωίδα τοῦ Γκαῖτε, τὴ μακρινὴ γῆ τῶν Ἑλλήνων.
...

[1912] Τὴν ἄλλη μέρα ἔφευγα γιὰ τὴν Ἑλλάδα.
Ὅταν τὸ βαπόρι ἔφτασε στὴν Πάτρα, ἡ κρύα ἀκτινοβόλα ἀσπράδα ἑνὸς μαρμάρου ποὺ κείτονταν ἀπάνω στὸ λασπωμένο χῶμα, μοῦ φάνταξε στὰ μάτια, κι εὐθὺς εἶπα μέσα μου: «πρέπει ν᾿ ἀναθεωρήσω ὅτι ἔμαθα». Τόση ἦταν ἡ κρύα ἀντίθεση τῆς ἀσπράδας του μὲ τὰ τριγύρω.
Στὸν Πειραιά, γυρίζοντας μιὰ μέρα στὸ πατρικὸ τὸ σπίτι, αἰσθανόμουν τὸν ἥλιο νὰ φλογίζει τὴν ἐπιδερμίδα μου, μὰ μπαίνοντας στὴ σκιά, ἡ κρυάδα της μ᾿ ἔκανε νὰ ριγήσω... Ἀναλογίστηκα πὼς οἱ βίαιες τοῦτες ἀντιθέσεις τοῦ κλίματος, ὅπως τὶς ἀντικρύζαμε ἐπὶ αἰῶνες, θά ᾿ταν οἱ αἰτίες ποὺ διέπλασαν τὶς ἀντιθέσεις τοῦ χαρακτήρα τῆς ράτσας μας.
Οἱ ἀρχαῖοι, στοχάστηκα, εἶχαν ὑποτάξει τοῦτες τὶς ἀντιθέσεις στὴν κατατομὴ τῶν γείσων των καὶ τῶν κυματίων των. Και δὲν πέρασαν δυὸ μέρες ποὺ στὰ λαϊκὰ χαμόσμιτα τοῦ Πειραιᾶ εἶδα στὴν ὀξεία γωνία ποὺ σχηματίζει ἡ μονόριχτη στέγη τους, στὸ σημεῖο ὅπου ἀνταμώνει τὸν πίσω τοῖχο, ὑλοποιημένη τὴν ἀντίθεση τούτη. Οἱ παρατηρήσεις τοῦτες μ᾿ ἕκαναν, παρατώντας τὴ συμβατικὴ μάθηση, νὰ μπῶ σ᾿ ἕναν αὐτόνομο δρόμο ποὺ μὲ δίδασκε ἡ φύση. Ἀπό τότε, ἡ ἀνάγκη τοῦ «κοινοῦ» καὶ τοῦ «κύριου» ποὺ μᾶς μιλάει ὁ Σολωμός, ἦταν ἡ ἔμμονη ἐπιδίωξή μου...
...

[1912-1920] Ἀλλ᾿ ἂς διαβάσω ἀπ᾿ τὶς γραμμὲς τὶς μισοσβησμένες ποὺ ἐγράφηκαν ἀπὸ τότε:

«Ἐλιά; Ἐσὺ εἶσαι τὸ ἅγιο τὸ δέντρο; Γιὰ σένα εἶπαν οἱ ἄνθρωποι οἱ παλιοὶ πὼς ἡ οὐσία σου εἶναι καθαρὴ γιατ᾿ εἶναι φωτὸς ὕλη;
»Πές μου, γιατὶ εἶναι βασανισμένος ὁ ἱερὸς κορμός σου; Τὰ τόσα στριφογυρίσματά του μὴν εἶναι τάχα τοῦ μόχθου σου τὰ σημάδια γιὰ τῆς πνευματικῆς σου ἀρχῆς, ποὺ ἐνσαρκώνεις, τὴν πραγμάτωση;
Ἐσὺ εἶσαι ἡ ἄμπελος ὁποὺ ἀναφέρει ἡ Γραφή; Γονατίζω καὶ φυλάω τὸ χῶμα ποὺ σὲ θρέφει. Ἰδές, εἶναι χαρακωμένο, ἀπ᾿ τοῦ Ἥλιου τὴ φλόγα... Ἀλλ᾿ ἐσὺ τὴ φλόγα τούτη μεταλλάζεις σὲ θεῖο πνεῦμα δρόσου...»
...

Ἡ ἄσκηση τῆς πρακτικῆς τοῦ Σεζὰν μὲ ἤγαγε μακριὰ ἀπ᾿ τὰ ἰδεώδη τῆς Δύσης. Ἡ Ἀνατολὴ καὶ τὸ Βυζάντιο μοῦ ἀποκάλυψαν πὼς ἡ δημιουργία μιᾶς ἀνηγμένης ἀπ᾿ τὴ φύση καὶ ἀπ᾿ τὴν ὕλη τῆς μίμησης συμβολικῆς γλώσσας, εἶναι ὁ δρόμος ὁ μόνος ἔγκυρος καὶ ἄξιος τοῦ πνεύματος γιὰ νὰ ἐκφράσει τὶς ἰδέες καὶ τὰ συναισθήματά μας ἀπ᾿ τὴ Ζωή.
Κάποιος εἶπε σωστὰ πὼς ἀπ᾿ τὴν ὑπεύθυνη στάση μας ἀνάμεσα Ανατολῆς καὶ Δύσης θὰ ἐξαρτηθεῖ ἡ πορεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Θὰ προσθέσω: κι ἀπὸ τὴν ἀρμόδια σύνθεση τῶν ἀντιθετικῶν ρευμάτων σὲ μιὰ νέα μορφή. Θὰ μποροῦσα ν᾿ ἀναλύσω πῶς παρουσιάζεται τὸ πρόβλημα τοῦτο στὴν Ἀρχιτεκτονική. Μὰ θ᾿ ἀρκοῦσε ἐδῶ νὰ πῶ πὼς εἶμαι ἀνατολίτης.
...

Ἤθελα νὰ ζωγραφίζω ὁλομόναχος. Ὄχι μόνο γιατὶ ἕνας δὲν εἶναι πρόθυμος πάντα νὰ δείξει εἰς τοὺς ἄλλους τὶς ἐνδεχόμενες ἀδυναμίες του, μὰ γιατὶ ἡ τέχνη ἦταν γιὰ μένα θρησκευτικὴ πράξη εὐλάβειας καὶ λατρείας πρὸς τὴν Μητέρα Φύση, καὶ τὴν ἱερότητα τούτη κίνδυνος θἀ ᾿ταν ἡ ἀμάθεια τῶν πολλῶν νὰ τὴν προσβάλει. Μόνος λοιπὸν ἐπήγαινα εἰς τὸ ἄλσος τοῦτο, ποὺ ἦταν τὸ ἄδυτό μου. Μόνος ἢ μὲ τὸ Στέρη. Καὶ ἐκεῖνος αἰσθανόταν ὅμοια μὲ ἐμένα κι ἐσεβόταν τὶς θρησκευτικὲς τοῦτες στιγμὲς τοῦ ἄλλου.

Ἡ τέχνη εἶναι ὑπακοὴ στοὺς συμπαντικοὺς Νόμους, τοὺς αἰώνιους. Κι ἀναδιφώντας πάλι τὰ χαρτιά, ξαναβρίσκω ἕνα πεζὸ ποίημα ποὺ ἄρχιζε ἔτσι:

«ΕΥΣΕΒΕΙΑ
»Ἔθεσες παντοῦ Νόμους, ὦ Θεέ. Δῶσε νὰ τοὺς ἀκολουθῶ, δῶσε νὰ μὴν τοὺς προσβάλλω.»
...

Ἀπορῶ καὶ θαυμάζω πόσα δάκρυα «καὶ πάλι δάκρυα» ὁ ἄνθρωπος ὁ «ἄμφω βροτόσωμος καὶ ἄμβροτος ἀκαμάτοις θεότητος ὅροις» εἶναι ὁρισμένο νὰ ὑποφέρει γιὰ τὴν πνευματική του ἀνάβαση...

Νέοι, ἀποβάλλοντας τὸ θέλημα τὸ ἀτομικό, κατεβεῖτε εἰς τὸ σκάμμα τῆς ὑπακοῆς. Αὐτὴ καὶ μόνη θὰ σᾶς χαρίσει τὴν ἀληθινὴ ἐλευθερία. Καὶ μὴν ὀκνήσετε ποτέ, γιατ᾿ εἶναι γραμμένο πὼς «τὸ νὰ μὴν μπορέσουμε, ἴσως κάποτε μᾶς συγχωρεθεῖ· τὸ νὰ μὴν προσπαθήσουμε, ποτέ.»

Σημειώσεις:

Ἀποσπάσματα ἀπὸ αὐτοβιογραφικὸ σημείωμα τοῦ Δημήτρη Πικιώνη (α' δημοσίευσις στὸ περιοδικὸν «Ζυγός», 1958). Πηγή: «Δημήτρη Πικιώνη, Κείμενα», Μορφωτικὸ Ἴδρυμα Ἐθνικῆς Τραπέζης, Ἀθήνα 2000, ISBN 960-250-176-6. Πρόλογος Ζήσιμου Λορεντζάτου. Ἐπιμέλεια: Ἁγνὴ Πικιώνη - Μιχάλης Παρούσης.

Ὁλόκληρο τὸ ἀνωτέρῳ κείμενο εὐρίσκεται σὲ ἠλεκτρονικὴ μορφὴ στὶς ἱστοσελίδες γιὰ τὸν Πικιώνη τοῦ eikastikon καὶ τῆς Μυριοβίβλου. Δυστυχῶς, ἀπὸ τεχνικὴ ἄγνοια πιθανῶς, ἔχει παραχαραχθεῖ τὸ πρωτότυπο, μὲ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀκαλαισθήτου καὶ ἀσεβοῦς πρὸς τὴν αἰσθητικὴ καὶ φιλοσοφία τοῦ δημιουργοῦ, μονοτονικοῦ. (Ἡ ἔκδοσις τοῦ ΜΙΕΤ σέβεται τὸ αὐθεντικὸ πολυτονικό.)

Θὰ ἀκολουθήσουν, σὲ ἐπόμενες δημοσιεύσεις μου, καὶ ἄλλα, ἀδημοσίευτα ἀκόμη ἠλεκτρονικῶς, κείμενα τοῦ μεγάλου αὐτοῦ μύστου τῆς ἑλληνικότητος.

Διαβάστε ἐπίσης: «Δημήτρης Πικιώνης», «7 ἡμέρες - Καθημερινή», 16 Ὀκτ. 1994.

Φωτογραφίες:

α) Δημήτρης Πικιώνης.
β) Δημήτριος Καμπούρογλου, ὁ Ἀθηναῖος (1852-1942).
γ) Ἐλαία, Γύθειον. [Φωτογραφία (1600x1200) τοῦ jimmythebest ἀπὸ τὸ DPGR.]
δ) Γεράσιμος Στέρης, «Δέντρα στὴν ἀκτή», λάδι σὲ καμβά, 39x47 ἑκ. [eikastikon]

Τὸ ἑλληνικὸ ἐρωτηματικὸ εἶναι τὸ ; καὶ γράφεται μὲ τὸ πλῆκτρο Q

Φίλη μοῦ ἔστειλε τὴν κάτωθι φρικτὴ εἴδησι:

«No more street sign apostrophes in England's second-largest city»
Fox News, Saturday, January 31, 2009

«On the streets of Birmingham, the queen's English is now the queens English.

England's second-largest city has decided to drop apostrophes from all its street signs, saying they're confusing and old-fashioned.»

A street sign naming St. Paul's Square with an apostrophe is seen. The local government will stop using apostrophes in its street signs.

...καὶ τὸ σχόλιο φίλου τῆς παλαιᾶς καλῆς τυπογραφίας:

«The horror, the horror...
I guess we people who care about the difference between an en dash and a hyphen, a true apostrophe and a foot sign, a double closing quotation mark and a inch sign are an endangered species. Basically extinct now, if you ask me.
Saddening to hear this, especially from England with its grand history of renowned typographers, type cutters, private presses and printers - from Joseph Moxon in the 17th century to my deceased friend Justin Howes, who thoroughly researched and digitized the Caslon typeface. Shame, shame, shame! England was the last country in universe I had expected this from!»

O tempora, o mores!

Σχολίασα εγώ:

«Τρομερό! Μετὰ τὴν κατάργησι τῶν πνευμάτων καὶ τῶν τόνων, τώρα αὐτό!
Στοὺς ὑπολογιστὲς τώρα, ἀπόστροφος ( ᾿ ) (πολυτονικὸ πλῆκτρο AltGr-', space) ὑπάρχει μόνον στὸ unicode, ἐνῷ τὰ ἑλληνικὰ εἰσαγωγικὰ ( «» ) (πλῆκτρα AltGr-[ καὶ AltGr-]) περιλαμβάνονται καὶ στὸ 8-bit ascii.
Ἀλλὰ ἡ ἐσχάτη κατάπτωσις τῆς ἑλληνικῆς γραφῆς στὸ Διαδίκτυο εἶναι ἡ ἀντικατάστασις τοῦ ἑλληνικοῦ ἐρωτηματικοῦ ( ; ) ἀπὸ τὸ βαρβαρικὸν ? .
Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν:

Τὸ ἑλληνικὸ ἐρωτηματικὸ εἶναι τὸ ; καὶ γράφεται μὲ τὸ πλῆκτρο Q

»

...Εὐτυχῶς, φίλος ἀπὸ πανεπιστήμιο τῆς Γαλλίας ἐξέπεμψε μιὰ ἀχτίδα φωτός:

«Ναί, αὐτὰ τὰ ἑλληνικὰ εἰσαγωγικὰ καὶ ἡ ἀπόστροφος εἶναι ἐπίσης καὶ γαλλικά, καὶ συστηματικὰ τὰ διορθώνουμε σὲ ὅλους τοὺς φοιτητὲς ποὺ μᾶς παραδίδουν ἐργασίες μὲ "" ἀντὶ γιὰ «» καὶ μὲ ' ἀντὶ γιὰ ’. Κι ἂν μᾶς ποῦν ὅτι εἴμαστε laboratoire d'informatique (κι ὄχι φιλόλογοι) τοὺς ἐξηγοῦμε ὅτι ἀκριβῶς εἶναι ζήτημα σωστῆς χρήσης informatique νὰ γράφεις στὸν ὑπολογιστὴ εὐρωπαϊκὰ κι ὄχι ἀμερικάνικα.»

Allons enfants de la Patrie!

(Πρὸ καιροῦ, ὁ ἴδιος μοῦ εἶχε πεῖ ὅτι τὸ πανεπιστήμιό τους ἐπρόκειτο νὰ ἐπιστρέψῃ software στὸν κατασκευαστή, ἀκυρώνοντας τὴν σύμβασι, ἐὰν ἡ ἐταιρεία δὲν διέθετε εἰδικὸ patch γιὰ τὴν γαλλικὴ γλῶσσα, ὥστε ὁ Γάλλος χρήστης νὰ μπορῇ νὰ βάζῃ στὸ username καὶ στὸ password (!) χαρακτῆρες μὲ accent aigu, accent grave, accent circonflexe! Ὄχι παίζουμε!)

Ἡ φλογέρα τοῦ βασιληᾶ

Ὁ Σπυρίδων Ζαμπέλιος χαρακτήρισε τὴν προσκύνησι τοῦ τάφου τοῦ Ἀχιλλέως ἀπὸ τὸν Ἀλέξανδρο τὸν Μέγα ὡς τὴν σημαντικότερη στιγμὴ τῆς ἀρχαίας μας Ἱστορίας. Θὰ μπορούσαμε ἀναλόγως νὰ χαρακτηρίσουμε τὴν προσκύνησι τῆς Ἀθηνᾶς - Παναγίας Ἀθηνιώτισσας ἀπὸ τὸν Βασίλειο Β' τὸν Μακεδόνα ὡς τὴν σημαντικότερη στιγμὴ τῆς μεσαιωνικῆς μας Ἱστορίας.

Στιγμὲς ὅπου συγκεφαλαιοῦται ἡ Ἱστορία ὁλόκληρη τοῦ Ἔθνους. Ὅπου συναντῶνται ἡ μυθικὴ μὲ τὴν ἀρχαία καὶ μὲ τὰ προοιωνίσματα τῆς αὐτοκρατορικῆς χριστιανικῆς Ἑλλάδος, στὴν πρώτη περίπτωσι, ἡ μνήμη καὶ κληρονομιὰ τῆς ἀρχαίας μὲ τὴν αὐτοκρατορικὴ χριστιανικὴ καὶ τὰ προοιωνίσματα τῆς νεωτέρας στὴν δεύτερη περίπτωσι.

Ἡ Ρωμανία στὴν κορύφωσι τῆς δόξης, μὲ τὸν Βασίλειο ἐπικεφαλῆς, Βασιλέα- Στρατιώτη, σὰν τὸν Ἀλέξανδρο καὶ τὸν Ἠράκλειο· ξεκινοῦσε μὲ τὴν ὁρμὴ τοῦ κεραυνοῦ ὁ δῖος υἱὸς τοῦ Φιλίππου, ἐπέστρεφε θριαμβευτὴς ἀπο τὴν μάχη τοῦ Κλειδίου, σαράντα χρόνια ἤδη βασιλεὺς καὶ στρατιώτης, ὁ Αὐτοκράτωρ τῶν Ρωμαίων. Στὴν ταπεινὴ Ἀθήνα τῆς ἐποχῆς εὐχαρίστησε ὁ βασιλεὺς τὴν Ὑπέρμαχο Στρατηγό, ἐκεῖ ὅπου ὁ στρατηλάτης εἶχε ἀφιερώσει τὰ λάφυρα τοῦ Γρανικοῦ στὴν Πρόμαχο Ἀθηνᾶ. Ἡ Αὐτοκρατορία (ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος εἶχε μεταφέρει τὸ κέντρο της στὴν Ἑλληνικὴ Ἀνατολή, μὲ τὶς «Νεαρὲς» τοῦ Ἰουστινιανοῦ υἱοθετήθηκε γιὰ πρώτη φορὰ ἀπὸ τὴν ἀνώτατη διοίκησι καὶ νομοθεσία ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα -στὴν τέχνη καὶ στὴν ἐπιστήμη ἦταν βεβαίως ἀνέκαθεν κυρίαρχη ἡ γλῶσσα καὶ τὸ Ἑλληνικὸ πνεῦμα-, καὶ ἐπεκράτησε πλήρως ἐπὶ Ἡρακλείου, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸν ἑλληνικὸν τίτλον τοῦ βασιλέως, καὶ Ἰσαύρων), ἀπολύτως πλέον βασισμένη στὸν ἑλληνισμό. Σὰν ἐκείνη ἡ στιγμὴ νὰ ἐσφράγιζε ἐτοῦτο τὸ γεγονός. Ὁ Ἱερὸς Βράχος, κουρασμένος καὶ ἀπορροφημένος στὶς ἀρχαῖες θύμησες, μᾶς λέγει ὁ ἐθνικός μας βάρδος, ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς, στὴν ἐμπνευσμένη «Φλογέρα τοῦ Βασιλιᾶ», βλέπει ἀπὸ μακρυὰ νὰ φουντώνῃ ὁ κουρνιαχτός, ἡ βοὴ κι ἡ λάμψι τῶν ἁρμάτων τοῦ Βαισλείου, καὶ ξυπνᾷ: Μήν εἶναι ὁ Ἰουλιανός, λέγει, ποὺ ἔρχεται νὰ ἀναστήσῃ τοὺς ἀρχαίους θεούς; Ἢ μήπως ὁ Ἀλάριχος ποὺ ἔρχεται νὰ τοὺς γκρεμίσῃ; Ὄχι, μήτε τὸ ἕνα, μήτε τὸ ἄλλο.

Πέστε μου, γύρω μου οὐρανοὶ καὶ κόσμοι, ἐσεῖς, ποιὸς εἶναι;
Κι ἄν, οὐρανοὶ καὶ κόσμοι ἐσεῖς, δὲ μοῦ μιλᾶτε, ἀφῆστε,
ἀφῆστε Ὀλύμπιο νὰ τὸν πῶ, νὰ κράξω: «Ἐσ᾿ εἶσαι, ὁ Ἄρης!»
Ὁ Ἄρης εἶσαι κ᾿ ἔρχεσαι καὶ κλεῖς μέσ᾿ στὴν καρδιά σου
μὲ μιὰ καινούρια δύναμη τὴν ἴδια τὴν Ἑλλάδα.

Τὰ πρῶτα σκιρτήματα τοῦ νέου Ἑλληνισμοῦ, σύντομα θὰ γίνονταν φανερά.

Ὁ Βασίλειος Β' ὁ Μακεδών, λοιπόν, ὁ ἀποκληθεὶς ἀργότερα Βουλγαροκτόνος. Ὁ ἀκατάβλητος βασιλεὺς καὶ στρατιώτης. Αὐτὸς ποὺ ἐφώτισε τοὺς Ρώσους (ἡ ἀδελφή του, Ἄννα ἡ Πορφυρογέννητη, ἐδόθη σύζυγος στὸν Βλαδίμηρο τὸν Μέγα καὶ ἡγήθηκε τοῦ ἐκχριστιανισμοῦ καὶ φωτισμοῦ τῶν Ρώσων). Αὐτὸς ποὺ ταπείνωσε τοὺς «δυνατούς», αυτὸς ποὺ ἐπανέφερε τὸ «ἀλληλέγγυον» καὶ συμπαραστάθηκε στὸν μικροκαλλιεργητὴ καὶ στρατιώτη, στὴν ψυχὴ τῆς αὐτοκρατορίας. Αὐτὸς ποὺ πέρασε στὸν θρύλο. Συνοψίζει ὁ καθηγητὴς Βλάσιος Φειδᾶς: «Μεγάλος αὐτοκράτωρ, ἐξαίρετος στρατηγὸς καὶ συνετὸς διοικητής. Ἡ μακροχρόνια βασιλεία του ὑπῆρξε μιὰ ἀπὸ τὶς λαμπρότερες περιόδους ἀκμῆς τοῦ Βυζαντίου, μιὰ πραγματικὴ ἐποποιία, κεντρικὸ πρόσωπο στὴν ὁποία ἦταν ὁ ἴδιος. Ὁ ἡρωισμὸς καὶ οἱ νικηφόροι ἀγῶνες του παρέμειναν ἔντονα στὴ μνήμη τῶν Βυζαντινῶν καὶ ἀποτυπώθηκαν σὲ τραγούδια καὶ ἔπη. Ὁ Βασίλειος ἦταν ὄχι μόνο ὀραματιστὴς ἀλλὰ καὶ μεγαλόπνοος ἐκτελεστὴς τοῦ ὁράματος μίας ἀκμαίας καὶ παντοδύναμης αὐτοκρατορίας.» Χαρακτηριστικοὶ εἶναι οἱ ἀκόλουθοι ἐπιτάφιοι στίχοι ἄγνωστου συνθέτη γιὰ τὸν Βασίλειο:

Ἄλλη μὲν ἄλλοι τῶν πάλαι βασιλέων
αὐτοῖς προαφώρισαν εἰς ταφὴν τόπους·
ἐγὼ δὲ Βασίλειος, πορφύρας γόνος,
ἴστημι τύμβον ἐν τόπῳ γῆς ἑβδόμου,
καὶ σαββατίζω τῶν ἀμετρήτων πόνων,
οὗς ἐν μάχαις ἔστεργον, οὗς ἐκαρτέρουν·
οὐ γὰρ τὶς εἶδεν ἠρεμοῦν ἐμὸν δόρυ,
ἀφ᾿ οὗ βασιλεὺς οὐρανῶν κέκληκέ με
αὐτοκράτορα γής, μέγαν βασιλέα,
ἀλλ᾿ ἀγρυπνῶν ἅπαντα τῆς ζωῆς χρόνον
Ῥώμης τὰ τέκνα τῆς νέας ἐρρυόμην,
ὁτὲ στρατεύων ἀνδρικῶς πρὸς Ἑσπέραν,
ὁτὲ πρὸς αὐτοὺς τοὺς ὅρους τοὺς τῆς Ἔω.
Καὶ μαρτυροῦσι τοῦτο Πέρσαι καὶ Σκύθαι,
σὺν οἷς Ἀρασγοί, Ἰσμαήλ, Ἄραψ, Ἴβηρ.
Καὶ νῦν ὁρῶν, ἄνθρωπε, τόνδε τὸν τάφον,
εὐχαῖς ἀμείβου τὰς ἐμᾶς στρατηγίας.

... Τὸ 1204 οἱ βάρβαροι Φράγκοι ἅλωσαν τὴν Πόλι. Οὔτε οἱ τάφοι τῶν αὐτοκρατόρων δὲν γλύτωσαν: συλήθηκαν ὅλοι καὶ τὰ λείψανα πετάχτηκαν ἐδῶ κι ἐκεῖ. Ὅταν οἱ Ἕλληνες ἀνέκτησαν τὴν Πόλι τὸ 1261, εὐρῆκαν στὸ νεκροταφεῖο πεταμένον ἕναν σκελετὸ στοῦ ὁποίου τὸ στόμα οἱ Φράγκοι εἶχαν βάλει περιπαικτικῶς, μιὰ φλογέρα. Δίπλα στὸν σκελετό, ἦταν παραβιασμένος καὶ συλημένος ὁ τάφος μὲ τὴν ἐπιγραφή: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΧΡΙΣΤΩι ΤΩι ΘΕΩι ΠΙΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΡΩΜΑΙΩΝ. Αὐτὸς λοιπὸν ἦταν ὁ σκελετὸς τοῦ ἀνθρώπου ποὺ ἔδωσε στὸ Ἑλληνικὸ Μεσαιωνικὸ κράτος τὴν μεγαλύτερη δόξα ποὺ ἐγνώρισε ποτέ.

Μιὰ φλογέρα, περιπαικτικῶς, στὸ στὸμα τοῦ θρύλου, τοῦ κεραυνοῦ, τοῦ κοσμοκράτορος. Ἀλλὰ ἡ φλογέρα δὲν εἶχε σιγήσει, μᾶς λέγει ὁ ἐθνικός μας βάρδος. Ἡ φλογέρα ἄρχισε νὰ ἠχῇ, στὰ αὐτιὰ ὅσων μποροῦσαν νὰ ἀκούσουν τὶς ἀπόκρυφες βουλὲς τῶν θεῶν, καὶ νὰ ψάλλῃ τὴν αιώνια δόξα τῶν Ἑλλήνων· καὶ νὰ προφητεύει τὴν ἀνάστασί τους. Διότι ἡ ἠχώ της, σὰν τὸν Ἑλληνισμό, ἦταν ἀθάνατη. Τὴν ἄκουγαν κάποιοι τότε· τὴν ἄκουγαν χρόνια πολλὰ ἀργότερα, ὁ Μελᾶς κι ὁ Ἄγρας. Ἔγινε παραμύθι στὸ στόμα τῆς Πηνελόπης Δέλτα.

Δὲν ἔχουμε παρὰ νὰ καθαρίσουμε τ᾿ αὐτιά μας, ἐμεῖς σήμερα νὰ καθαρίσουμε τ᾿ αὐτιά μας ἀπὸ τὴν ἡχορρύπανσι τῆς παρακμῆς καὶ τῆς ἀλλοτρίωσης, ἀπὸ τοὺς κούφιους ἀλαλαγμοὺς τῶν κυμβάλων τῆς νεωτερικότητας καὶ τοῦ ἐθνομηδενισμοῦ, γιὰ νὰ τὴν ξανακούσουμε. Ἡ φλογέρα ἠχεῖ ἀκόμη.

Σχετικῶς:
+ Περικλῆς Γιαννόπουλος, «Ἔκκλησις πρὸς τὸ Πανελλήνιον Κοινόν», 1907. Ἀποσπάσματα, ὅπου ὁ Γιαννόπουλος διατυπώνει τὴν εμπνευσμένη θεώρησί του γιὰ τὴν σχέσι ἀρχαιότητος καὶ χριστιανισμοῦ στὸ Βυζάντιο καὶ στὸν νεώτερο Ἑλληνισμό.

+ Anthony Kaldellis, Associate Professor (Department of Greek and Latin, The Ohio State University), «A Heretical (Orthodox) History of the Parthenon». Ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρον ἄρθρο γιὰ τὸν Παρθενώνα ἐπὶ Βυζαντίου καὶ τὴν συνέχεια τῆς κλασσικῆς ἀρχαιότητος στοὺς μέσους χρόνους καὶ μέχρι σήμερα. [Σχετικὸ ἄρθρον στὸ skai.gr]

Ἐν δὲ φάει καὶ ὄλεσσον

   «Μιὰ ξαφνικὴ ἀχλὴ ἔπεσε τὴν ὥρα τῆς μάχης ποὺ σκοτείνιασε ὁ τόπος κι ἀνάγκασε τοὺς ἀντίπαλους νὰ διακόψουν τὸν ἀγώνα. Καὶ τότε ὁ Αἴαντας -ἀπὸ τὰ πιὸ ψυχωμένα παλικάρια τῶν Ἀχαιῶν-, «ἀμηχανῶν», κραυγάζει:

Ζεῦ πάτερ ἀλλὰ σὺ ῥῦσαι ὑπ᾿ ἠέρος υἷας Ἀχαιῶν,
ποίησον δ᾿ αἴθρην, δὸς δ᾿ ὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι·
ἐν δὲ φάει καὶ ὄλεσσον

(Ὁμήρου Ἰλιάς, Ρ 645-647)

Δία πατέρα, σῶσε ἐσὺ ἀπὸ τούτη τὴν καταχνιὰ
τοὺς γιοὺς τῶν Ἀχαιῶν. Κάνε ξαστεριά. Δῶσε
νὰ ἰδοῦν τὰ μάτια! Κι ὕστερα χάλασέ τους!
Μὰ στὸ φῶς!!

(μετ. Γ.Δ.)

   »Ὄχι, δὲν ζητάει προνομιακὴ μεταχείριση ἀπὸ τὸν Δία, ὁ Αἴαντας (θἄταν ταπεινὴ παράκληση γιὰ ἕνα παλικάρι σὰν κι αὐτόν). Φῶς ζητάει! Φῶς γιὰ νἄβρει (ὅπως σχολιάζει ὁ Ἀνώνυμος στὸ «Περὶ ὕψους» (IX 10, 85)) ὅσο μπορεῖ πιὸ γρήγορα, τάφο ἀντάξιο τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ἀντρειωσύνης του. Κι ὕστερα ἂς πεθάνει... Μὰ στὸ φῶς!»

Ὁ πολεμιστὴς τοῦ φωτὸς καὶ τὰ πνευματικά του ὄπλα

   Τὸ ἀπόσπασμα εἶναι ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γιώργου Διζικιρίκη, «Ἡ αἰσθητικὴ τῆς Ρωμιοσύνης: Τὸ δημοτικὸ τραγοῦδι κάτω ἀπὸ τὸ φῶς τῆς πάλης τῶν σύγχρονων ἰδεῶν», ἐκδ. Φιλιππότη, 1983. Ἐνδιαφέρουσα μελέτη γιὰ τὸ δημοτικὸ τραγοῦδι καὶ τὶς νεωτεριστικὲς τάσεις τῆς ἐπιστήμης τῆς φιλολογίας. Τὸ βιβλίο εὐρῆκα στὸ τελευταῖο «παζάρι βιβλίου» στὴν πλατεία Κλαυθμῶνος. Γράφει πολλὰ ἐνδιαφέροντα, ἀλλὰ περισσότερο μὲ ἐνθουσίασε ἡ ἀναφορὰ σὲ ὁρισμένες στιγμὲς τοῦ δημοτικοῦ τραγουδιοῦ ὅπου λάμπει ὅλο τὸ μεγαλεῖο τοῦ ἑλληνικοῦ ἤθους. Ὁ πρόλογος τοῦ βιβλίου ἀρχίζει ὡς ἐξῆς:

   «Μιὰ νύχτα περνώντας ὁ Κολοκοτρώνης με τ᾿ ἀσκέρι του ἀπὸ τὸ μοναστήρι τῆς Βελανιδιᾶς, θέλησε νὰ στείλει μήνυμα στὸν ἡγούμενο γιὰ νὰ τοῦ ζητήσει μερικὰ καρβέλια καὶ τυριὰ γιὰ τὰ πειασμένα παλικάρια του. Εἶπε στὸν γραμματικό του -λογιότατο τῆς ἐποχῆς- νὰ συντάξει τὸ μήνυμα. Καὶ ὁ λογιότατος γιόμισε δυὸ κατεβατὰ ἀρχαιόπρεπες ἑλληνικοῦρες. Ἔφριξε ὁ Γέρος. Ἄρπαξε ἕνα κομμάτι χαρτὶ κι ἔγραψε μὲ τὰ κολυβογράμματά του, τρεῖς λέξεις: «Γούμενε, τυρί, Κολοκοτρώνης.» Καὶ τὸ ᾿στειλε στὸ μοναστήρι μ᾿ ἕνα ἀπὸ τὰ παλικάρια του.

   »Ἀντὶ γιὰ κάποιον ὁρισμὸ τῆς Ρωμιοσύνης, προτιμῶ αὐτὴ τὴν ἁπτὴ εἰκόνα της. Μοῦ φαίνεται πιὸ ἄμεση καὶ περισσότερο ἀποδεικτική.»

10 Μαρτίου 1996 μ.Χ.: Λῆξις Πελοποννησιακοῦ Πολέμου

Τελικῶς δὲν ὑπάρχουν ὅλα στὸ Διαδίκτυο;! Ἔψαχνα τὸ κείμενο αὐτὸ καὶ δὲν τὸ ἔβρισκα. Ἀλλὰ ἔλα ποὺ πρὸ 13 ἐτῶν ἤμουν ἤδη στὶς ἐπάλξεις, τὸ εἶχα ἀντιγράψει ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα (σὲ greeklish) καὶ τὸ εἶχα στείλει στὴν λίστα hellas!

Ἰδοὺ λοιπόν. Εἴκοσι τέσσερις αἰῶνες ἀκριβῶς μετὰ τὸ 404 π.Χ., τὴν 10η Μαρτίου 1996 στὴν Σπάρτη, ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων Δημήτρης Ἀβραμόπουλος καὶ ὁ δήμαρχος Σπαρτιατῶν Δημοσθένης Ματάλας ὑπέγραψαν διακήρυξι λήξεως τοῦ Πελοποννησιακοῦ Πολέμου, φιλίας καὶ συνεργασίας μεταξὺ τῶν δύο ἐνδοξοτάτων ἑλληνικῶν πόλεων! Τὴν διακήρυξι συνέταξε ὁ ἀκαδημαϊκὸς Κωνσταντῖνος Δεσποτόπουλος.

Σπάρτη καὶ Ἀθῆναι μὲ τὴν ἱστορικὴ μεγαλουργία τους ἀποτελοῦν σύμβολο πολιτισμοῦ οἰκουμενικὴς ἐμβέλειας. Οἱ δυὸ αὐτὲς κορυφαῖες πόλεις τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, συνασπισμένες σὲ κρίσιμη ὥρα τῆς ἱστορίας, ἔσωσαν τὴν ἐλευθερία τῶν Ἑλλήνων, ἐνῷ καὶ προσέφεραν στὴν ἀνθρωπότητα, μὲ τὴν ἄρθρωση καὶ τὴ λειτουργία τους, πρότυπα κοινωνικοῦ ρυθμοῦ καὶ δημιουργικοῦ βίου. Ἡ πόλις τοῦ Λυκούργου, τοῦ Χίλωνος καὶ τοῦ Λεωνίδα, θέσπισε τὴν αὐστηρὴ παιδεία, ἐδραίωσε τὴ νομοκρατία, πρόβαλε τὸ παράδειγμα τῆς ἡρωικῆς ἐμμονῆς στὸ καθῆκον. Ἡ πόλις τοῦ Σόλωνος, τοῦ Κλεισθένους καὶ τοῦ Περικλέους, τοῦ Αἰσχύλου καὶ τοῦ Φειδίου, τοῦ Σωκράτους καὶ τοῦ Πλάτωνος διέπλασε τὸν κλασσικὸ τύπο δημοκρατίας, ἀνήγαγε τὴν ποίηση καὶ τὴν καλλιτεχνία σὲ μορφὲς ἀνυπέρβλητες, ἀκεραίωσε τὴ γνήσια φιλοσοφία.

Οἱ τρισένδοξες αὐτὲς πόλεις ὅμως ἁμάρτησαν τραγικὰ μὲ τὸν ἀδυσώπητο μεταξύ τους πόλεμο ἀπὸ 431 ἔως 404 π.Χ. Ἐφέτος συμπληρώνονται εἴκοσι τέσσερις αἰῶνες ἀκριβῶς, ἀφ᾿ ὅτου ὁ ἀδελφοκτόνος ἐκεῖνος πόλεμος ἔληξε, μὲ στρατιωτικὴ νίκη τῆς Σπάρτης καὶ τῶν συμμάχων της.

Σήμερα, 10 Μαρτίου 1996, στὴν πρωτεύουσα τῆς Λακεδαίμονος, ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ ὁ δήμαρχος Σπαρτιατῶν ἐκφράζουν τὴ βαθύτατη θλίψη τους γιὰ τὴν πολυαίμακτη σύρραξη τῶν δύο κορυφαίων πόλεων τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος καὶ διακηρύττουν τὴν λήξη μὲ ὅρους ἰσοτιμίας ἀναδρομικὰ τοῦ καταστροφικοῦ ἐκείνου πολέμου «Ἀθηναίων καὶ Πελοποννησίων» καὶ τὴν ἐμπέδωση ἀρρήκτων μεταξὺ τῶν δύο πόλεων δεσμῶν φιλίας καὶ συνεργασίας, μὲ ἠθικὸ ἔρεισμα καὶ τὴν ἀρχαία ἱστορικὴ μεγαλουργία τους.

Ὁ Δήμαρχος Σπαρτιατῶν
Δημοσθένης Ματάλας

Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων
Δημήτρης Ἀβραμόπουλος

Ὁ Ἀρεοπαγιτικὸς τοῦ Ἰσοκράτους καὶ τὰ ψεύδη τῶν «Ἰῶν» καὶ τοῦ Παντελῆ Μπουκάλα

Τὸ πολλαχοῦ ἀναπαραχθέν, χωρὶς παραπομπὴ στὸ ἀρχαῖο κείμενο, προχείρως καὶ μὲ ἐλεύθερη, ὁμολογουμένως, ἀπόδοσι στὰ νέα Ἑλληνικά, κείμενον τοῦ Ἰσοκράτους περὶ ἐκτροχιασμοῦ τῆς δημοκρατίας, κατέκρινεν ὡς ἀνακριβὲς πρῶτος ὁ κ. Νῖκος Σαραντάκος. Στὸν κ. Σαραντάκο, ἀπήντησεν ὁ Κωνσταντῖνος τῆς «Σχιζοφρένειας» καὶ (κρατώντας ἴσες ἀποστάσεις) ὁ Μπάμπης τῶν «Ἴσων ἀποστάσεων». Ἀκολούθως, χωρὶς νὰ ἀναφέρουν τὴν πηγή, οἱ «Ἰοὶ» τῆς «Ἐλευθεροτυπίας» (20-12-2008) καὶ ὁ κ. Παντελῆς Μπουκάλας («Ἡ Καθημερινή», 25-1-2009) εὐρῆκαν ἀφορμὴ νὰ ἀποδοθοῦν σὲ κυνήγι μαγισσῶν, ἐθνικιστῶν καὶ ἀρχαιοφίλων, κατηγορώντας συλλήβδην τοὺς τελευταίους ὡς παραχαράκτες. Ἂς δοῦμε ἐὰν ἔχουν δίκιο, ἔστω ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου. Παραθέτω ἐπιστολή μου πρὸς τὴν «Καθημερινήν».


Κύριοι,

Διαστρέφει τὴν ἀλήθεια ὁ κ. Μπουκάλας στὸ σημερινό του ἄρθρο («Μάθε, Ισοκράτη, γράμματα...», 25-1-2009), ἰσχυριζόμενος ὅτι ὁ Ἰσοκράτης «υποστήριζε τα εντελώς αντίθετα από όσα του έβαλαν στο στόμα οι αρχαιόφιλοι «παραχαράκτες»» καὶ ὅτι οἱ τελευταῖοι τὸν διαστρεβλώνουν γιὰ νὰ κινδυνολογήσουν. Ἡ ἀλήθεια, ἀντιθέτως, εἶναι ὅτι ὁ Ἰσοκράτης σὲ ὁλόκληρον τὸν Ἀρεoπαγιτικόν του, ἐπικρίνει ἀκριβῶς τὴν στρεβλὴ δημοκρατία τοῦ καιροῦ του, ἀντιπαραβάλλοντάς την μὲ τὴν ὑγιῆ τοιαύτη τοῦ Σόλωνος καὶ τοῦ Κλεισθένους. Μάλιστα, ὄχι μόνον ὅ ἴδιος ὁ Ἰσοκράτης... κινδυνολογεῖ, ἀλλὰ χαρακτηρίζει καὶ τὸν κ. Μπουκάλαν... «λίαν ἀνόητον» (8.3)!

Διαστρέφει τὴν ἀλήθεια ὁ κ. Μπουκάλας, ἰσχυριζόμενος (μὲ κεφαλαῖα γράμματα) ὅτι «Για τον Σόλωνα και τον Κλεισθένη μιλάει εκεί ο ρήτορας και τονίζει ότι οι δύο πατέρες της δημοκρατίας εγκατέστησαν πολίτευμα που όχι μόνο «ΔΕΝ προετοίμαζε τους πολίτες [...]»» καὶ ἀποκρύπτοντας ὅτι ὁ Ἰσοκράτης λέγει τὰ παραπάνω εἰς ἀντίθεσιν ἀκριβῶς μὲ τὴν δημοκρατία τοῦ καιροῦ του, τὴν ὁποίαν σφοδρῶς κατακρίνει (π.χ. 8.1-5, ἀλλὰ καὶ σὲ ὁλόκληρον τὸν λόγον) καὶ ἡ ὁποία κάνει ἀκριβῶς τὰ ἀναφερόμενα.

Διαστρέφει τὴν ἀλήθεια ὁ κ. Μπουκάλας, γράφοντας γιὰ «ύπουλη διαστρέβλωση του Ισοκράτη», «κίβδηλο» ἀπόσπασμα, «ρήσεις που όσο κι αν ψάξει κανείς στο αρχαίο κείμενο δεν θα βρει πουθενά». Γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀληθές, ἐγὼ τουλάχιστον ἔψαξα καὶ παραθέτω ἀκολούθως τὰ ἀποσπάσματα τὰ ὁποία ὁ κ. Μπουκάλας ἀγνοεῖ.


Δύο επιπλέον παρατηρήσεις:

Δίκιο ἔχει ο κ. Μπουκάλας εἰς τὸ ὅτι «φρόνιμο είναι πάντως να ελέγχουμε τη γνησιότητα των αρχαιοελληνικών κειμένων». Ἐπαυξάνω λέγοντας ὅτι καλὸν εἶναι νὰ παραθέτουμε τὸ πρωτότυπο ἀρχαῖο κείμενο αὐτούσιο. Δυστυχῶς, ἐξ αἰτὶας τῆς πολεμικῆς κατὰ τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν τοῦ κ. Μπουκάλα καὶ τῶν ὁμοϊδεατῶν του, ἡ παιδεία τοῦ ἑλλαδικοῦ κράτους δὲν παρέχει σὲ πολλοὺς τὴν δυνατότητα νὰ μποροῦν νὰ τὸ πράττουν.

Κακῶς, τέλος, γράφει ὁ κ. Μπουκάλας ὅτι «ψευδο-Ισοκράτης δεν είχε υπάρξει κι έπρεπε να περιμένει τα δικά μας χρόνια για να γεννηθεί». Ἀντιθέτως ψευδο-Ἰσοκράτες εἶναι ὅλοι οἱ ὀπαδοὶ τοῦ «πολυπολιτισμοῦ» καὶ τοῦ «πολυφυλετισμοῦ» τῶν τελευταίων χρόνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ψευδῶς ὅτι ὁ Ἰσοκράτης γράφει ὅτι «Ἕλληνες εἶναι οἱ τῆς ἡμετέρας παιδείας μετέχοντες». Τὴν στιγμὴ ποὺ ὁ ἀκραιφνὴς ἐθνικιστὴς καὶ τοπικιστὴς Ἰσοκράτης, ὄχι μόνον στὸ πολεμικὸ κήρυγμα τοῦ Πανηγυρικοῦ του ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν φθάνει νὰ γεννηθῇ κανεὶς Ἕλλην ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἀθηναϊκὴ παιδεία (50), καλεῖ δὲ σὲ πολεμικὸ ξεσηκωμὸ κατὰ τῶν βαρβάρων τοὺς Ἕλληνες, ἀλλὰ καὶ π.χ. στὴν Γ' ἐπιστολή του πρὸς τὸν Φίλιππον καλεῖ τὸν Ἕλληνα βασιλέα «τοὺς βαρβάρους ἀναγκάσῃς εἱλωτεύειν τοῖς Ἕλλησιν» (5.3), ἐνῶ στὸν «Περὶ ἀντιδόσεως» λόγον του λέγει στοὺς Ἀθηναίους (293.3-294.1) «αὐτοὶ προέχετε καὶ διαφέρετε τῶν ἄλλων ... τούτοις οἷσπερ ἡ φύσις ἡ τῶν ἀνθρώπων τῶν ἄλλων ζῴων καὶ τὸ γένος τὸ τῶν Ἑλλήνων τῶν βαρβάρων»! Τὸ τραγελαφικὸν βεβαίως εἶναι ὅτι οἱ «προοδευτικοὶ» παραχαράκτες τοῦ Ἰσοκράτους, λέγοντας «ἑλληνικὴ παιδεία», ἐννοοῦν ἀφ᾿ ἑνὸς τήν... μὴ παιδεία τῶν ὑπὸ κατάληψιν, πυρπολημένων καὶ διαλυμένων δημοσίων ἐκπαιδευτικῶν ἰδρυμάτων καὶ ἀφ᾿ ἐτέρου τήν... μὴ ἑλληνικὴ (μᾶλλον ἀνθελληνικὴ) παιδεία τῶν κ.κ. Λιάκου, Φραγκουδάκη, Ρεπούση κ.λπ. (ὁπότε, συμφώνως μὲ τὸ κριτήριον τῆς παιδείας, ἐμεῖς μᾶλλον θὰ ἀφελληνισθοῦμε ἀντὶ νὰ ἐξελληνισθοῦν οἱ ἀλλοδαποί.)


Παραπομπὲς εἰς τὸν Ἀρεοπαγιτικὸν τοῦ Ἰσοκράτους:

[8.1-5: Ὅστις οὖν εἰδὼς τοσαύτας μεταβολὰς γεγενημένας καὶ τηλικαύτας δυνάμεις οὕτω ταχέως ἀναιρεθείσας πιστεύει τοῖς παροῦσι, λίαν ἀνόητός ἐστιν, ἄλλως τε καὶ τῆς μὲν πόλεως ἡμῶν πολὺ καταδεέστερον νῦν πραττούσης ἢ κατ᾿ ἐκεῖνον τὸν χρόνον (μτφ. ἔκδ. Ζαχαροπούλου: Ἐκεῖνος λοιπὸν πού, ἂν καὶ ξέρη ὅτι γίνονται τόσο πολλὲς μεταβολὲς καὶ ὅτι τόσο μεγάλες δυνάμεις περιπίπτουν σὲ ἀφάνεια, πιστεύει ὅτι εἶναι ικανοποιητικὴ ἡ σημερινὴ κατάσταση, εἶναι χωρὶς ἄλλο πολὺ ἀνόητος, γιατὶ καὶ τὸ κράτος μας τώρα βρίσκεται σὲ χειρότερη θέση παρ᾿ ὅ,τι τὴν ἐποχὴ ἐκείνη [σ.σ. τῶν Περσικῶν Πολέμων]...]

[12.5-7: Πολιτείαν γὰρ τὴν ὀρθῶς ἂν τοῖς πράγμασι χρησομένην οὔτ᾿ ἔχομεν οὔτε καλῶς ζητοῦμεν. (ἔκδ. Ζαχαροπούλου: Πολίτευμα ποὺ νὰ μπορῆ νὰ διοικήσῃ καλὰ τὰ πράγματα, οὔτε ἔχουμε οὔτε μὲ καλὴ τακτικὴ ἐπιδιώκουμε νὰ συστήσουμε.)]

Ανάλυσις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος κειμένου:

Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται [Ὁ Ἰσοκράτης, πράγματι, λέγει ὅτι ἡ δημοκρατία εἶναι τὸ πλέον δημοφιλὲς καὶ συμφέρον πολίτευμα (17.1-2), ἡ δημοκρατία τοῦ Σόλωνος καὶ τοῦ Κλεισθένους ὅμως· ὄχι ἡ σημερινὴ (17.5-6: οἱ δὲ τῆς νῦν παρούσης ἐπιθυμήσαντες, ὑπὸ πάντων μισηθέντες (ἔκδ. Ζαχαροπούλου: Ὅσοι ὅμως ἐπεθύμησαν περισσότερο τὸ σημερινὸ δημοκρατικὸ πολίτευμα ἐμισήθηκαν ἀπ᾿ ὅλους). Καὶ συνεχίζει, θέτοντας ἀκριβῶς τὸ ἐρώτημα τοῦ πῶς ἡ δημοκρατία στὶς μέρες του ἐξοκέλλει (δηλαδή αὐτοκαταστρέφεται) (18.1-6): Καίτοι πῶς χρὴ ταύτην τὴν πολιτείαν ἐπαινεῖν ἢ στέργειν τὴν τοσούτων μὲν κακῶν αἰτίαν πρότερον γενομένην, νῦν δὲ καθ' ἕκαστον τὸν ἐνιαυτὸν ἐπὶ τὸ χεῖρον φερομένην; Πῶς δ' οὐ χρὴ δεδιέναι μὴ τοιαύτης ἐπιδόσεως γιγνομένης τελευτῶντες εἰς τραχύτερα πράγματα τῶν τότε γενομένων ἐξοκείλωμεν; [ἀκριβὴς ἀπόδοσις τοῦ νοήματος (ἔκδ. Ζαχαροπούλου: Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐπαινοῦμε ἢ νὰ εὐνοοῦμε αὐτὸ τὸ πολίτευμα ποὺ ἔγινε αἰτία τοσων καὶ τόσων συμφορῶν ὡς τώρα καὶ ποὺ ἀκόμη καὶ σήμερα ἐξακολουθεῖ νὰ πηγαίνη πρὸς τὸ χειρότερο; Καὶ γιατί τάχα δὲν πρέπει νὰ φοβούμεθα ὅτι μὲ τὸν κατήφορο ποὺ ἐπῆρε θὰ καταντήσουμε στὰ τελευταῖα σὲ κατάσταση περισσότερο ἄθλια ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη;)]

διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, [21.1-22.5: Μέγιστον δ' αὐτοῖς συνεβάλετο πρὸς τὸ καλῶς οἰκεῖν τὴν πόλιν, ὅτι δυοῖν ἰσοτήτοιν νομιζομέναιν εἶναι, καὶ τῆς μὲν ταὐτὸν ἅπασιν ἀπονεμούσης, τῆς δὲ τὸ προσῆκον ἑκάστοις, οὐκ ἠγνόουν τὴν χρησιμωτέραν, ἀλλὰ τὴν μὲν τῶν αὐτῶν ἀξιοῦσαν τοὺς χρηστοὺς καὶ τοὺς πονηροὺς ἀπεδοκίμαζον ὡς οὐ δικαίαν οὖσαν, τὴν δὲ κατὰ τὴν ἀξίαν ἕκαστον τιμῶσαν καὶ κολάζουσαν προῃροῦντο καὶ διὰ ταύτης ᾤκουν τὴν πόλιν, οὐκ ἐξ ἁπάντων τὰς ἀρχὰς κληροῦντες, ἀλλὰ τοὺς βελτίστους καὶ τοὺς ἱκανωτάτους ἐφ' ἕκαστον τῶν ἔργων προκρίνοντες. [ἀκριβὴς ἀπόδοσις τοῦ νοήματος (ἔκδ. Ζαχαροπούλου: Ἐξαιρετικὴ μάλιστα συμβολὴ γιὰ τὴν καλὴ διοίκηση τῆς πολιτείας παρεῖχε τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἡ δοξασία ὅτι ὑπάρχουν δύο εἴδη ἰσότητος καὶ ὅτι ἡ μία ἀπονέμει σ᾿ ὅλους τὰ ἴδια δικαιώματα καὶ ἡ ἄλλη ὅ,τι πρέπει στὸν καθένα, δὲν αγνοοῦσαν τὴν χρησιμώτερη, ἀλλ᾿ ἐκείνη ποὺ ἔδινε τὰ ἴδια δικαιώματα καὶ στοὺς ἠθικοὺς ἀνθρώπους καὶ στοὺς πονηροὺς τὴν ἀπεδοκίμαζαν, γιατὶ τὴν θεωροῦσαν ἄδικη, ἐνῶ ἐκείνην ποὺ παρεῖχε δικαιώματα ἀνάλογα μὲ τὴν ἀξία τοῦ καθενὸς καὶ ἐτιμωροῦσε πάλι ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, τὴν προτιμοῦσαν καὶ σύμφωνα μ᾿ αὐτὴν ἐρρύθμιζαν τὴν διοίκηση τῆς πολιτείας, καὶ δὲν ἐξέλεγαν τοὺς ἄρχοντας ἀπ᾿ ὅλους τοὺς πολίτας ἀνεξαιρέτως, ἀλλὰ γιὰ κάθε ἀξίωμα προέκριναν τὸν καλύτερο καὶ ἰκανώτερο.)]]

[20.1-5: Οἱ γὰρ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ τοιαύτην τοῖς ἐντυγχάνουσι φαινομένην, οὐδ᾿ ἣ τοῦτον τὸν τρόπον...]
διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν [20.5: ἐπαίδευε τοὺς πολίτας ὥσθ᾿ ἡγεῖσθαι [ἀκριβὴς ἀπόδοσις] [σ.σ. ἡ τοῦ Σόλωνος καὶ τοῦ Κλεισθένους, εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν ἐπὶ Ἰσοκράτους, ἡ ὁποία παιδεύει τοὺς πολίτες ἀντιθέτως]]

την αυθάδεια ως δικαίωμα, [20.6: τὴν μὲν ἀκολασίαν δημοκρατίαν, [μᾶλλον ἀκριβὴς ἀπόδοσις (ἔκδ. Ζαχαροπούλου: τὴν ἀκολασία δημοκρατία)]]

την παρανομία ως ελευθερία, [20.6: τὴν δὲ παρανομίαν ἐλευθερίαν, [ἀκριβὴς ἀπόδοσις]]

την αναίδεια του λόγου ως ισότητα [20.7: τὴν δὲ παρρησίαν ἰσονομίαν, [ἀκριβὴς ἀπόδοσις (ἔκδ. Ζαχαροπούλου: τὴν ἀθυροστομία ἰσότητα δικαιωμάτων)]]

και την αναρχία ως ευδαιμονία. [20.7-8: τὴν δ' ἐξουσίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν εὐδαιμονίαν, [ἐλεύθερη ἀπόδοσις (ἔκδ. Ζαχαροπούλου: τὴν ἐξουσία νὰ κάνουν ὅλα αὐτὰ [τὶς παρεκτροπὲς] εὐδαιμονία)]]


Μετὰ τιμῆς,

[ὄνομα, διεύθυνσις, τηλέφωνον]

Ἡ ὑποτιθέμενη «δήλωσις Κίσινγκερ» (ἢ Castlereagh) καὶ ἡ ἱστορική της διαδρομή

Καλή Χρονιά, φίλοι μου! Ὑγεία καὶ εὐτυχία γιὰ τοὺς ἀνθρώπους ὅπου γῆς, προπάντων ὅσους δοκιμάζονται καθημερινῶς. Γιὰ τὸν Ἑλληνισμό ποὺ ἄφησε πίσω ἕνα ἔτος ἀγωνιζόμενος στὶς ἐπάλξεις τοῦ Χρέους κατὰ τῆς μαύρης ἀντιδράσεως ποὺ ξέσπασε μὲ λύσσα, πληγωμένη ἀπὸ τὰ δύο μεγάλα ΟΧΙ στὸ σχέδιο Ἀννάν καὶ στὴν διαγραφὴ τῆς ἱστορικῆς μας μνήμης. Ἕνα ἔτος ποὺ πέρασε μὲ τὴν ὀδυνηρὴ ἀπώλεια δύο μεγάλων Ἑλλήνων, τοῦ ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου καὶ τοῦ προέδρου Παπαδοπούλου, καὶ ἔκλεισε σὲ μιὰ κατάστασι ἀναρχίας, οἰκονομικῆς κρίσεως, ἀνησυχίας γιὰ τὸ μέλλον· ἀλλὰ μᾶς ἄφησε ὀρθίους καὶ ἀποφασισμένους. Πολλές εὐχές, καὶ τοῦ χρόνου στὴν Πόλι!

...Εἶναι, ἐνδιαφέρον νὰ ἐρευνήσουμε μερικὲς δηλώσεις ποὺ ἔχουν λάβει διαστάσεις θρύλου. Δηλώσεις ὑπαρκτές, δηλώσεις ἀνύπαρκτες, ἢ δηλώσεις ὑπαρκτὲς ποὺ χαρακτηρίζονται ἀπὸ διαφόρους ὡς ἀνύπαρκτες. Σὲ ἐπόμενα σημειώματα θὰ ἀσχοληθοῦμε μὲ ρήσεις, πραγματικὲς ἢ μή, τοῦ Ἰσοκράτους, τοῦ Μαντείου τῶν Δελφῶν, τῶν Βάσκων ἑλληνιστῶν καὶ φιλελλήνων καὶ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου. Σήμερα θὰ ἐξετάσουμε τὸ ἱστορικὸ μιᾶς δηλώσεως, πιθανῶς ἀνυπάρκτου (ὅπως παρουσιάζεται), ἀλλὰ μὲ ὑπαρκτὸ ἱστορικὸ πλέον τοῦ αἰῶνος! Τὴν διαβόητη «δήλωσι Κίσινγκερ».

Ἡ ὑποτιθέμενη «δήλωσις Κίσσινγκερ» ἐπιμένει νὰ ἐπανέρχεται, ἀποπροσανατολιστικῶς συνήθως, ἐδῶ καὶ χρόνια. Τὸ ἱστορικό της ἔχει καταγράψει συνοπτικῶς ὁ Νίκος Σαραντάκος (ψέγοντας, ὡς συνήθως, τοὺς ἐπαράτους ἐθνικιστάς· ἂν καὶ ἐθνικιστὴς εἶναι, ἐπὶ παραδείγματι, ὁ συγγραφεὺς καὶ συνεργάτης τῶν «Πολιτικῶν Θεμάτων» Νικόλαος Καλογερόπουλος, ὁ ὁποῖος διερεύνησε τὸ θέμα), προσθέτω δὲ ἐγὼ στὸ παρὸν μερικὰ ἐπιπλέον εὐρήματα.

Προσωπικῶς δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔγινε αὐτὴ ἡ δήλωσις, σοβαρῶς μάλιστα ἀμφιβάλλω, θεωρῶ δὲ τὴν χρῆσιν της ἀποπροσανατολιστική.

Πάντως, ὁ κ. Σαραντάκος σφάλλει εἰς τὸν ἐξῆς συλλογισμόν: Λέγει ὅτι ἀποκλείεται νὰ εἶπε ὁ Κίσινγκερ τὸ τοιοῦτον το 1974, διότι τὸ εἶπε ὁ λόρδος Πάλμερστον -ἢ μᾶλλον ὁ Κάστλρη- τὸ 1850 ἢ ἐνωρίτερα. Προσωπικῶς, θὰ συμφωνήσω ὅτι, πράγματι, εἶναι ἀπίθανον νὰ ἔκανε ὁ Κίσινγκερ μιὰ τέτοια δήλωσι, μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ποὺ τοῦ ἀποδίδεται. Ἀλλὰ ἡ ρῆσις τοῦ Καστελρήγου δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν γιὰ αὐτό - ἀντιθέτως, μόνον γιὰ τὸ ἀντίθετον θὰ μπορούσαμε ἐνδεχομένως νὰ τὴν ἐπικαλεστοῦμε. (Κοινῶς, εἶναι γελοῖο νὰ φαντασθοῦμε ὅτι ὁ Κίσινγκερ θὰ σκεπτόταν νὰ πῇ σήμερα κάτι τόσο έξωφρενικό καὶ ξεκάρφωτο! Ἀλλά, κάλλιστα θὰ μποροῦσε νὰ πῇ π.χ. «...Καὶ νὰ σᾶς πῶ, μεταξὺ σοβαροῦ καὶ ἀστείου, μ᾿ αὐτὰ ποὺ κάνουν ἐτοῦτοι οἱ Ἕλληνες μὲ βάζουν σὲ πειρασμὸ νὰ ἐπικαλεστῶ τὸν Castlereagh, ὁ ὁποῖος εῖχε πεῖ ὅτι... Χαχα!! Ἄντε, γειά μας!» Ἀλλὰ καὶ αὐτό, βεβαίως, δὲν εἶναι παρὰ σενάριο, δυνατὸν μέν, ἀπίθανον δὲ (ἀνάμεσα σὲ ἄπειρες ἄλλες πιθανὲς ἀπιθανότητες - π.χ. ἀκριβῶς ὅπως παραπάνω νὰ ἐσκέφθηκε ὁ πλαστογράφος, ἐντόπιος ἢ ξένος) καὶ δὲν ἔχουμε στοιχεῖα γιὰ νὰ τὸ θεωρήσουμε γεγονός.) Ἐπίσης λογικὸ σφάλμα εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ δήλωσις ἐπανεμφανίζεται κάθε τόσο μὲ διαφορετικὰ στοιχεῖα τὴν καθιστᾷ ἀποδεδειγμένως πλαστή. Ἀλλὰ τὸ ὅτι οἱ ἐπόμενες παραποιημένες ἐκδοχὲς εἶναι ἀναξιόπιστες δὲν προσθέτει τίποτε ὅσον ἀφορᾷ στὴν ἐγκυρότητα ἢ στὴν πλαστότητα τῆς πρώτης ἐκδοχῆς. (Ἀλλὰ πρέπει νὰ βροῦμε ποιὰ ἀκριβῶς εἶναι αὐτή!) Τὸ συμπέρασμα, ἐπομένως, ὅσον ἀφορᾷ στὴν πλαστότητα τῆς δηλώσεως μπορεῖ νὰ εἶναι σωστό, ἀλλὰ τὰ συγκεκριμένα ἐπιχειρήματα ὄχι.

Σημαντικότερο ἐπιχείρημα κατὰ τῆς δηλώσεως, περισσότερο ἀπὸ τὸ ὅτι «τέτοια πράγματα δὲν λέγονται» [1], θεωρῶ τὴν διάψευσι ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Κίσινγκερ. Ὄχι λόγῳ τῆς φιλαληθείας τοῦ ἀνδρός, ἀλλὰ διότι, γιὰ νὰ διαψεύδῃ τὴν δήλωσι, σημαίνει, ἁπλούστατα, ὅτι μπορεῖ νὰ τὸ κάνῃ.

Συνοψίζοντας, θεωρῶ τὴν «δήλωσι Κίσινγκερ» ἀποπροσανατολιστικὴ καὶ χρησιμεύουσα κυρίως εἰς μολυσματικοὺς ἰοὺς τῆς ἀρνησιπατρίας, διὰ νὰ ἀποδίδουν ἐπιπολαιότηταν εἰς τοὺς Ἕλληνας. Ἐπιπλέον, μᾶς ἀποσπᾷ τὴν προσοχὴ ἀπὸ τὶς δικές μας εὐθύνες, τὴν δική μας ὁλιγωρία, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐσωτερικὸ ἐχθρό, ἀποδίδοντας τὰ δεινά μας σὲ ὑποθετικὲς παγκόσμιες συνωμοσίες «προαιώνιων ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος».

Ἡ ἱστορικὴ διαδρομή, ὅμως, τῆς «δηλώσεως», ἀλλὰ και τὸ πνεῦμα τῆς πολυαίωνης ξενοκρατίας καὶ ὑποτέλειας ποὺ αὐτὴ ἐκφράζει, εἶναι ὑπαρκτὰ καὶ κυρίαρχα, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἄξια ἐρεύνης. Διότι ἡ ἐπιδίωξις τοῦ ἀφελληνισμοῦ μας, ἱστορικοῦ, γλωσσικοῦ, θρησκευτικοῦ καὶ πολιτισμικοῦ, εἶναι λυσσώδης καὶ πολυαίωνη· σήμερα δὲ ἀπειλεῖ εὐθέως αὐτὴν τούτην τὴν ὕπαρξί μας. Ἀλλὰ τὸ θέμα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἐὰν ἐπιδιώκεται ἀπὸ ξένους (ὄχι ἐπειδὴ μᾶς «ἀντιπαθοῦν» κάποιοι, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ ὕπαρξις τῶν ἐλευθέρων ἱστορικῶν ἐθνῶν ἀντίκειται στὴν παγκοσμιοποίησι)· τὸ θέμα εἶναι ὅτι ἐπιδιώκεται λυσσωδῶς καὶ ἀπροκάλυπτα ἀπὸ «Ἕλληνες». Ὡς ἐκ τούτου, ἡ μὲν «δήλωσις Κίσινγκερ» ἐπανέρχεται κάθε τόσο, προφανῶς ἐπειδὴ ταιριάζει γάντι μὲ τὰ πράγματα, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μᾶς φταίει ὁ ἀμερικανοεβραῖος πολιτικὸς γιὰ τὴν δήλωσι ποὺ πιθανῶς δὲν ἔκανε καὶ ὄχι αὐτοὶ ποὺ καὶ τὰ λένε καὶ τὰ κάνουν, συστηματικῶς, συνεχῶς καὶ ἀπροκάλυπτα, καὶ τοὺς ψηφίζουμε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι κιόλας! [2]

Τὸ ἱστορικόν, λοιπόν, τῆς ὑποθέσεως, ἔχει ἱστορίαν αἰώνων! Ἐπὶ τῆς προηγηθείσης ἐρεύνης τοῦ Νίκου Σαραντάκου, ἀκολουθοῦν μερικὲς προσθῆκες.

Ὁ πατὴρ Γεώργιος Μεταλληνὸς ἀναφέρεται ὡς αὐτήκοος μάρτυς, τοποθετεῖται δὲ ἡ δήλωσις τὸ 1974.

Τὸ περιοδικὸ «Ρεσάλτο» πολλάκις ἔχει ὑποστηρίξει ὅτι ἡ δήλωσις εἶναι γεγονός. Π.χ. ὁ ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ Θύμιος Παπανικολάου («Ροβεσπιέρος») τοποθετεῖ τὸ ὑποτιθέμενο γεγονὸς τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1974 στὴν Οὐάσιγκτον, παραθέτει δὲ τὸ ἀκόλουθο κείμενο, ὄχι ὅμως πηγή:

Henry Kissinger: «The Greek people are anarchic and difficult to tame. For this reason we must strike deep into their cultural roots: Perhaps then we can force them to conform. I mean, of course, to strike at their language, their religion, their cultural and historical reserves, so that we can neutralize their ability to develop, to distinguish themselves, or to prevail; thereby removing them as an obstacle to our strategically vital plans in the Balkans, the Mediterranean, and the Middle East.»

Ὁ Μάριος Πλωρίτης γράφει σχετικῶς («Αποκαλύψεις τώρα και πάντα», «Τὸ Βῆμα», 31-8-1997) (οἱ παραπομπὲς τοῦ ἰδίου):

«Τη γλαφυρότερη ­ και αποκαλυπτικότερη ­ κρίση για τη χώρα μας και τους ιθαγενείς της, την διατύπωσε πριν τρία χρόνια, μιλώντας δημόσια στην Ουάσινγκτον, ο «πολύς» Χένρυ Κίσσινγκερ, ο μέγας συνεργός της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Έφα, λοιπόν, ο «μάγος» της αμερικανικής πολιτικής:
»«Ο ελληνικός λαός είναι ατίθασος και γι' αυτό πρέπει να τον πλήξουμε βαθιά στις πολιτιστικές ρίζες του. Τότε, ίσως συνετισθεί. Εννοώ, δηλαδή, να πλήξουμε τη γλώσσα, τη θρησκεία, τα πνευματικά και ιστορικά αποθέματά του, ώστε να εξουδετερώσουμε κάθε δυνατότητά του να αναπτυχθεί, να διακριθεί, να επικρατήσει, για να μη μας παρενοχλεί στα Βαλκάνια, να μη μας παρενοχλεί στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή, σε όλη αυτή τη νευραλγική περιοχή μεγάλης στρατηγικής σημασίας για μας, για την πολιτική των ΗΠΑ» [«Οικονομικός Ταχυδρόμος», 14.8.97.].
»Ευθύτερη κρίση και ευστοχότερη μέθοδο πολιτιστικής γενοκτονίας δεν θα επινοούσαν ούτε οι οσμανλήδες λαοκτόνοι. Το μόνο που μπορείς να προσάψεις στον περινούστατο «Χάρρυ», είναι ότι δεν πρωτοτυπεί και τόσο. Απλώς, βελτίωσε και επαύξησε μια παλιότερη συνταγή: Πριν 170 περίπου χρόνια, ο άγγλος υπουργός Εξωτερικών Ρόμπερτ Κάσλρη (Castlereagh, ο Καστελρήγος, όπως τον έλεγαν τότε εδώ), μαρκήσιος του Londonderry και αδερφοποιτός του Μέττερνιχ, ευχόταν «να καταστή η (επαναστατημένη) Ελλάς όσον τον δυνατόν ολιγώτερον επικίνδυνος, ο δε λαός της μικρόψυχος ως τα έθνη του Ινδοστάν» [Prokesch-Osten, Ιστορία της επαναστάσεως των Ελλήνων (1867). Μετάφρ. Γ. Αντωνιάδου, 1878-9, σελ. 183.]»

(Τὸ αὐτὸ ἐπανέλαβε ὁ Μάριος Πλωρίτης στὸ ἄρθρον του, «Οι χάρτες και οι βάρκες», «Τὸ Βῆμα», 21-1-2001.)

Ὅπως φαίνεται καὶ ἀπὸ τὰ παραπάνω, πιθανῶς πρώτη πηγὴ τοῦ μύθου εἶναι ἡ ἀποδιδομένη δήλωσις εἰς τὸν Castlereagh, μαρκήσιο τοῦ Londonderry. Ἂς ἐρευνήσουμε, λοιπόν, αὐτὴν τὴν δήλωσι.

Ἀπὸ ἄλλη πηγὴ ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ αὐτὸ ἀναφέρει ἡ καθηγήτρια Μαρία Τζάνη (Μαρία Τζάνη, Ἀναστασία Παμουκτσόγλου, «Τὸ Ἑλληνικὸ ἐκπαιδευτικό σύστημα: Ταὐτὸν καὶ ἀλλοτριομορφοδίαιτον», ἐκδ. Ἐρωδιός, Θεσσαλονίκη 2002). (Ὅποιος εὐκαιρεῖ, ἂς τὸ ἐπιβεβαιώσῃ.):
««Οἱ Ἕλληνες εἶναι εὔψυχοι καὶ μεγάθυμοι. Αὐτὸ εἶναι ἐνάντια στὰ συμφέροντά μας, γι᾿ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνουν μικρόψυχοι, ὅπως τὰ ἔθνη τοῦ Ἱνδοστάν.» (Λόρδος Λοντοντέρρυ, στὴν Βρετανικὴ Βουλή, τὶς παραμονὲς τῆς ἀφίξεως τοῦ Γεωργίου Α' στὴν Ἑλλάδα.)»

Ὁ Μάριος Πλωρίτης, λοιπόν, γιὰ τὴν φερομένη ὡς ρῆσιν τοῦ Καστελρήγου παραπέμπει στὴν Ἱστορία τοῦ Ἀντωνίου Πρόκες Φὸν Ὄστεν (Anton Prokesch von Osten), μτφ. Γ. Ἀντωνιάδου, ἐκδ. 1878-9 (;). Μὲ μιὰ πολὺ πρόχειρη ματιὰ στὴν ἔκδοσι 1868-69 (pdf: τόμος α', τόμος β') δὲν κατόρθωσα νὰ ἐντοπίσω τὸ ζητούμενον.

Τὴν λύσι φαίνεται νὰ δίδῃ ὁ Σαράντος Καργάκος, ὁ ὁποῖος, σὲ ὁμιλία του στὸν Σύλλογο «Ἑλληνικὴ Γλωσσικὴ Κληρονομιὰ» δίδει διαφορετικὴ πηγὴ γιὰ τὴν δήλωσι τοῦ Καστελρήγου. Γράφει («Ἔσσεται ἦμαρ», Περιοδικὸ «Ἑλληνικὴ Διεθνὴς Γλῶσσα», τ. 3(47), Ὀκτ. 2001, σελ. 385):

«Στὰ τέλη τοῦ 19ου αἰῶνα ὁ λόρδος Λοντόντερυ (Londonderry) εἶχε πεῖ ὅτι ἡ Ἑλλάς, γιὰ νὰ καταστεῖ ὅσο γίνεται λιγότερο ἐπικίνδυνη, πρέπει ὁ λαός της νὰ γίνει μικρόψυχος σὰν τοὺς λαοὺς τοῦ Ἱνδοστάν (Βλ. Γ. Φιλάρετου: «Ξενοκρατία καὶ βασιλεία ἐν Ἑλλάδι 1821-1897», σ. 116).»

Πράγματι, στὸ βιβλίον τοῦ ἀντιβασιλικοῦ (ἐξάλλως δέ, ἀποδίδοντος ἐκεῖ, κακῶς, τὴν ἦττα τοῦ 1897) συγγραφέως Γεωργίου Ν. Φιλαρέτου, ἔκδοσις 1897 (pdf) εὐρίσκουμε το συγκεκριμένο ἀπόσπασμα (σελ. 134-135).

Ὁ Φιλάρετος παραπέμπει (σελ. 134, παραπομπὴ 2) στὴν Ἱστορία τοῦ Πρόκες Φὸν Ὄστεν, σελ. 183, ἀλλὰ αὐτὴ εἶναι ἡ προηγούμενη παραπομπὴ ἀπὸ αὐτὴν ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει (καὶ μᾶλλον ὁ Μάριος Πλωρίτης τὴν ἀντέγραψε κατὰ λάθος). Τὴν ρῆσιν τοῦ λόρδου Londonderry ἀναφέρει ὁ Φιλάρετος στὴν σελ. 135, παραπέμπει δὲ (σελ. 134, παραπομπὴ 3) στὸ Καρόλου Τάκερμαν, «Οἱ Ἕλληνες τῆς σήμερον», μτφ. Ἀντωνίου Ζυγομαλᾶ, ἔκδ. 1877, σελ. 110.

Τὸ εὐτράπελον εἶναι ὅτι ὁ Φιλάρετος ὑποσημειώνει πικρῶς στὴν ρῆσιν τοῦ Καστελρήγου (...νὰ γίνουν οἱ Ἕλληνες «μικρόψυχοι ὡς τὰ ἔθνη τοῦ Ἱνδοστάν»):

«Σχεδὸν τὸ κατώρθωσαν! .....»

...Καλά, αὐτὸς εἶναι 100 χρόνια μπροστά! (ΤΜ Βασίλης Δανιήλ) (Ἀναφωνῶ ἐγώ.)

Ἤ... «ὅλα τὰ θερία πολεμοῦν νὰ μᾶς φᾶνε καὶ δὲν μποροῦνε· τρῶνε ἀπὸ μᾶς καὶ μένει καὶ μαγιά» (Στρατηγὸς Μακρυγιάννης); Εἴδωμεν.

Ἡ πηγὴ λοιπὸν τῆς φερομένης ὡς ρήσεως τοῦ Καστελρήγου δὲν εἶναι, φαίνεται ὁ Ἀντώνιος Πρόκες Φὸν Ὄστεν, ἀλλὰ ὁ πρέσβυς τῶν Η.Π.Α. ἐν Ἀθήναις καὶ θερμὸς φιλέλλην Κάρολος Τάκερμαν (Charles Keating Tuckerman).

(Πολὺ ἐνδιαφέρον βιβλίον! Ὁ δὲ φιλελληνισμὸς τοῦ Τάκερμαν, ἐκφραζόμενος ὄχι μόνον συναισθηματικῶς ἀλλὰ καὶ πολιτικῶς (βλ. π.χ. εἰς τὸ κεφάλαιον «Ἡ Μεγάλη Ἰδέα» πόσον θερμῶς ὁ συγγραφεὺς συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς εὐοδώσεως τῶν ἐθνικῶν μας πόθων), εἶναι συγκινητικός. Γράφει (σελ. 106):

«Τὸ νὰ πολιτευθῇ ἄλλως ἡ Ἑλλὰς [παρὰ μὲ ὅραμα τὴν Μεγάλη Ἰδέα] ἔσται ἐναντίον τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, εἶναι δὲ ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς αἰσχρὸν τὸ νὰ ἐπιθυμῇ τις νὰ πράξῃ αὕτη ἄλλως.» Καὶ σχολιάζει ὁ μεταφραστής: «Ἀκούσατε σεῖς οἱ ὀλίγιστοι δῆθεν σώφρονες πολῖται, οἱ μετὰ τῶν ξένων ἑνωθέντες, ὅπως καταπνίξητε πᾶν φιλοπατρίας αἴσθημα, οἱ εἰς τὰ χείλη τὸν φαρμακερὸν τῆς εἰρωνίας γέλωτα ἔχοντες, ὡς μόνην ἀπάνησιν, ὡς μόνον ἐπιχείρημα, εἰς τὸν τολμήσοντα παρόντων ἡμῶν νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἐθνικοῦ μεγαλείου, περὶ τῆς Μεγάλης Ἰδέας. Τὸν τοιοῦτον σεῖς ἀποκαλεῖτε ἐπιπόλαιον, ἄκριτον, ὡς νὰ μὴ ἐγνωρίζομεν τάχα, ὅτι παρ᾿ ὑμῖν ἡ κρίσις εἶναι συνώνυμος τῇ ἀναισθησίᾳ καὶ ὅτι ὑπὸ τὸν πέπλον τῆς φρονήσεώς σας, καλύπτονται ποταπὰ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὑλικὰ συφέροντα. Εἳς ξένος, ἑλληνικώτερος ὑμῶν, σᾶς διδάσκει τὸ καθῆκον σας!» Καὶ ἀναφωνῶ ἐγῶ, ἑκατὸν τριάντα ἕνα ἔτη μετά: Μά, τίποτε δὲν ἄλλαξε!)

Πράγματι, λοιπόν, στὸ βιβλίον «Οἱ Ἕλληνες τῆς σήμερον» τοῦ Καρόλου Τάκερμαν, μτφ. Ἀντωνίου Ἀ. Ζυγομαλᾶ, ἔκδ. 1877, (pdf) εὐρίσκουμε στὴν σελίδα 110 τὸ συγκεκριμένο ἀπόσπασμα.

Ὁ Τάκερμαν ἀναφέρει ὅτι ὁ Καστελρῆγος «ἐπεθύμει νὰ καταστῇ ἡ Ἑλλὰς «ὅσον οἶόν τε ἧττον ἐπικίνδυνος» ὁ δὲ λαός της «μικρόψυχος ὡς τὰ ἔθνη τοῦ Ἱνδοστάν.» Ἡ ρῆσις τοῦ Καστελρήγου ἀναφέρεται ἐντὸς εἰσαγωγικῶν, χωρὶς ὅμως ἄλλα στοιχεῖα.

Ἡ ἀναζήτησις, λοιπόν, συνεχίζεται. Ζητούμενα:
Νὰ εὐρεθῇ τὸ πρωτότυπον (εἰς τὴν ἀγγλικὴν) ἔργον τοῦ Τάκερμαν. Νὰ ἐρευνηθῇ ἡ πηγὴ τοῦ Τάκερμαν διὰ τὴν ἄποψιν τοῦ Καστελρήγου διὰ τοὺς Ἕλληνας. Νὰ ἐρευνηθοῦν ἄλλες πηγὲς περὶ τῶν ἀπόψεων τοῦ Καστελρήγου διὰ τοὺς Ἕλληνας.

[Προσθήκη, 13-6-2011] Ὁ Γιάννης Μαρίνος διευκρίνισε σχετικῶς («Ο Κίσινγκερ κι εγώ», «Το Βήμα», 17-12-2010):
«Καθώς υπήρξαν αμφισβητήσεις της γνησιότητας του κειμένου, επιδόθηκα σε εμπεριστατωμένη διερεύνηση του θέματος και στις επαρχιακές εφημερίδες «Δικαίωμα» και «Χρόνος» που το είχαν πρωτοδημοσιεύσει και στην αγγλόγλωσση τουρκική εφημερίδα «Τurkish Daily Νews», από την οποία υποτίθεται ότι το αναδημοσίευσαν. Σε επιτόπια έρευνά μου στην Κωνσταντινούπολη με τη βοήθεια του εκεί συναδέλφου Αλκη Κούρκουλα, προέκυψε ότι στο φύλλο της 17.2.1997, όπου υποτίθεται ότι δημοσιεύθηκε η επίμαχη δήλωση, τίποτε σχετικό δεν υπήρχε. Κατόπιν αυτού έστειλα επιστολή στον κ. Κίσινγκερ ζητώντας του να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει τα αποδιδόμενα σε αυτόν ανθελληνικά σχόλια, που περιέχονταν σε ομιλία του σε εκδήλωση βράβευσής του. Μου απάντησε ως εξής: «Αγαπητέ κύριε Μαρίνο. Ευχαριστώ για την επιστολή σας. Οσον αφορά το απόσπασμα που δημοσιεύσατε,ούτε τελετή βράβευσής μου υπήρξε, ούτε ομιλία μου και το προβαλλόμενο απόσπασμα είναι εξ ολοκλήρου αναληθές. Η όλη ιστορία είναι καθαρό εφεύρημα και αναμένω ότι θα προβείτε σε διόρθωση. Καθώς είσθε ο πρώτος που με πληροφορεί από πού προήλθε το δημοσιευθέν απόσπασμα, μόλις σήμερα είχα την ευκαιρία να προβώ σε διόρθωση προς την “Τurkish Daily Νews” και αυτό έπραξα. Ειλικρινά δικός σας. Χένρι Κίσινγκερ».»

Σημειώσεις:

[1] Παρεμπιπτόντως, τὸ ἐπιχείρημα σχετικῶς μὲ τὴν δήλωσιν Κίσινγκερ ὅτι «τέτοια πράγματα δὲν λέγονται», ἂν καὶ ἁπλοϊκόν, εἶναι σοβαρόν, μὴ ὑπαρχουσῶν ἄλλων πληροφοριῶν. Πάντως, ὁ πρόεδρος τῶν ΗΠΑ Τζόνσον λέγεται ὅτι εἶπε τὰ ἐξῆς... ἀνείπωτα στὸν πρέσβη τῆς Ἑλλάδος, τὸ 1964:
«"Then listen to me, Mr. Ambassador," said the President of the United States, "fuck your Parliament and your Constitution. America is an elephant. Cyprus is a flea. If these two fleas continue itching the elephant, they may just get whacked by the elephant's trunk, whacked good... We pay a lot of good American dollars to the Greeks, Mr. Ambassador. If your Prime Minister gives me talk about Democracy, Parliament and Constitutions, he, his Parliament and his Constitution may not last very long."» («Killing hope», by William Blum, published by Common Courage Press in 1995)
Ἀλλὰ ποιός ξέρει ἐὰν καὶ αὐτὸ τὸ ἀπόσπασμα εἶναι ἀκριβές!

[2] Ὁ «ἐκσυγχρονιστὴς» Ἀντώνης Λιάκος, ἀκολουθώντας τὸν Πασχάλη Κιτρομηλίδη κ.ἄ., ἔγινε ὁ κύριος ἐκφραστὴς τοῦ ἐθνομηδενισμοῦ, τῆς ἀρνήσεως δηλαδὴ τοῦ ἔθνους ὄχι ἁπλῶς ὡς προτεραιότητος στὴν πολιτική (διεθνιστική, ἀντιεθνικιστικὴ πολιτικὴ ἰδεολογία), ἀλλὰ ὡς ὀντότητος καὶ ὑποστάσεως· θεωρῶν τὸ ἔθνος τεχνητὴ κατασκευὴ τοῦ μετεπαναστατικοῦ κράτους, καὶ τοὺς Ἕλληνες μὴ Ἕλληνες, χωρὶς ἱστορία καὶ ρίζες. (Βλ. π.χ. μιὰ σύντομη ἐπισκόπησι τοῦ ζητήματος ἀπὸ τὸν Γ. Καραμπελιᾶ στὸ «1204: Ἡ διαμόρφωση τοῦ νεώτερου Ἑλληνισμοῦ».) Ζοῦμε, λοιπόν, σήμερα τὴν ἀπόλυτη καὶ ὁλοκληρωτικὴ ἐπίθεσι ὄχι ἁπλῶς κατὰ τῆς γλώσσης, τῆς θρησκείας, τοῦ πολιτισμοῦ μας, ἢ τῆς ἐθνικῆς μας ἀνεξαρτησίας, ἀλλὰ κατὰ τῆς ὑπάρξεως, κατὰ τῆς ὑπαρκτικῆς συνθήκης μας. Σκεφθεῖτε: Τό... χάμπουργκερ ἢ ἡ κόκα-κόλα ἢ οἱ πολυεθνικὲς μπορεῖ νὰ μᾶς ἀλλοιώσουν οἰονομικῶς, κοινωνικῶς, πολιτιστικῶς. Ὁ βάρβαρος τοῦρκος εἰσβολεύς μπορεῖ νὰ πατήσῃ τὴν γῆ μας, ὁ βούλγαρος κοιμιτατζὴς νὰ μᾶς ἐκσλαβίσῃ, νὰ μᾶς σκοτώσει· ὁ ἐθνομηδενιστής, ἀπείρως καὶ ἀπολύτως χειρότερος, ἀρνεῖται ὅτι ὑπάρχουμε κἄν· ἡ διαφορά μας δὲν εἶναι οὔτε ἰδεολογική, οὔτε χρηματικὴ ἢ ἐδαφική, ἀλλὰ ὀντολογική. Ὑποστηρίζει δὲ ὁ κ. Λιάκος ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ ὁ ἐκ τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως καὶ τοῦ Διαφωτισμοῦ «ὁρισμὸς τοῦ ἔθνους» καὶ νὰ κατασκευασθῇ νέα (ψευδο-)Ἱστορία καὶ νέο «ἔθνος», γιὰ τὴν παγκοσμιοποίησι. («Ποιά ιστορία ταιριάζει στην παγκοσμιοποίηση;» «Τὸ Βῆμα», 31-7-2005· «Οι δύο όψεις της εξέγερσης στη Γαλλία», «Τὸ Βῆμα», 20-11-2005.)
Ἡ Ἄννα Φραγκουδάκη καταγγέλλει ἀκόμη καὶ τὴν Γαλλικὴ Ἐπανάστασι καὶ τὸν Διαφωτισμὸ περίπου ὡς πατέρες τοῦ ἐθνικισμοῦ καὶ τοῦ ρατσισμοῦ («Η εθνική ταυτότητα, το έθνος και ο πατριωτισμός», Υπ.Ε.Π.Θ., Παν. Αθηνών, 2004 - Εκπαίδευση μουσουλμανοπαίδων 2002-2004, «Κλειδιά και αντικλείδια») (οἱ φιλελεύθεροι «φωταδιστὲς» ἔχουν χάσει ἐπεισόδια· δὲν ἔχουν ἀντιληφθεῖ τὶ ἐστὶ παγκοσμιοποίησις), μᾶς λέγει ὅτι «είναι μεγάλη ανάγκη να βρεθούν τρόποι ώστε να απαλλαγεί ο κόσμος από τη βάρβαρη αξία του ηρωισμού, έτσι ώστε η ανθρώπινη κοινωνία να μην παράγει πια ήρωες κανενός είδους» («Τὰ Νέα», 22-9-2001), ενῶ χαρακτηρίζει ««ρατσιστική» κάθε επίκληση της προσφοράς τής κλασικής Ελληνικής αρχαιότητας στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό, γιατί έτσι οι σύγχρονοι Έλληνες «θέλουν να κρύψουν το άσκημο και μπάσταρδο εθνικό τους πρόσωπο».» Φυσικὰ κατεδαφίζει τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα (μαζὶ μὲ ἄλλους γλωσσολογοῦντες τῆς «σχολῆς Χρηστίδη», Σπύρο Μοσχονά κ.ἄ.), ἀμφισβητεῖ τὴν συνέχεια τῆς Ἑλληνικῆς, τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικά, τὸ πολυτονικό, τὴν λόγια παράδοσι, τὴν γραπτὴ γλῶσσα καὶ ὀρθογραφία,
καὶ ἀλωνίζει βεβαίως στὴν εὐαίσθητη ἐθνικῶς Θράκη, μαζὶ μὲ τὴν ὑποψήφια βουλευτὴ Ἐπικρατείας τοῦ ΠΑΣΟΚ Θάλεια Δραγώνα, ἡ ὁποία τὴν συναγωνίζεται σὲ «ἀντιρατσισμό». Καὶ οἱ δυό... χανούμ-μπουρέκ, συνευρίσκονται μὲ τούρκους καί... μπακλαβαδιάζουν! (Κυριολεκτικῶς, μά τὸν Δία! ««The Baklava Effect»: «Καθηγητές που οργανώνουν ελληνο-τουρκικά σεμινάρια χρησιμοποιούν τη φράση «The Baklava Effect» για να περιγράψουν την υπερβολικά οικεία ατμόσφαιρα που δημιουργείται όταν βρεθούν Ελληνες και Τούρκοι μαζί και γιορτάζουν αυτά που μοιράζονται -τα ίδια φαγητά, την ίδια μουσική- χωρίς την Ιστορία να μπαίνει στη μέση»»! Βλέπε: «Μέσω Ευρώπης η προσέγγιση με την Τουρκία», «Ἡ Καθημερινή», 18-6-2006· «Ελλάδα και Τουρκία πέρα από στερεότυπα και φοβίες», «Ἡ Καθημερινή», 28-10-2006.)
Αὐτὰ ὅλα, ἐπὶ ἐποχῆς Μαρίας Ρεπούση γίνονται... διδακτέα ὕλη στὰ σχολεῖα μας (βλέπε βιβλίο Ἱστορίας· ἐνῷ στὴν «Νεοελληνικὴ Γλῶσσα» τῆς Γ' Γυμνασίου διδάσκεται ἐθνομηδενισμὸς Σημίτη, Ν. Δήμου, Καπλάνι κ.ἄ.), πρὸς γενιτσαρισμὸν τῶν παιδιῶν μας.
Ἡ πιὸ ἀποκαλυπτικὴ, κατὰ ἕναν τρόπον καὶ συνυπολογιζομένων τῶν ἐπακολουθησασῶν ἐξελίξεων, ἀναδημοσίευσις τῆς «δηλώσεως Κίσινγκερ», ἀπὸ τὶς πολλές μετὰ τὸ 1997, εἶναι ἴσως αὐτὴ στὸ ἐξώφυλλον τῆς ἀκριτικῆς «Ἐνδοχώρας», τ. 69-70, Ὀκτ. 2000. Τὸ κείμενο τοῦ Κ. Σημίτη, δίπλα στὴν «δήλωσι Κίσινγκερ», εἶναι βεβαίως πραγματικόν (ἀπὸ τὸ βιβλίον του «Ἐθνικιστικὸς λαϊκισμὸς ἢ ἐθνικὴ στρατηγική;», ὅπου καταφέρεται ἐναντίον τοῦ ἔθνους-κράτους, ὡς παράγοντος ὀπισθοδρομήσεως, τὸ ὁποῖον ἐπιμένει στὶς «χωρὶς ἀπήχηση ἑλληνικὲς καὶ χριστιανικὲς ἀξίες»). Τὸ θέμα ὅμως δὲν εἶναι ἐὰν τὰ ἐπιλεγέντα ἀποσπάσματα καὶ ἡ σύγκρισις ἀδικοῦν τὸν κ. Σημίτη - καὶ δέχομαι ὅτι τὸν ἀδικοῦν. Τὸ ἀπίστευτο εἶναι ὅτι μετὰ ἀπὸ ἑπτὰ χρόνια τὸ κείμενο τοῦ κ. Σημίτη ἐμφανίστηκε στό... σχολικὸ βιβλίο τῆς «Νεοελληνικῆς Γλώσσης» τῆς Γ' Γυμνασίου!
Ἡ βουλευτὴς Ἄννα Διαμαντοπούλου τοῦ ΠΑΣΟΚ προτείνει νὰ καθιερωθῇ ὡς δεύτερη ἐπίσημη γλῶσσα μας ἡ ἀγγλική, καί, σὰν νὰ μὴν ἔφθαναν αὐτά, ὁ ὑπουργὸς Δικαιοσύνης τῆς ΝΔ, Σωτήρης Χατζηγάκης, ἀπὸ τὰ ἔδρανα της Βουλῆς ἀποκηρύσσει εὐθέως αὐτὴν τούτην τὴν ἐθνικὴ κυριαρχία, ὡς... ἀσύμβατη μὲ τὸ ἀνθρώπινο δικαίωμα καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ καθ᾿ ἑαυτό (sic)!
Ἀφοῦ δὲ κατεδαφίσουμε τὸ ὁμόγλωσσον, τὸ ὁμόθρησκον καὶ τὸ ὁμότροπον, γιὰ νὰ θυμηθοῦμε τὴν διαχρονικὴ διατύπωσι τῆς ἐθνικῆς ταυτότητος ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους Ἀθηναίους (Ἡρόδοτος, «Ἱστορίαι», βιβλ. 8, 144, 14-17), τελευταῖο, ἢ μᾶλλον πρῶτο, θὰ καταλύσουμε καὶ τὸ ὅμαιμον, φέρνοντας μερικὰ ἑκατομμύρια τριτοκοσμικῶν ἀσιατο-ἀφρικανῶν μουσουλμάνων, γιὰ νὰ μᾶς «γονιμοποιήσουν» (Προκόπης Παυλόπουλος).
Καὶ μετὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὸ ἂν τὸ εἶπε ὁ Κίσινγκερ τὸ 1974, καὶ ὄχι μὲ αὐτοὺς ποὺ καὶ τὸ λένε καὶ τὸ κάνουν, συστηματικῶς, συνεχῶς καὶ ἀπροκάλυπτα, καὶ τοὺς ψηφίζουμε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι κιόλας!
Τί νὰ πεῖς; Τουλάχιστον θα τρῶμε μπακλαβά!